عصر قم - تبریز- حجتالاسلام بختیاری گفت: وقتی طلبه احساس کند آینده علمی او برای حوزه اهمیت دارد، با انگیزه بیشتری درس میخواند.
تحول آموزشی در حوزههای علمیه زمانی معنا پیدا میکند که آثار آن در متن زندگی علمی طلبه، در کلاس درس، در ارتباط استاد و شاگرد و در فضای عمومی مدرسه دیده شود.
از همین منظر، مدیران مدارس علمیه که هر روز با طلاب و اساتید در ارتباط هستند، یکی از بهترین ناظران روندهای آموزشی حوزه به شمار میروند؛ چراکه میتوانند تغییرات را نه در قالب آمار و گزارشهای اداری، بلکه در فضای واقعی مدرسه لمس کنند.
حجتالاسلام جواد بختیاری، مدیر حوزه علمیه المهدی(عج) شهرستان سراب و استاد حوزه و دانشگاه، در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری رسا در تبریز، با اشاره به وضعیت آموزشی حوزههای علمیه آذربایجان شرقی، فضای کنونی را امیدوارکننده دانست و اظهار داشت که در سالهای اخیر توجه به مسئله آموزش و کیفیت تحصیل طلاب جدیتر شده و این رویکرد میتواند زمینهساز یک حرکت عمیق و ماندگار علمی در مدارس استان باشد.
وی با بیان اینکه آموزش، قلب تپنده حوزه علمیه است، تصریح کرد که اگر حوزه بخواهد در عرصههای مختلف علمی، فرهنگی، تبلیغی و اجتماعی موفق باشد، باید نقطه آغاز این حرکت را از آموزش قرار دهد. طلبهای که از نظر علمی قوی تربیت شود، در آینده نیز توان بیشتری برای پاسخگویی به نیازهای جامعه خواهد داشت و میتواند در عرصههای مختلف اثرگذاری بیشتری از خود نشان دهد.
حجتالاسلام بختیاری با اشاره به تجربه مدیریتی خود در حوزه علمیه المهدی(عج) سراب، تأکید کرد که مدرسه علمیه محیطی زنده و پویاست و نمیتوان مسائل آموزشی آن را صرفاً با بخشنامه و برنامههای کلی مدیریت کرد. به گفته وی، هر مدرسه اقتضائات خاص خود را دارد و باید شرایط طلاب، توانمندی اساتید، ظرفیتهای منطقه و نیازهای علمی و فرهنگی آن مدرسه مورد توجه قرار گیرد.
وی یکی از نقاط مثبت رویکرد فعلی آموزش در حوزههای علمیه آذربایجان شرقی را توجه بیشتر به همین واقعیتهای میدانی دانست و افزود که هرچه ارتباط میان معاونت آموزش مرکز مدیریت حوزههای علمیه استان و مدارس بیشتر باشد، امکان شناسایی مسائل و ارائه راهکارهای مناسب نیز افزایش پیدا میکند.
این استاد حوزه و دانشگاه خاطرنشان کرد که معاونت آموزش استان در صورت حضور میدانی و ارتباط مستمر با مدیران و اساتید، میتواند نقش بسیار مهمی در ارتقای کیفیت مدارس ایفا کند؛ چراکه مدیر مدرسه مسائل را از نزدیک میبیند و استاد نیز مشکلات آموزشی را در کلاس درس لمس میکند و مجموعه آموزش میتواند این تجربیات را در سیاستگذاریهای کلان مورد استفاده قرار دهد.
حجتالاسلام بختیاری با اشاره به وضعیت طلاب، افزایش توجه آنان به مسائل علمی را اتفاقی مثبت ارزیابی کرد و گفت طلبه امروز نسبت به آینده علمی خود حساستر شده است. وقتی طلبه ببیند که برای تحصیل او برنامهریزی میشود، وضعیت علمی او مورد توجه قرار میگیرد و استاد و مدیر مدرسه نیز نسبت به پیشرفت او دغدغه دارند، طبیعی است که انگیزه بیشتری برای درس خواندن و تلاش علمی پیدا کند.
وی افزود که یکی از مهمترین سرمایههای حوزه، انگیزه علمی طلبه است و نباید اجازه داد این انگیزه به مرور زمان کاهش پیدا کند. حوزه باید محیطی ایجاد کند که طلبه در آن احساس کند علمآموزی یک مسیر ارزشمند، هدفمند و دارای آینده روشن است.
مدیر حوزه علمیه المهدی(عج) سراب، نقش اساتید را در این مسیر بسیار تعیینکننده دانست و اظهار داشت که استاد در حوزه فقط مدرس یک کتاب نیست، بلکه الگوی علمی طلبه است. طلبه از استاد خود نحوه مطالعه، نحوه استدلال، دقت علمی و حتی شیوه مواجهه با مسائل را یاد میگیرد و به همین دلیل هر اندازه استاد از نظر علمی و اخلاقی قویتر باشد، آثار آن در شخصیت طلبه نیز بیشتر نمایان خواهد شد.
