عصر قم - شرح نهجالبلاغه ابن ابیالحدید، بهعنوان یکی از شرحهای معروف این کتاب، دارای نکات مختلف تاریخی درباره ائمه معصومین(ع) است که کمتر مورد توجه پژوهشگران قرار گرفته است. موضوعات مرتبط با امام حسین(ع) و واقعه عاشورا نیز از مواردی است که در این گزارشهای تاریخی بیان شده است.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی اهلبیت(ع) ـ ابنا ـ شرح نهجالبلاغه ابنابیالحدید، یکی از مشهورترین و برجستهترین شرحهای نهجالبلاغه در طول تاریخ است که توسط یکی از عالمان شافعیمذهب نگاشته شده است. این شرح، در کنار مطالب کلامی و ادبی در شرح خطبهها، نامهها و حکمتهای نهجالبلاغه، موضوعات مختلف تاریخی را نیز از میان منابع گوناگون گردآوری کرده است که برخی از این منابع در طول تاریخ از بین رفتهاند.
اگرچه این مطالب تاریخی، همانند هر نوشته دیگری، قابل نقد علمی است، اما بررسی محتوایی آنها میتواند برخی از مطالب مرتبط با ائمه معصومین(ع)، بهویژه رسول خدا(ص)، امام علی(ع)، حضرت زهرا(س)، امام حسن(ع) و امام حسین(ع) را نمایان کند. این نوشته تلاش دارد برخی از مطالب مرتبط با امام حسین(ع) را براساس این شرح بررسی کند.
در یک بررسی اجمالی، میتوان این مطالب را در دو دسته کلی «روایات قبل از امامت»، یعنی سخنانی که حضرت در دوران حیات امام علی(ع) و امام حسن(ع) بیان کردهاند، و «روایات دوران امامت»، با تأکید بر سخنان مرتبط با واقعه عاشورا، تقسیمبندی کرد. در بخش بعدی نیز روایات ائمه معصومین(ع) و وقایع تاریخی مرتبط با امام حسین(ع) در شرح نهجالبلاغه ابنابیالحدید بررسی میشود.
در شرح نهجالبلاغه ابنابیالحدید، سه روایت از امام حسین(ع) در دوران پیش از امامت ایشان بیان شده است. یکی از این سخنان، در هنگام تبعید جناب ابوذر به ربذه و در حضور امیرالمؤمنین(ع) و امام حسن(ع) بیان شده است. ایشان در بخشی از این سخنان خطاب به ابوذر میفرمایند:
«از خداوند، صبر و نصرت بخواه، و از بیتابی و آز به خداوند پناه ببر که شکیبایی از دین و کرامت است». ابنابیالحدید این سخنان را به نقل از کتاب «السقیفه و الفدک» تألیف جوهری نقل کرده است و در منابع شیعی نیز میتوان متن کامل آن را در کتاب «اصول کافی» یافت. امام حسین(ع) در هنگام بیان این سخنان، حدود ۲۶ سال سن داشتهاند.
روایت دوم، سخنان امام حسین(ع) در هنگام تحریص مردم کوفه برای شرکت در جنگ صفین است. حضرت در بخشی از این سخنان میفرمایند:
«بدانید با آنکه شر جنگ بسیار و مزه آن ناگوار است، ولی هر کسی برای آن از پیش آماده شود، ساز و برگش را فراهم آورد و از خستگی آن، پیش از فرارسیدنش به ستوه نیاید، مرد شایسته جنگ است». ایشان در حدود ۳۴ سالگی این سخنان را بیان کردهاند و ابنابیالحدید در جلد سوم شرح خود، به نقل از کتاب «وقعه الصفین» تألیف نصر بن مزاحم، این سخنان را نقل کرده است.
روایت سوم نیز مرتبط با دعوت امام حسین(ع) به پیمان «حلف الفضول» در هنگام یک اختلاف مالی است که نشانگر جایگاه بسیار ویژه این پیمان نزد اهلبیت(ع) است؛ پیمانی که در زمان جاهلیت میان پیامبر اکرم(ص) و گروهی از جوانمردان برای جلوگیری از تضییع حق مظلومان منعقد شده بود و پیامبر اکرم(ص) حتی در دوران رسالت نیز به عضویت در آن پیمان افتخار میکرد. این سخنان در جلد ۱۵ شرح نهجالبلاغه ابنابیالحدید نقل شده است.
در بخش بعدی این نوشته، برخی از روایات نقلشده از دوران امامت امام حسین(ع) در شرح نهجالبلاغه ابنابیالحدید بررسی میشود.
سید علیاصغر حسینی/ خبرگزاری ابنا
..................
پایان پیام