عصر قم - تبریز- حجتالاسلام بایرامی گفت: رویکرد جدید آموزشی حوزه آذربایجان شرقی، زمینهساز شکوفایی استعدادهای علمی طلاب شده است.
وقتی از تحول در حوزههای علمیه سخن گفته میشود، نمیتوان آموزش و پژوهش را دو مقوله جدا از یکدیگر دانست؛ چراکه طلبهای که درست آموزش ببیند، بهصورت طبیعی به سمت مطالعه، تحقیق، پرسشگری و تولید علم حرکت خواهد کرد و از همین مسیر است که حوزه میتواند در برابر نیازهای علمی و فکری جامعه پاسخهای عمیق و مستدل ارائه دهد.
در مدارس علمیه آذربایجان شرقی نیز طی مدت اخیر، توجه جدیتر به مسائل آموزشی و تلاش برای ارتقای کیفیت تحصیل طلاب، فضای امیدوارکنندهای را در میان جامعه حوزوی استان ایجاد کرده است؛ روندی که به اعتقاد حجتالاسلام عادل بایرامی، معاون پژوهش حوزه علمیه صادقیه تبریز و استاد حوزه و دانشگاه، میتواند نقطه آغاز یک جهش علمی در حوزه استان باشد.
حجتالاسلام بایرامی در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری رسا در آذربایجان شرقی، با اشاره به اهمیت جایگاه آموزش در ساختار حوزه، اظهار داشت که اساساً هرگونه حرکت علمی و پژوهشی در حوزه باید از کلاس درس آغاز شود و اگر آموزش از کیفیت، عمق و پویایی لازم برخوردار باشد، آثار آن در تمام شئون علمی طلبه نمایان خواهد شد.
وی معتقد است امروز نگاه به آموزش در حوزههای علمیه آذربایجان شرقی، نگاه جدیتر و دقیقتری شده و همین مسئله توانسته فضای مدارس را به سمت نشاط علمی بیشتر سوق دهد.
استاد حوزه و دانشگاه با اشاره به تجربه حضور در حوزه علمیه صادقیه تبریز و ارتباط نزدیک با طلاب و اساتید، تصریح کرد که تغییر فضای آموزشی زمانی ارزشمند است که طلبه آن را احساس کند؛ یعنی طلبه در کلاس درس، در مباحثه، در برنامههای پژوهشی و در مسیر تحصیلی خود احساس کند که مجموعه حوزه برای رشد علمی او برنامه دارد. به گفته وی، آنچه در شرایط فعلی اهمیت دارد، همین حرکت از آموزش صرفاً برنامهای به سمت آموزش هدفمند و نتیجهمحور است؛ رویکردی که میتواند انگیزه طلبه را افزایش دهد و او را نسبت به آینده علمی خود امیدوارتر کند.
معاون پژوهش حوزه علمیه صادقیه تبریز، رویکرد معاونت آموزش مرکز مدیریت حوزههای علمیه آذربایجان شرقی را در این زمینه مثبت و قابل تقدیر دانست و گفت که وقتی مجموعه آموزش با جدیت بیشتری مسائل مدارس را پیگیری میکند، طبیعی است که مدیر مدرسه نیز نسبت به کیفیت آموزش حساستر شود، استاد با انگیزه بیشتری وارد کلاس شود و طلبه نیز احساس مسئولیت بیشتری نسبت به تحصیل پیدا کند.
وی این زنجیره را یک چرخه مثبت دانست که اگر استمرار پیدا کند، میتواند سطح علمی کل حوزه استان را ارتقا دهد.
حجتالاسلام بایرامی با تأکید بر اینکه آموزش موفق باید به تولید فکر منجر شود، افزود که یکی از شاخصهای مهم موفقیت یک نظام آموزشی این است که طلبه را از حالت دریافتکننده مطالب خارج کرده و به فردی پرسشگر، تحلیلگر و پژوهشگر تبدیل کند.
از نگاه وی، طلبهای که خوب آموزش ببیند، در مرحله بعد به دنبال مطالعه بیشتر میرود، در مباحث علمی مشارکت میکند، سؤال مطرح میکند و به تدریج توانایی ورود به عرصه پژوهش را پیدا خواهد کرد.
وی ادامه داد که امروز حوزه بیش از هر زمان دیگری به چنین طلبههایی نیاز دارد؛ طلبههایی که ضمن برخورداری از بنیه عمیق حوزوی، بتوانند مسائل روز جامعه را بشناسند، موضوعات جدید را تحلیل کنند و پاسخهای علمی و مستند ارائه دهند.
