- نوشته شده توسط:
عصر قم
-
شنبه ۲۵ مهر ۱۴۰۵
عصر قم - نشست مشترک سازمان پیمان امنیت جمعی، کشورهای مستقل مشترک‌المنافع و سازمان همکاری شانگهای در مسکو، بخش قابل توجهی از مباحث خود را به افغانستان اختصاص داد. تهدید داعش خراسان و دیگر گروه‌های مسلح، امنیت مرزهای آسیای مرکزی، ضرورت تعامل با طالبان، تشکیل حکومت فراگیر، مبارزه با مواد مخدر، کمک‌های بشردوستانه و پیوند دادن افغانستان به پروژه‌های اقتصادی منطقه از مهم‌ترین محورهای مطرح‌شده بود. اختلاف طالبان و پاکستان نیز به این نشست کشیده شد و نمایندگان دو طرف روایت‌های متفاوتی درباره منشأ تهدیدهای امنیتی ارائه کردند.
عصر قم - نشست مشترک سازمان پیمان امنیت جمعی، کشورهای مستقل مشترک‌المنافع و سازمان همکاری شانگهای در مسکو، بخش قابل توجهی از مباحث خود را به افغانستان اختصاص داد. تهدید داعش خراسان و دیگر گروه‌های مسلح، امنیت مرزهای آسیای مرکزی، ضرورت تعامل با طالبان، تشکیل حکومت فراگیر، مبارزه با مواد مخدر، کمک‌های بشردوستانه و پیوند دادن افغانستان به پروژه‌های اقتصادی منطقه از مهم‌ترین محورهای مطرح‌شده بود. اختلاف طالبان و پاکستان نیز به این نشست کشیده شد و نمایندگان دو طرف روایت‌های متفاوتی درباره منشأ تهدیدهای امنیتی ارائه کردند.
به گزارش خبرگزاری بین‌المللی اهل‌بیت(ع) ـ ابنا ـ نشست مشترک سه سازمان منطقه‌ای روز جمعه ۲۴ مهر در مسکو و در چارچوب ریاست دوره‌ای روسیه بر سازمان پیمان امنیت جمعی برگزار شد. سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه، طلعت‌بیک مسادیق‌اف، دبیرکل سازمان پیمان امنیت جمعی، سرگئی لبدف، دبیرکل کشورهای مستقل مشترک‌المنافع، احمد سعیدمرادزاده، معاون دبیرکل سازمان همکاری شانگهای و شماری از دیپلمات‌ها و مقام‌های امنیتی منطقه در آن حضور داشتند.
هدف اعلام‌شده نشست، هماهنگ‌کردن ظرفیت سه سازمان برای حفظ ثبات آسیای مرکزی و بررسی تحولات افغانستان بود؛ اما مجموعه سخنرانی‌ها نشان داد که رویکرد منطقه به افغانستان هم‌زمان دو وجه دارد: از یک سو نگرانی جدی درباره فعالیت گروه‌های تروریستی و احتمال سرایت ناامنی و از سوی دیگر، تلاش برای افزایش تعامل سیاسی و اقتصادی با حکومت طالبان.
روسیه: داعش خراسان مهم‌ترین تهدید است
سرگئی لاوروف در سخنرانی خود، شاخه خراسان داعش را مهم‌ترین تهدید تروریستی مرتبط با افغانستان از نگاه مسکو معرفی کرد.
او گفت ارزیابی نهادهای امنیتی روسیه نشان می‌دهد داعش خراسان در پی تضعیف توان حکومت کابل برای حفظ ثبات داخلی و استفاده از افغانستان به‌عنوان پایگاهی برای گسترش فعالیت‌های تروریستی به آسیای مرکزی و روسیه است.
لاوروف همچنین از وجود اردوگاه‌ها و مراکز گروه‌های افراطی در مناطق نزدیک به مرزهای افغانستان با تاجیکستان، ازبکستان و ترکمنستان سخن گفت و هشدار داد که برخی عناصر مسلح ممکن است با پوشش مسافر، مهاجر یا گردشگر برای ورود به کشورهای آسیای مرکزی تلاش کنند.
به گفته وزیر خارجه روسیه، قاچاق سلاح و مواد مخدر از افغانستان نیز همچنان در شمار نگرانی‌های امنیتی منطقه قرار دارد.
مسکو در همین راستا بر ادامه برنامه سازمان پیمان امنیت جمعی برای تقویت مرز تاجیکستان و افغانستان تأکید کرده است؛ برنامه‌ای که شامل کمک‌های فنی، تجهیزات و افزایش توان حفاظت از مرزهای جنوبی آسیای مرکزی می‌شود. لاوروف همچنین خواستار فعال‌ترشدن کارگروه افغانستان در سازمان پیمان امنیت جمعی و ازسرگیری فعالیت گروه تماس «سازمان همکاری شانگهای ـ افغانستان» شد.
هم هشدار امنیتی، هم حمایت از تعامل با طالبان
در کنار این هشدارها، موضع روسیه درباره خود حکومت طالبان متفاوت بود.
