عصر قم - قم- مدیر پژوهشکده مطالعات راهبردی حوزه و روحانیت از تدوین چشم‌انداز جدید حوزه‌های علمیه با محوریت هفت عرصه آموزش، پژوهش، تبلیغ، تهذیب، بین‌الملل، ساختار و تشکیلات و رسانه خبر داد.
به گزارش خبرنگار مهر، حجت الاسلام والمسلمین سید حسن میرمعزی صبح یکشنبه در نشست خبری با اصحاب رسانه استان قم با تشریح روند تدوین چشم‌انداز جدید حوزه‌های علمیه اظهار کرد: با توجه به پایان دوره چشم‌انداز پیشین در سال ۱۴۰۴، از ابتدای این سال ضرورت تدوین سندی جدید برای دوره آینده در پژوهشکده مطالعات راهبردی حوزه مورد توجه قرار گرفت و موضوع برای تصمیم‌گیری و تصویب به شوراهای مرتبط پیشنهاد شد.
وی افزود: وقوع حوادث سال ۱۴۰۴ و جنگ تحمیلی دوم موجب شد روند آغاز این طرح با تأخیر مواجه شود تا اینکه در بهمن‌ماه همان سال، شورای عالی حوزه‌های علمیه تدوین چشم‌انداز جدید را به تصویب رساند و مدیریت حوزه‌های علمیه نیز اجرای این مأموریت را به پژوهشکده مطالعات راهبردی ابلاغ کرد.
مدیر پژوهشکده مطالعات راهبردی حوزه و روحانیت ادامه داد: پس از ابلاغ این مأموریت، اقدامات مقدماتی برای طراحی چارچوب علمی و اجرایی طرح آغاز شد و شورای علمی ویژه‌ای با حضور نمایندگان بخش‌های مرتبط در مرکز مدیریت حوزه‌های علمیه، دفتر برنامه‌ریزی و نظارت، دبیرخانه شورای عالی و جمعی از صاحب‌نظران و متخصصان حوزه تدوین چشم‌انداز تشکیل شد.
میرمعزی بیان کرد: نخستین موضوعی که در این شورا مورد بررسی قرار گرفت، تعیین نقشه راه تدوین چشم‌انداز بود و پس از برگزاری چندین جلسه کارشناسی، چارچوب کلی فعالیت‌ها و مراحل اجرای این طرح مشخص شد.
هفت عرصه اصلی در تدوین چشم‌انداز حوزه‌های علمیه بررسی می‌شود
وی با اشاره به ساختار محتوایی سند جدید گفت: بر اساس تصمیم‌های اتخاذشده، مطالعات تخصصی در هفت عرصه آموزش، پژوهش، تبلیغ، تهذیب، بین‌الملل، ساختار و تشکیلات و رسانه در دستور کار قرار گرفت تا متناسب با شرایط موجود و تحولات پیش‌رو، چشم‌انداز هر بخش تدوین شود.
مدیر پژوهشکده مطالعات راهبردی حوزه و روحانیت تصریح کرد: در این فرایند، برای هر یک از عرصه‌های هفت‌گانه، یک طرح پژوهشی مستقل تعریف شده است که مطالعات محیط‌شناسی و آینده‌پژوهی را دربرمی‌گیرد و نتایج آن مبنای تدوین چشم‌اندازهای تخصصی قرار خواهد گرفت.
میرمعزی افزود: در نهایت، مجموعه این مطالعات و اسناد تخصصی در قالب یک چارچوب مشخص تجمیع می‌شود تا علاوه بر تعیین چشم‌انداز کلان حوزه‌های علمیه، مسیر و جهت‌گیری‌های آینده در هر یک از عرصه‌های هفت‌گانه مأموریتی و فعالیتی حوزه نیز به‌صورت مستقل تبیین شود.
وی با اشاره به نحوه راهبری علمی این پروژه اظهار کرد: مسئولیت هدایت طرح کلان تدوین چشم‌انداز به بهروز لک، استاد تمام رشته علوم سیاسی و از متخصصان شناخته‌شده حوزه آینده‌پژوهی و چشم‌اندازنویسی، سپرده شده است و وی راهبری تیم علمی و پژوهشی این پروژه را بر عهده دارد.
مدیر پژوهشکده مطالعات راهبردی حوزه روحانیت ادامه داد: برای اجرای طرح، محققان مورد نیاز در هر یک از هفت عرصه تعیین شده‌اند و پس از تدوین طرح‌های پژوهشی، فعالیت‌های علمی و مطالعاتی در بخش‌های مختلف آغاز شده است.
کمیته‌های علمی با مشارکت معاونت‌های تخصصی تشکیل شد
میرمعزی با تشریح سازوکار نظارت بر مطالعات تخصصی گفت: برای هر یک از هفت عرصه، کمیته علمی جداگانه‌ای تشکیل شده است تا طرح‌های پژوهشی با مشارکت مسئولان و متخصصان همان بخش بررسی و تصویب شود.