به اعتقاد این استاد حوزه و دانشگاه، این مهم از مسیر آموزش باکیفیت میگذرد و هر اقدامی که در جهت تقویت آموزش صورت گیرد، در حقیقت سرمایهگذاری مستقیم برای آینده پژوهش حوزه خواهد بود.
حجتالاسلام بایرامی یکی دیگر از نقاط مثبت رویکرد جدید آموزشی را توجه به جایگاه استاد دانست و خاطرنشان کرد که کیفیت آموزش بدون استاد توانمند و دغدغهمند امکانپذیر نیست. استاد در حوزه علاوه بر انتقال دانش، شخصیت علمی طلبه را نیز شکل میدهد و اگر استاد بتواند روحیه تحقیق، دقت علمی و پرسشگری را در طلبه ایجاد کند، در واقع یک پژوهشگر آینده را تربیت کرده است.
از نگاه وی، حوزه برای رسیدن به قلههای علمی نیازمند صبر، برنامهریزی و استمرار است و نباید انتظار داشت یک تحول عمیق در مدت کوتاهی به نتیجه نهایی برسد.
معاون پژوهش حوزه علمیه صادقیه تبریز در عین حال، فضای کنونی را بسیار امیدوارکننده توصیف کرد و گفت که همراهی طلاب، اساتید و مدیران با برنامههای آموزشی، مهمترین سرمایه برای ادامه این مسیر است. وقتی بدنه حوزه با یک برنامه احساس همراهی کند و نتیجه آن را در زندگی علمی خود ببیند، آن برنامه میتواند از یک سیاست اداری به یک فرهنگ تبدیل شود.
وی در پایان با تقدیر از مجموعه مدیریت حوزههای علمیه آذربایجان شرقی و معاونت آموزش استان، تأکید کرد که تقویت آموزش را باید یکی از مهمترین اولویتهای حوزه دانست و افزود که اگر امروز برای آموزش طلبه سرمایهگذاری شود، فردا حوزه از ثمرات آن در عرصههای علم، پژوهش، تبلیغ و خدمت اجتماعی بهرهمند خواهد شد.
حجتالاسلام بایرامی خاطرنشان کرد که حوزهای که آموزش قدرتمند داشته باشد، پژوهش قدرتمند خواهد داشت و حوزهای که پژوهش قدرتمند داشته باشد، میتواند در تولید فکر و پاسخگویی به نیازهای جامعه نقشآفرین باشد از این رو، حرکت رو به رشد آموزشی در حوزههای علمیه آذربایجان شرقی را باید یک اتفاق مهم و امیدبخش دانست که میتواند در صورت استمرار، زمینهساز شکوفایی هرچه بیشتر استعدادهای علمی طلاب استان و تقویت جایگاه علمی حوزه در سطح کشور شود.
وی تأکید کرد که باید از اساتید حمایت علمی و آموزشی بیشتری صورت گیرد و زمینهای فراهم شود که استاد نیز خودش همواره در حال مطالعه و رشد باشد. به گفته وی، استاد موفق کسی است که خود را از یادگیری بینیاز نداند و همزمان با تدریس، ارتباطش را با مسائل علمی جدید حفظ کند؛ زیرا پویایی استاد مستقیماً به پویایی طلبه منتقل خواهد شد.
این استاد سطوح عالی حوزه و دانشگاه همچنین به نقش مدیران مدارس در این فرآیند اشاره کرد و گفت مدیر مدرسه در حقیقت حلقه اتصال سیاستهای آموزشی با واقعیت کلاس درس است. اگر مدیر مدرسه فضای علمی ایجاد کند، از فعالیتهای پژوهشی طلاب حمایت کند و در کنار آموزش، به رشد فکری آنان نیز توجه داشته باشد، بسیاری از استعدادهایی که ممکن است در حالت عادی دیده نشوند، فرصت بروز پیدا خواهند کرد.
وی از استقبال طلاب از جدیتر شدن فضای علمی مدارس به عنوان نشانهای امیدبخش یاد کرد و گفت که طلبه جوان امروز اگر احساس کند محیط مدرسه برای رشد علمی او ارزش قائل است، با انگیزه بیشتری وارد مسیر مطالعه و تحقیق خواهد شد.
به اعتقاد وی، نباید انگیزههای علمی طلاب را صرفاً با برنامههای رسمی ایجاد کرد؛ بلکه باید فضایی ساخت که خود طلبه بهصورت طبیعی به سمت علم، کتاب، مباحثه و پژوهش کشیده شود.