لاوروف حکومت طالبان را یک «واقعیت» سیاسی در افغانستان دانست که به گفته او کشورهای بیشتری ضرورت تعامل با آن را پذیرفته‌اند. روسیه که در سال ۲۰۲۵ حکومت طالبان را به رسمیت شناخت، در نشست مسکو نیز بر افزایش تعامل سیاسی و اقتصادی با کابل تأکید کرد.
وزیر خارجه روسیه در عین حال از اقدامات طالبان علیه داعش خراسان و همچنین سیاست این حکومت در زمینه کاهش کشت و تولید مواد مخدر تمجید کرد.
او با استناد به آمارهای سازمان ملل گفت تولید مواد افیونی در افغانستان نسبت به سال ۲۰۲۲ حدود ۹۰ درصد کاهش یافته و این روند را قابل توجه خواند.
مسکو همچنین اعلام کرد کمک‌های اقتصادی و بشردوستانه به مردم افغانستان را ادامه خواهد داد.
در واقع، پیام روسیه در نشست این بود که نگرانی امنیتی درباره افغانستان نباید به انزوای سیاسی و اقتصادی این کشور منجر شود و مقابله با تهدیدهای امنیتی باید هم‌زمان با تعامل با حکومت کابل پیش برود.
کشورهای مستقل مشترک‌المنافع: انزوای کابل راه‌حل نیست
سرگئی لبدف، دبیرکل کشورهای مستقل مشترک‌المنافع، نیز رویکردی مشابه را مطرح کرد و گفت افغانستان باثبات، صلح‌آمیز و عاری از تروریسم برای امنیت منطقه یک ضرورت است.
او هشدار داد که انزوای کابل می‌تواند به تشدید بحران و آغاز دور تازه‌ای از درگیری‌های داخلی و خارجی منجر شود و گفت کشورهای عضو این مجموعه به گفت‌وگو با حکومت طالبان ادامه خواهند داد.
لبدف با وجود اشاره به برخی موفقیت‌های طالبان در مقابله با تروریسم و قاچاق مواد مخدر، وضعیت امنیتی داخل افغانستان را همچنان شکننده توصیف کرد و داعش خراسان و القاعده را از گروه‌هایی دانست که هدفشان انتقال بی‌ثباتی و افراط‌گرایی به کشورهای آسیای مرکزی است.
او برای سیاست منطقه‌ای در قبال افغانستان چند اولویت را مطرح کرد: توسعه تجارت، قرارگرفتن افغانستان در مسیرهای ترانزیتی و انرژی منطقه، ادامه کمک‌های بشردوستانه، کمک به نظام مقابله با حوادث طبیعی، آموزش نیروی متخصص و تقویت بخش سلامت و در عین حال افزایش همکاری ضدتروریستی و حفاظت از مرزها.
بر این اساس، یکی از موضوعات مورد تأکید نشست، تبدیل افغانستان از یک «مسئله امنیتی» به بخشی از شبکه اقتصادی و ترانزیتی اوراسیا بود.
سازمان همکاری شانگهای: حکومت فراگیر برای ثبات پایدار
احمد سعیدمرادزاده، معاون دبیرکل سازمان همکاری شانگهای، در بخش دیگری از نشست بر بعد سیاسی بحران افغانستان تأکید کرد.
او تشکیل حکومتی فراگیر با مشارکت گسترده گروه‌های قومی و سیاسی افغانستان را مسیر دستیابی به صلح و ثبات پایدار در این کشور دانست.
این موضع در کنار نگرانی امنیتی سازمان همکاری شانگهای درباره داعش خراسان مطرح شد. در نشست تأکید شد که این گروه همچنان یکی از عوامل اصلی بی‌ثباتی در افغانستان است و تلاش می‌کند دامنه فعالیت خود را به خارج از مرزهای این کشور گسترش دهد.
به این ترتیب، رویکرد مطرح‌شده از سوی سازمان همکاری شانگهای تنها بر مقابله نظامی با گروه‌های مسلح متمرکز نبود و مسئله ساختار سیاسی افغانستان و مشارکت گروه‌های مختلف نیز بخشی از بحث ثبات بلندمدت این کشور قرار گرفت.
طالبان: منشأ تهدید منطقه پاکستان است
یکی از بخش‌های قابل توجه نشست، سخنرانی گل حسن حسن، سفیر طالبان در مسکو بود.
او ارزیابی برخی شرکت‌کنندگان درباره حضور و فعالیت گروه‌های تروریستی در افغانستان را رد کرد و مدعی شد طالبان مراکز و ساختار رهبری داعش در داخل افغانستان را از بین برده‌اند.
سفیر طالبان همچنین تأکید کرد حکومت کابل اجازه نخواهد داد از خاک افغانستان علیه کشورهای دیگر استفاده شود.
گل حسن حسن سپس مستقیماً پاکستان را هدف انتقاد قرار داد و مدعی شد منشأ اصلی تهدید علیه امنیت منطقه اکنون پاکستان است. او اسلام‌آباد را به حمایت از مخالفان مسلح طالبان و فراهم‌کردن زمینه برای فعالیت داعش متهم کرد.