وی افزود: در ترکیب این کمیته‌ها، معاون مربوطه و مدیر مطالعات آن بخش در کنار جمعی از استادان و صاحب‌نظران حضور دارند و طرح‌های پژوهشی با همکاری و هماهنگی معاونت‌های تخصصی و مسئولان بخش‌های مختلف حوزه‌های علمیه به تصویب رسیده‌اند.
مدیر پژوهشکده مطالعات راهبردی حوزه و روحانیت خاطرنشان کرد: این شیوه زمینه مشارکت مستقیم مجموعه‌های تخصصی حوزه را در فرایند تدوین چشم‌انداز فراهم می‌کند و موجب می‌شود مطالعات هر عرصه با توجه به موضوعات و اقتضائات همان بخش پیش برود.
میرمعزی با اشاره به منابع مورد استفاده در پژوهش‌ها اظهار کرد: بررسی اسناد بالادستی موجود در هر یک از هفت عرصه، یکی از محورهای اصلی این مطالعات است و محققان این اسناد را بررسی و تحلیل مضمون می‌کنند تا جهت‌گیری‌ها، سیاست‌ها و محتوای مرتبط با تدوین چشم‌انداز استخراج شود.
وی ادامه داد: در کنار اسناد بالادستی، مطالعات پیشین انجام‌شده در موضوعات مرتبط نیز مورد بررسی قرار می‌گیرد و یافته‌های این تحقیقات در کنار نتایج سایر روش‌های گردآوری اطلاعات، مبنای تدوین چشم‌اندازهای تخصصی قرار خواهد گرفت.
دیدگاه اساتید، طلاب و فضلا در تدوین سند لحاظ می‌شود
مدیر پژوهشکده مطالعات راهبردی حوزه و روحانیت با تشریح روش‌های گردآوری داده‌های میدانی گفت: مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با صاحب‌نظران هر حوزه، بخش دیگری از فرایند پژوهش را تشکیل می‌دهد و در هر طرح، دست‌کم ۳۰ نفر از افراد مطلع و متخصص در موضوع مربوطه برای انجام مصاحبه در نظر گرفته شده‌اند.
میرمعزی افزود: محتوای این مصاحبه‌ها نیز با استفاده از روش تحلیل مضمون بررسی می‌شود تا دیدگاه‌ها و نکات مطرح‌شده از سوی متخصصان، به‌صورت روشمند در فرایند تدوین چشم‌انداز مورد استفاده قرار گیرد.
وی تصریح کرد: علاوه بر مصاحبه با صاحب‌نظران، پرسش‌نامه‌هایی نیز برای دریافت دیدگاه مخاطبان اصلی این چشم‌انداز طراحی شده است که طلاب، فضلا و اساتید حوزه‌های علمیه را دربرمی‌گیرد.
مدیر پژوهشکده مطالعات راهبردی حوزه روحانیت بیان کرد: دریافت دیدگاه این گروه‌ها در کنار بررسی اسناد بالادستی، مطالعات پیشین و مصاحبه‌های تخصصی، از جمله بخش‌های پیش‌بینی‌شده در فرایند پژوهش است و نتایج حاصل از این روش‌ها در تدوین سند نهایی مورد استفاده قرار خواهد گرفت.
میرمعزی با اشاره به تأثیر شرایط پیش‌آمده بر زمان‌بندی اجرای طرح اظهار کرد: اگرچه قرار بود این فرایند از ابتدای سال ۱۴۰۴ آغاز شود، تصویب طرح در بهمن‌ماه و وقوع جنگ تحمیلی سوم در نهم اسفندماه، روند فعالیت‌های علمی را با محدودیت و وقفه مواجه کرد.
وی افزود: با وجود شرایط ناشی از جنگ و دشواری انجام فعالیت‌های علمی در آن مقطع، اعضای تیم پژوهشی تلاش کردند کار تدوین چشم‌انداز را تا حد امکان پیش ببرند و روند اجرای پروژه متوقف نماند.
سند نهایی برای تصویب به شورای عالی ارائه می‌شود
مدیر پژوهشکده مطالعات راهبردی حوزه روحانیت با بیان اینکه تدوین چشم‌انداز جدید در حال پیگیری است، گفت: با وجود تأخیر ایجادشده در مراحل آغازین، تلاش می‌کنیم مطالعات و اقدامات مورد نیاز در زمان تعیین‌شده تکمیل شود.
میرمعزی ابراز امیدواری کرد: چشم‌انداز جدید حوزه‌های علمیه تا دی‌ماه تدوین و برای بررسی و تصویب به شورای عالی حوزه‌های علمیه و دبیرخانه این شورا ارائه شود.
وی در پایان با اشاره به اینکه تدوین سند چشم‌انداز مستلزم انجام مطالعات تخصصی در حوزه‌های مختلف است، اظهار کرد: در این پروژه، ضمن تدوین یک چشم‌انداز کلان برای حوزه‌های علمیه، هفت چشم‌انداز تخصصی نیز برای عرصه‌های اصلی مأموریتی و فعالیتی حوزه تدوین می‌شود تا مجموعه این اسناد، چارچوب مورد نظر برای ترسیم چشم‌انداز آینده حوزه‌های علمیه را تشکیل دهد.