حجتالاسلام بایرامی با اشاره به اهمیت کتاب و مطالعه در زندگی علمی طلبه، اظهار داشت که کتاب همچنان یکی از مهمترین ابزارهای رشد علمی و بصیرت دینی است و حوزه باید زمینه انس بیشتر طلاب با کتاب و منابع علمی را فراهم کند.
وی پیشتر نیز بر نقش کتاب در افزایش بصیرت دینی و رشد علمی تأکید کرده و مطالعه را یکی از مسیرهای مهم تعمیق معرفت دینی دانسته است.
وی افزود که اگر فضای آموزشی مدرسه به گونهای باشد که طلبه را به مطالعه و تحقیق تشویق کند، در واقع بستر لازم برای شکلگیری یک جریان پژوهشی پویا فراهم شده است.
از نگاه وی، پژوهش نباید صرفاً در قالب مقاله و جشنواره دیده شود؛ بلکه باید به یک فرهنگ تبدیل شود و طلبه از همان سالهای ابتدایی تحصیل، با روحیه سؤال، تحقیق و کشف پاسخ مواجه شود.
معاون پژوهش حوزه علمیه صادقیه تبریز، توجه به استعدادهای علمی طلاب را نیز از ضرورتهای جدی دانست و گفت در میان طلاب استان استعدادهای فراوانی وجود دارد که شاید هنوز فرصت بروز پیدا نکردهاند. اگر آموزش بتواند این استعدادها را شناسایی و تقویت کند و پژوهش نیز مسیر شکوفایی آنان را فراهم آورد، در آینده شاهد ظهور طلاب و فضلایی خواهیم بود که میتوانند در عرصههای مختلف علمی، فرهنگی و اجتماعی نقشآفرینی کنند.
حجتالاسلام بایرامی معتقد است آذربایجان شرقی از ظرفیت ویژهای برای تبدیل شدن به یکی از قطبهای علمی حوزه برخوردار است؛ چراکه سابقه تاریخی حوزه در تبریز، وجود اساتید توانمند، مدارس علمیه باسابقه و حضور طلاب مستعد، مجموعهای ارزشمند را در اختیار حوزه استان قرار داده است.
به گفته وی، اگر این ظرفیتها با برنامهریزی آموزشی و پژوهشی هماهنگ شوند، میتوان افق بسیار روشنی برای آینده علمی حوزه استان ترسیم کرد.
وی همچنین بر اهمیت ارتباط میان آموزش، پژوهش و مسائل واقعی جامعه تأکید کرد و گفت حوزه نباید صرفاً در فضای علمی خود باقی بماند، بلکه باید مسائل جامعه را شناسایی کند و بخشی از فعالیتهای پژوهشی خود را به نیازهای واقعی مردم اختصاص دهد. طلبهای که از همان دوران تحصیل با مسئلهشناسی آشنا شود، در آینده نیز روحانی توانمندتری برای حضور در جامعه خواهد بود.
این استاد حوزه و دانشگاه ادامه داد که امروز دشمن و جریانهای فکری مختلف با ابزارهای رسانهای و علمی، پرسشها و شبهات فراوانی را متوجه جامعه بهویژه نسل جوان کردهاند و پاسخگویی به این مسائل نیازمند روحانیونی است که از نظر علمی در سطح بالایی قرار داشته باشند. بنابراین، ارتقای کیفیت آموزش و تقویت پژوهش در حوزه را باید بخشی از رسالت راهبردی حوزه در شرایط کنونی دانست.
حجتالاسلام بایرامی در ادامه، نقش معاونت آموزش را در ایجاد چنین فضایی بسیار مهم دانست و خاطرنشان کرد که اگر آموزش بتواند میان برنامههای درسی، توانمندی استاد، وضعیت تحصیلی طلبه و فعالیتهای علمی ارتباط برقرار کند، مدرسه از یک محیط صرفاً آموزشی به یک محیط علمی پویا تبدیل خواهد شد.
به گفته وی، نشانههای این رویکرد در فضای آموزشی حوزه استان امیدوارکننده است و استمرار آن میتواند نتایج بسیار خوبی به همراه داشته باشد.
وی با بیان اینکه تحول واقعی با کار مستمر و آرام شکل میگیرد، افزود که ممکن است آثار برخی اقدامات آموزشی در کوتاهمدت بهطور کامل دیده نشود، اما وقتی این اقدامات در طول چند سال استمرار پیدا کند، خروجی آن در سطح علمی طلاب و اساتید کاملاً محسوس خواهد شد.
نویسنده: وحید نستوهی