پاکستان این اتهامات را رد کرده و در مقابل، طالبان را به فراهم‌کردن فضای فعالیت برای تحریک طالبان پاکستان متهم می‌کند. ادعاهای مطرح‌شده از سوی دو طرف درباره حمایت از گروه‌های مسلح همچنان محل اختلاف است.
پاکستان: اقدام علیه گروه‌های مسلح باید قابل راستی‌آزمایی باشد
نماینده پاکستان در نشست نیز روایت متفاوتی ارائه کرد.
اسلام‌آباد اعلام کرد خواهان افغانستانی صلح‌آمیز، باثبات و برخوردار از توسعه اقتصادی است، اما تأکید کرد که حکومت طالبان باید علیه گروه‌های مسلحی که به ادعای پاکستان از خاک افغانستان فعالیت می‌کنند، اقدامات عملی و «قابل راستی‌آزمایی» انجام دهد.
نماینده پاکستان به‌طور مشخص فعالیت تحریک طالبان پاکستان را یکی از مهم‌ترین نگرانی‌های امنیتی اسلام‌آباد دانست و خواستار همکاری هماهنگ منطقه‌ای علیه تروریسم، قاچاق مواد مخدر، سلاح غیرقانونی و جرایم فرامرزی شد.
اسلام‌آباد در عین حال اعلام کرد از انزوای افغانستان حمایت نمی‌کند و تعامل سازنده با کابل را ضروری می‌داند.
به این ترتیب، اختلاف کنونی طالبان و پاکستان نیز در نشست سه سازمان منطقه‌ای انعکاس یافت؛ کابل پاکستان را منشأ بخشی از تهدیدها معرفی کرد و اسلام‌آباد در مقابل خواستار اقدام طالبان علیه گروه‌های مستقر در افغانستان شد.
اقتصاد؛ بخش دیگر دستور کار افغانستان
بحث افغانستان در نشست مسکو فقط امنیتی نبود.
ضمیر کابلوف، نماینده ویژه رئیس‌جمهور روسیه در امور افغانستان، اعلام کرد حجم تجارت روسیه و افغانستان در شش ماه نخست سال ۲۰۲۶ دو برابر شده است؛ هرچند به گفته او رقم مطلق تجارت همچنان پایین است.
کابلوف همچنین خبر داد هیئتی بلندپایه به ریاست الکسی اورچوک، معاون نخست‌وزیر روسیه، به‌زودی برای پیگیری همکاری‌های اقتصادی و تجاری به افغانستان سفر خواهد کرد.
این موضوع با یکی از محورهای اصلی نشست همخوان بود: پیوندزدن ثبات افغانستان با توسعه اقتصادی، ایجاد اشتغال، تجارت منطقه‌ای و اتصال این کشور به کریدورهای حمل‌ونقل اوراسیا.
مقام‌های حاضر تأکید کردند بحران اقتصادی، بیکاری جوانان و تداوم وضعیت نامناسب انسانی می‌تواند زمینه رشد افراط‌گرایی و مهاجرت را افزایش دهد و به همین دلیل، همکاری اقتصادی بخشی از سیاست امنیتی منطقه در قبال افغانستان محسوب می‌شود.
جمع‌بندی؛ افغانستان هم شریک، هم نگرانی امنیتی
نشست مشترک سه سازمان منطقه‌ای نشان داد که نگاه کشورهای منطقه به افغانستان بیش از گذشته بر ترکیب تعامل و مهار تهدیدهای امنیتی استوار شده است.
از یک سو، داعش خراسان، القاعده، فعالیت گروه‌های مسلح، قاچاق مواد مخدر و امنیت مرزهای آسیای مرکزی همچنان از مهم‌ترین نگرانی‌های مطرح‌شده بود؛ از سوی دیگر، روسیه و کشورهای مستقل مشترک‌المنافع بر این دیدگاه تأکید کردند که انزوای افغانستان راه‌حل نیست و باید کابل را به تجارت، حمل‌ونقل، انرژی و دیگر سازوکارهای همکاری منطقه‌ای متصل کرد.
هم‌زمان، سازمان همکاری شانگهای مسئله تشکیل حکومت فراگیر را نیز به‌عنوان بخشی از مسیر ثبات پایدار افغانستان مطرح کرد.
اما اختلاف آشکار طالبان و پاکستان نشان داد که یکی از مهم‌ترین چالش‌های امنیتی پیرامون افغانستان هنوز حل نشده است؛ دو طرف نه‌تنها درباره فعالیت گروه‌های مسلح به توافق نرسیده‌اند، بلکه هر یک دیگری را بخشی از منشأ تهدید می‌داند.
در نتیجه، پیام اصلی نشست مسکو درباره افغانستان را می‌توان در سه محور خلاصه کرد: مقابله هماهنگ با تهدیدهای امنیتی، جلوگیری از انزوای افغانستان و پیوندزدن ثبات این کشور با توسعه و همکاری اقتصادی منطقه‌ای.
.............................
پایان پیام/
تا کنون هیچ نظری ارسال نشده است ...