عصر قم - شیراز- حجت الاسلام والمسلمین افتخاری با اشاره به سالروز شهادت امام رضا(ع) گفت: برگزاری مجالس شهادت ائمه اطهار(ع) کارکردهای عمیق اعتقادی، تربیتی، عاطفی و اجتماعی دارد.
حجتالاسلام والمسلمین افتخاری مدیر حوزه علمیه خواهران فارس در گفت و گوی تفصیلی با خبرنگار خبرگزاری رسا در فارس، به مناسبت سالروز شهادت امام رضا(ع) با تشریح فلسفه و آثار برگزاری مراسم عزاداری اهلبیت(ع) گفت: برگزاری مجالس شهادت ائمه اطهار(ع) تنها یک آیین سوگواری نیست، بلکه کارکردهای عمیق اعتقادی، تربیتی، عاطفی و اجتماعی دارد و موجب میشود یاد و سیره ائمه(ع) در طول نسلها زنده بماند و ارتباط جامعه با امامان استمرار پیدا کند.
وی اظهار کرد: در چنین روزی، مؤمنان یا به زیارت بارگاه امام رضا(ع) مشرف میشوند و یا در شهرها و مناطق خود در مجالس عزاداری آن حضرت حضور پیدا میکنند؛ اما باید توجه داشت که این مجالس علاوه بر جنبه سوگواری، آثار و برکات مهمی در حفظ معارف اهلبیت(ع) دارد.
مجالس عزاداری؛ عامل انتقال شناخت اهلبیت(ع) به نسلهای آینده
مدیر حوزه علمیه خواهران فارس یکی از مهمترین آثار برگزاری مراسم میلاد و شهادت ائمه(ع) را زنده نگه داشتن معارف دانست و افزود: امام رضا(ع) نزدیک به ۱۲۰۰ سال پیش به شهادت رسیدهاند، اما امروز ما نام، نسب، محل دفن، دوران امامت و بخش قابل توجهی از اقدامات سیاسی، اجتماعی و فرهنگی آن حضرت را میشناسیم.
حجتالاسلام والمسلمین افتخاری ادامه داد: این در حالی است که گاهی حتی درباره نزدیکترین افراد خانواده خود، مانند پدر، پدربزرگ یا پدرِ پدربزرگ، اطلاعات چندانی نداریم و ممکن است حتی از زمان و نحوه وفات آنان نیز بیخبر باشیم؛ با وجود اینکه با آنان نسبت خانوادگی و سببی داریم.
وی علت این تفاوت را در استمرار برگزاری مراسم مرتبط با اهلبیت(ع) دانست و گفت: برگزاری مراسم ایام میلاد و شهادت ائمه(ع) باعث میشود یاد و خاطره امامان به فراموشی سپرده نشود و شناخت و ارتباط با آنان نسل به نسل منتقل شود.
ایجاد پیوند عاطفی میان مؤمنان و امام
مدیر حوزه علمیه خواهران فارس، ایجاد ارتباط عاطفی با امام را دومین اثر مهم برگزاری مجالس عزاداری عنوان کرد و گفت: هنگامی که انسان مؤمن با یک انسان کامل و رشدیافته و با امامی که از همه جهات به کمال رسیده است، ارتباط برقرار میکند، طبیعی است که نسبت به مصیبت و شهادت او نیز واکنش عاطفی نشان دهد.
وی افزود: ذکر مصیبت، بیان نحوه شهادت و یادآوری مظلومیت امام موجب جریحهدار شدن عواطف انسان میشود و اشک او جاری میگردد؛ چراکه انسان، امام خود را دوست دارد و این محبت در کنار شناخت کمالات آن حضرت، زمینه شکلگیری یک ارتباط عمیق عاطفی را فراهم میکند.
حجتالاسلام والمسلمین افتخاری تصریح کرد: این ارتباط عاطفی میتواند در روح انسان اثر بگذارد و موجب رشد و تعالی او شود. وقتی انسان با امام ارتباط برقرار میکند و به زیارت او میرود، این رابطه درونی میتواند او را در مسیر رشد معنوی یاری کند.
وی ادامه داد: ارتباط میان امام و مأموم زمینهای برای رشد انسان فراهم میکند و مؤمن میتواند با کمک و هدایت امام، مسیر حرکت به سوی خداوند را طی کرده و به مقصد الهی نزدیک شود.
عزاداری؛ نمایش پشتوانه مردمی امامان برای جهانیان
مدیر حوزه علمیه خواهران فارس در ادامه، یکی دیگر از کارکردهای مهم مراسم عزاداری اهلبیت(ع) را نشان دادن پشتوانه و بدنه مردمی امامان به جهانیان دانست.
وی با اشاره به مراسم دهه محرم و عاشورا اظهار کرد: یکی از مصادیق روشن این مسئله، برگزاری گسترده مراسم محرم و عاشوراست؛ به گونهای که امروز در سراسر جهان، جایگاه ویژه امام حسین(ع) در زندگی شیعیان برای همگان آشکار است.
