عصر قم - تخریب زیرساختهای کلیدی، نابودی سرمایههای انسانی و آلودگیهای گسترده زیستمحیطی در جریان درگیریهای نظامی اخیر، جوامع متاثر از جنگ را با چالشهای عمیق و چندنسلی روبهرو
به گزارش گروه حقوق خبرگزاری رسا، نمایندگی دائم ایران در ژنو روز سهشنبه، ۱۷ شهریور ۱۴۰۵ در حاشیه شصتوسومین نشست شورای حقوق بشر سازمان ملل ( HRC ۶۳) نشستی جانبی را با موضوع حفاظت از زیرساختهای حیاتی و گذار از اقتصاد جنگ به اقتصاد صلح برگزار کرد.
سخنرانان، ازجمله کارشناسان بینالمللی طی این نشست با بررسی تجارب غزه، ایران و دیگر مناطق متاثر از جنگ تاکید کردند که تخریب زیرساختهای غیرنظامی، از دست رفتن سرمایه انسانی و آسیبهای زیستمحیطی میتواند دستاوردهای چندین دهه را از میان ببرد.
جنگها پس از خاموش شدن صدای گلولهها ادامه مییابند. تخریب زیرساختهای کلیدی، نابودی سرمایههای انسانی و تضعیف نظامهای زیستمحیطی، سهگانه ویرانگری هستند که جوامع درگیر مناقشه را تا دههها پس از پایان درگیری، درگیر چالشهای زیستی و توسعهای میکنند.
تخریب زیرساختهای غیرنظامی و تاثیر بر شریانهای حیاتی
هدف قرار گرفتن زیرساختهای غیرنظامی از جمله شبکههای آبرسانی، نیروگاههای برق، مراکز درمانی و مسیرهای مواصلاتی، شیوهای از جنگ است که اثرهای مستقیم و میانمدتی بر کیفیت زندگی غیرنظامیان میگذارد.
طبق گزارشهای تحلیلی موسسه جهانی آب و مرکز بینالمللی پژوهشهای توسعه ( IDRC )، تخریب تصفیهخانهها و شبکههای انتقال آب در مناطق بحرانی، به شیوع بیماریهای واگیردار و کاهش شدید دسترسی به آب آشامیدنی سالم منجر میشود.
موسسه چَتَم هاوس ( Chatham House ) نیز در بررسیهای خود تاکید میکند که آسیب به نیروگاهها نه تنها بیمارستانها و سیستمهای امدادی را تحت تاثیر قرار میدهد، بلکه چرخه اقتصادی و تامین غذایی جامعه را از کار میاندازد.
از دست رفتن سرمایه انسانی
سرمایه انسانی هر کشور، موتور محرک پیشرفت و توسعه پایداری آن است.
گزارشهای موسسه بروکینگز نشان میدهد که جنگها از ۲ مسیر به سرمایه انسانی آسیب میزنند: خسارتهای جانی مستقیم به نیروهای متخصص و ماهر، و دوم مهاجرت گسترده.
طبق تحلیلی از بانک جهانی، فقدان نخبگان علمی، کارآفرینان و نیروهای متخصص پزشکی و مهندسی، روندهای بازسازی پس از جنگ را بسیار کند و هزینهبر میسازد. پدیده «نسل ازدسترفته» در نتیجه فرپاشی سیستمهای آموزشی، یکی دیگر از آثاری است که سرمایه زیستی جامعه را برای نسلهای بعدی تضعیف میکند.
آسیبهای عمیق و جبرانناپذیر زیستمحیطی
تخریب محیط زیست یکی از بیصداترین و پنهانترین ابعاد درگیریهای مسلحانه است.
برنامه محیط زیست سازمان ملل ( UNEP ) و اندیشکده محیط زیست و امنیت بینالملل، بارها در گزارشهای خود یادآور شدهاند که حملهها به تاسیسات نفتی، پالایشگاهها و صنایع شیمیایی، نشت مواد سمی به خاک و سفرههای آب زیرزمینی را در پی دارد. علاوه بر این، تخریب اراضی کشاورزی و جنگلها در جریان اقدامهای نظامی، امنیت غذایی منطقه را به خطر انداخته و با ایجاد بیابانزایی و تغییرهای شدید اقلیمی، تنوع زیستی منطقهای را دستخوش بحرانهای طولانیمدت میکند.
حملات به ایران؛ نمادی از خسارتها به زیرساختها و سرمایهها
تازهترین نمونهها از آسیب به زیرساختها و سرمایههای ملی را میتوان در جریان تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی (که از ۹ اسفند ۱۴۰۴ آغاز شد) علیه ایران مشاهده کرد.
براساس تحلیلهای منتشرشده توسط اندیشکده بینالمللی مطالعات استراتژیک ( IISS ) و پایگاه تحلیلی استراتفور ( Stratfor )، هدف قرار گرفتن یا تهدید تاسیسات زیربنایی، انرژی و صنعتی ایران، خطرهای جدی محیطزیستی بههمراه داشته است.
علاوه بر این، ارزیابیهای نهادهای تحلیلی نشان میدهد که آسیب به مراکز حساس پالایشگاهی و انرژی، احتمال نشت مواد شیمیایی، آلودگی سفرههای آب زیرزمینی و تخریب زیستبومهای حساس در مناطق مرزی و ساحلی کشور را بهشدت افزایش داده است.
کارشناسان میگویند که پایان درگیریهای نظامی به معنای پایان پیامدهای آنها نیست. بازسازی زیرساختهای آسیبدیده، احیای زیستبومهای مسموم و ترمیم خسارتهای واردشده به سرمایه انسانی، فرآیندی دشوار است که به برنامهریزیهای کلان و دههها زمان نیاز دارد.