عصر قم - مواضع عمومی حضرت آیت الله فیاض پس از سقوط رژیم بعث در سال ۲۰۰۳ و ورود عراق به مرحلهای جدید، آشکارتر شد و مردم را به مشارکت در انتخابات فراخواند و بر ضرورت رجوع به سازوکارهای قانونی و قانون اساسی در اداره کشور تأکید کرد.
به گزارش خبرنگار خبرگزاری رسا در نجف اشرف، به مناسبت رحلت حضرت آیتالله شیخ محمد اسحاق فیاض (قدسسره)، از مراجع بزرگ حوزه علمیه نجف اشرف و از برجستهترین فقیهان معاصر، نگاهی داریم به بخشی از زندگی علمی و مواضع عمومی ایشان؛ مواضعی که بازتابدهنده دههها تلاش در عرصه تحقیق و تدریس و نقش برجسته او در تداوم مکتب فقهی و اصولی استادش، حضرت آیتالله سید ابوالقاسم خوئی بود.
حضرت آیتالله شیخ محمد اسحاق فیاض در اواخر دوران پادشاهی عراق و در آغاز مرجعیت عامه آیتالله سید محسن حکیم وارد نجف اشرف شد. در آن زمان هجده سال داشت. پس از استقرار در نجف، با جدیت و پشتکار به تحصیل ادامه داد و کتابهای درسی باقیمانده را به پایان رساند.
وی کتابهای «قوانین الاصول» و «حاشیه ملا عبدالله» و بخشی از «شرح لمعه» را نزد مرحوم شیخ میرزا کاظم تبریزی فرا گرفت. سپس ادامه «شرح لمعه» را نزد مرحوم سید شهید اسدالله مدنی ـ نخستین شهید محراب در ایران ـ و مرحوم شیخ میرزا علی فلسفی به پایان رساند. همچنین کتاب «مطوّل» را نزد مرحوم شیخ محمدعلی مدرس و کتابهای «کفایه»، «مکاسب» و «رسائل» را نزد شیخ مجتبی لنکرانی خواند.
شیخ فیاض دوره سطح را در مدت کوتاهی به پایان رساند و در اوایل دهه سوم زندگی خود در درس خارج حاضر شد. پس از حضور در درسهای خارج نجف اشرف، درس حضرت آیتالله سید ابوالقاسم خوئی را برگزید و بیش از پانزده سال بدون وقفه در درسهای فقه و اصول ایشان شرکت کرد و از برجستهترین شاگردان و تقریرنویسان درس وی به شمار میرفت. او همچنین دوره پنجم درس اصول استاد خود را تکمیل کرد و حاصل آن کتاب مشهور «المحاضرات فی اصول الفقه» شد که مورد توجه و تحسین ویژه حضرت آیتالله خوئی قرار گرفت. به دلیل جایگاه علمی و تواناییهای شناختهشدهاش، به مدت بیستوپنج سال و تا اواخر عمر استادش، در کنار جمعی از برجستهترین علمای نجف عضو هیئت استفتائات حضرت آیتالله خوئی بود.
مواضع عمومی شیخ فیاض نیز بازتابی از مبانی فکری و فقهی او بود که طی دههها تحقیق و تدریس شکل گرفته بود. در دوران حکومت رژیم بعث پیش از سال ۲۰۰۳، همانند شماری از مراجع نجف، به دلیل شرایط پیچیده سیاسی و امنیتی، در فعالیت سیاسی مستقیم حضور نداشت و بیشتر به تدریس، پژوهش علمی و رسیدگی به امور دینی و حوزوی میپرداخت.
البته این به معنای فقدان نگاه سیاسی در اندیشه او نبود. وی در پژوهشها و آثار خود به موضوعاتی همچون دولت، حکومت و نقش مرجعیت در عرصه عمومی پرداخته است. کتاب «الأنموذج فی الحکومه الإسلامیه» از مهمترین آثار او در این زمینه به شمار میرود و بیانگر دیدگاه فقهی او درباره حکومت اسلامی است.
پس از سقوط رژیم بعث در سال ۲۰۰۳ و ورود عراق به مرحلهای جدید، مواضع عمومی او آشکارتر شد. وی مردم را به مشارکت در انتخابات فراخواند و بر ضرورت رجوع به سازوکارهای قانونی و قانون اساسی در اداره کشور تأکید کرد. همچنین حفظ وحدت و ثبات عراق، تقویت نهادهای دولتی و خدمت به شهروندان را از ضروریات دانست.
در نگاه او به نقش مرجعیت دینی، مرجعیت مسئول هدایت و ارشاد جامعه، پیگیری مسائل عمومی و دفاع از منافع مردم بود، اما در عین حال باید استقلال نهاد دینی و رسالت علمی و دینی آن حفظ میشد. بر همین اساس، او نسبت به عملکرد دولتهای مختلف نیز نگاه انتقادی داشت و معتقد بود موفقیت هر نظام سیاسی به میزان تحقق عدالت، تأمین نیازهای مردم و ارائه خدمات اساسی به آنان بستگی دارد.
شیخ فیاض افزون بر جایگاه مرجعیت، از برجستهترین شاگردان حضرت آیتالله خوئی و از مهمترین حاملان مکتب فقهی و اصولی او در روزگار معاصر به شمار میرفت. او از طریق تدریس، تألیف و تربیت نسلهای متعدد از علما و فضلای حوزه، میراث علمی این مکتب را به نسلهای بعدی منتقل کرد و جایگاهی ممتاز در میان بزرگان معاصر حوزه علمیه به دست آورد.