وی تأکید کرد که باید برای ارتقای جایگاه اساتید و تقویت توان علمی و آموزشی آنان برنامهریزی جدی صورت گیرد. استاد حوزه نیز همانند طلبه نیازمند رشد و بهروزرسانی علمی است و باید فضای مناسبی برای مطالعه، تحقیق و تبادل تجربه میان اساتید فراهم شود.
حجتالاسلام جواد بختیاری با اشاره به اهمیت ارتباط میان مدیر، استاد و طلبه گفت که مدرسه موفق مدرسهای است که این سه ضلع در کنار یکدیگر حرکت کنند. اگر مدیر دغدغه آموزش داشته باشد، استاد با انگیزه وارد کلاس شود و طلبه نیز برای تحصیل احساس مسئولیت کند، فضای مدرسه بهصورت طبیعی به سمت پویایی علمی حرکت خواهد کرد.
وی در ادامه، نظم آموزشی را یکی از پایههای پیشرفت علمی دانست و اظهار داشت که نظم به معنای سختگیری صرف نیست، بلکه به معنای ایجاد یک مسیر مشخص برای طلبه است؛ طلبه باید بداند چه میخواند، برای چه میخواند، در چه مرحلهای قرار دارد و برای رسیدن به مرحله بعد باید چه مسیری را طی کند.
به اعتقاد این استاد حوزه و دانشگاه، وقتی نظام آموزشی برای طلبه قابل فهم و هدفمند باشد، او نیز با آرامش و انگیزه بیشتری حرکت خواهد کرد. از همین رو، برنامهریزی آموزشی باید در عین جدیت، از انعطاف لازم برای توجه به استعدادها و شرایط مختلف طلاب نیز برخوردار باشد.
حجتالاسلام بختیاری همچنین بر ضرورت شناسایی استعدادهای برتر علمی تأکید کرد و گفت در میان طلاب حوزههای علمیه استان، استعدادهای بسیار خوبی وجود دارد که با حمایت و هدایت درست میتوانند در آینده به اساتید، پژوهشگران و فضلای برجسته تبدیل شوند.
وی افزود که حوزه نباید اجازه دهد استعدادهای علمی در میان حجم برنامههای روزمره گم شوند. باید طلبه مستعد را شناسایی کرد، برای او مسیر علمی ترسیم کرد و زمینهای فراهم آورد که بتواند تواناییهای خود را شکوفا کند.
مدیر حوزه علمیه المهدی(عج) سراب در ادامه، ارتباط آموزش و پژوهش را ضروری دانست و گفت طلبهای که آموزش خوبی دریافت کند، باید به تدریج وارد فضای پژوهش و تحقیق نیز شود. آموزش زمانی به بلوغ میرسد که طلبه از دریافتکننده مطالب به فردی پرسشگر و تحلیلگر تبدیل شود.
وی با بیان اینکه حوزه امروز به تولیدکننده علم و اندیشه نیاز دارد، خاطرنشان کرد که مسائل جامعه روزبهروز پیچیدهتر میشوند و پاسخگویی به این مسائل نیازمند پژوهش عمیق و دقیق است. بنابراین باید از همان دوران تحصیل، روحیه تحقیق و پرسشگری در طلبه تقویت شود.
حجتالاسلام بختیاری، مسئلهمحوری را نیز یکی از نیازهای جدی آموزش حوزه دانست و اظهار داشت که طلبه باید بداند آنچه در حوزه میآموزد، قرار است در میدان واقعی جامعه مورد استفاده قرار گیرد. فقه، اصول، کلام، فلسفه، اخلاق و سایر علوم حوزوی هرکدام باید در نهایت به قدرت فهم و حل مسائل انسان و جامعه منتهی شوند.
وی ادامه داد که طلبه آینده باید بتواند میان دانش حوزوی و نیازهای روز جامعه ارتباط برقرار کند؛ چراکه مردم امروز با مسائل جدیدی مواجه هستند و روحانی باید از نظر علمی توانایی پاسخگویی به این مسائل را داشته باشد.
این استاد حوزه و دانشگاه با اشاره به ظرفیتهای شهرستان سراب و دیگر شهرستانهای آذربایجان شرقی، تأکید کرد که نباید ظرفیت علمی حوزه را فقط در مرکز استان جستوجو کرد. مدارس شهرستانها نیز دارای طلاب مستعد، اساتید توانمند و ظرفیتهای ارزشمندی هستند و اگر مورد توجه و حمایت قرار گیرند، میتوانند نقش بسیار مهمی در تقویت بدنه علمی حوزه استان داشته باشند.
وی گفت یکی از مزیتهای مهم حوزههای شهرستانی، ارتباط نزدیکتر با جامعه است و این مسئله میتواند فرصتی برای تربیت طلبهای باشد که علاوه بر توان علمی، با مسائل واقعی مردم نیز آشنایی داشته باشد.
حجتالاسلام بختیاری با تأکید بر اینکه مدرسه علمیه باید با جامعه ارتباط داشته باشد، اظهار داشت طلبهای که از محیط اجتماعی خود شناخت داشته باشد، بهتر میتواند مسائل را بفهمد و در آینده نیز در عرصه تبلیغ و هدایت اجتماعی موفقتر عمل کند.
وی در عین حال تصریح کرد که این ارتباط اجتماعی نباید موجب فاصله گرفتن طلبه از تحصیل و علم شود؛ بلکه باید علم و حضور اجتماعی در کنار یکدیگر قرار بگیرند. طلبه باید هم عالم باشد و هم بتواند علم خود را در میدان جامعه به کار بگیرد.
مدیر حوزه علمیه المهدی(عج) سراب در ادامه سخنان خود، از رویکرد جدیتر معاونت آموزش مرکز مدیریت حوزههای علمیه آذربایجان شرقی نسبت به مسائل آموزشی تقدیر کرد و گفت این روند میتواند در صورت استمرار، نتایج بسیار خوبی برای مدارس استان داشته باشد.
وی افزود که تحول آموزشی یک اتفاق مقطعی نیست و برای رسیدن به نتیجه مطلوب باید استمرار داشته باشد. برنامهای که امروز آغاز میشود، ممکن است ثمرات اصلی خود را چند سال بعد نشان دهد؛ اما اگر مسیر درست باشد، باید با قدرت ادامه پیدا کند.
حجتالاسلام بختیاری خاطرنشان کرد که همراهی مدیران مدارس، اساتید و طلاب با برنامههای آموزشی، مهمترین پشتوانه برای موفقیت این حرکت است و اگر همه اجزای حوزه در یک مسیر قرار بگیرند، میتوان انتظار داشت که سطح علمی مدارس استان در سالهای آینده رشد قابل توجهی پیدا کند.
وی با اشاره به سابقه درخشان حوزههای علمیه آذربایجان، گفت این منطقه در طول تاریخ شخصیتهای علمی و حوزوی بزرگی را پرورش داده و امروز نیز ظرفیت تکرار آن تجربه ارزشمند وجود دارد؛ به شرط آنکه استعدادهای موجود بهدرستی شناسایی و تربیت شوند.
این استاد حوزه و دانشگاه معتقد است آذربایجان شرقی میتواند در عرصه علمی حوزه کشور بیش از گذشته بدرخشد و تقویت آموزش یکی از مهمترین الزامات تحقق این هدف است. به گفته وی، اگر مدارس استان از نظر علمی تقویت شوند، اساتید مورد حمایت قرار گیرند و طلبه نیز با انگیزه مسیر تحصیل را دنبال کند، نتیجه آن در سطح کشور نیز قابل مشاهده خواهد بود.
حجتالاسلام بختیاری در بخش دیگری از سخنان خود، آموزش قوی را مقدمه تبلیغ موفق دانست و گفت روحانی که از بنیه علمی مناسبی برخوردار باشد، در مواجهه با پرسشهای مردم و شبهات نسل جوان دست بالاتری خواهد داشت.
وی افزود که جامعه امروز بیش از گذشته به روحانی عالم، آگاه، خوشفکر و پاسخگو نیاز دارد و این ویژگیها باید از دوران طلبگی و در بستر یک نظام آموزشی قوی شکل بگیرد.
مدیر حوزه علمیه المهدی(عج) سراب با اشاره به ضرورت حفظ و تقویت انگیزه طلاب، گفت باید کاری کنیم که طلبه با علاقه وارد مدرسه شود و با امید مسیر علمی خود را ادامه دهد. طلبه باانگیزه، بزرگترین سرمایه حوزه است و اگر این سرمایه بهدرستی هدایت شود، آینده حوزه بسیار درخشان خواهد بود.
وی در پایان با تقدیر از مجموعه مدیریت حوزههای علمیه آذربایجان شرقی، معاونت آموزش، مدیران مدارس و اساتید، بر ضرورت ادامه روند فعلی تأکید کرد و گفت آنچه امروز در عرصه آموزش حوزه استان در حال شکلگیری است، یک حرکت ارزشمند و امیدوارکننده است که باید با قوت دنبال شود.
حجتالاسلام بختیاری خاطرنشان کرد که آینده حوزه را باید در مدرسه امروز ساخت؛ در کلاس درس، در مباحثه طلبه، در تلاش استاد و در برنامهریزی مدیر مدرسه. اگر این چهار عنصر در کنار یکدیگر قرار بگیرند، میتوان امیدوار بود که حوزههای علمیه آذربایجان شرقی در سالهای آینده شاهد تربیت نسلی از طلاب عالم، توانمند، بصیر، پژوهشگر و اثرگذار باشند.
وی ابراز امیدواری کرد که با استمرار سیاستهای آموزشی و تقویت تعامل میان معاونت آموزش، مدارس، مدیران، اساتید و طلاب، شاهد شکوفایی هرچه بیشتر استعدادهای علمی حوزه استان و بازگشت بیش از پیش حوزه آذربایجان شرقی به جایگاه شایسته خود در عرصه علم و تربیت دینی باشیم.
نویسنده: وحید نستوهی