حجتالاسلام والمسلمین افتخاری خاطرنشان کرد: استمرار بزرگداشت عاشورا، با وجود گذشت قرنها از واقعه کربلا، نشان میدهد که حادثه عاشورا و شخصیت امام حسین(ع) در حافظه تاریخی و اعتقادی جامعه شیعه زنده مانده است.
وی با اشاره به شرایط پس از واقعه کربلا و شهادت امام حسین(ع) و یاران آن حضرت و به اسارت رفتن خاندان اهلبیت(ع) گفت: پس از این فاجعه، اهلبیت(ع) بر بزرگداشت واقعه عاشورا تأکید داشتند و این خط تا امروز استمرار پیدا کرده است.
عاشورا؛ ایجاد یک خط قرمز برای حاکمان و طاغوتها
حجتالاسلام والمسلمین افتخاری یکی از آثار استمرار عزاداری برای امام حسین(ع) را ایجاد یک بازدارندگی تاریخی در برابر حاکمان و طاغوتها دانست و افزود: پس از واقعه عاشورا، دیگر هیچ حکومت و حاکمی به آسانی به خود اجازه نداد با امام شیعیان همانند آنچه در کربلا اتفاق افتاد، رفتار کند؛ چراکه میدانست چنین اقدامی با واکنش گسترده مردم و پیروان اهلبیت(ع) مواجه خواهد شد.
وی ادامه داد: به همین دلیل، در دورههای بعدی، شهادت بسیاری از ائمه(ع) به صورت پنهانی و مبهم انجام میشد و حاکمان تلاش میکردند نحوه شهادت آنان را انکار کنند. حتی در طول تاریخ، درباره برخی از ائمه(ع) این تصور ایجاد شده بود که آنان با مرگ طبیعی از دنیا رفتهاند، در حالی که واقعیت، شهادت آنان به دست حاکمان و طاغوتهای زمان بوده است.
مدیر حوزه علمیه خواهران فارس با بیان اینکه حاکمان از پیامدهای اجتماعی و سیاسی آشکار شدن جنایت خود هراس داشتند، اظهار کرد: امامان به شهادت میرسیدند، اما حاکمان تلاش میکردند این واقعیت را پنهان کنند؛ زیرا از تبعات اجتماعی و سیاسی آن بیم داشتند.
تغییر شیوه برخورد حکومتها با امامان پس از عاشورا
حجتالاسلام والمسلمین افتخاری با اشاره به پیامدهای واقعه عاشورا گفت: پس از این حادثه، دیگر کمتر شاهد آن بودیم که حکومتی امام شیعیان را در ملأعام محاصره کند، مستقیماً با او بجنگد، او را به شهادت برساند و سپس خاندانش را به اسارت ببرد؛ بلکه حاکمان تلاش میکردند از طریق اقدامات پشتپرده و شبکههای مخفی، اهداف خود را دنبال کنند تا بعدها بتوانند مسئولیت شهادت امام را انکار کنند.
وی شهادت امام موسی کاظم(ع) را از نمونههای این شیوه برشمرد و افزود: هنگامی که امام کاظم(ع) به شهادت رسید، هارونالرشید شهادت آن حضرت را انکار کرد و تلاش شد مسئولیت این جنایت از حکومت وقت دور نگه داشته شود.
مدیر حوزه علمیه خواهران فارس ادامه داد: حتی برای جدا کردن افکار عمومی از حکومت و ایجاد این تصور که دستگاه حاکم در شهادت امام نقشی نداشته است، رفتارهایی ظاهری در قالب عزاداری و سوگواری انجام میشد تا ارتباط میان شهادت امام و حکومت وقت انکار شود.
عزاداری؛ یک پیام اجتماعی برای صیانت از حریم امام
حجتالاسلام والمسلمین افتخاری در بخش پایانی سخنان خود، یکی از مهمترین کارکردهای عزاداری را صیانت از حریم امام و جلوگیری از تکرار جنایت علیه رهبران دینی و الهی دانست و گفت: وقتی امام ما به شهادت میرسد، باید صدای اعتراض جامعه بلند شود و مردم نسبت به این جنایت بیتفاوت نباشند.
وی با اشاره به ضرورت خونخواهی و مجازات عاملان شهادت رهبران انقلاب اظهار کرد: اگر قاتلان امام و رهبران شهید مجازات نشوند و احساس نکنند که هزینه سنگینی برای جنایت خود خواهند پرداخت، این مسیر ادامه پیدا خواهد کرد.
مدیر حوزه علمیه خواهران فارس تأکید کرد: مجازات و قصاص عاملان چنین جنایتهایی میتواند یک پیام بازدارنده داشته باشد و به دشمنان نشان دهد که شهادت رهبران و شخصیتهای دینی و انقلابی، بدون پاسخ باقی نمیماند.
وی با اشاره به واکنشهایی که پس از شهادت رهبر انقلاب در برخی کشورهای اسلامی رخ داده است، گفت: پس از این حادثه، در کشورهایی مانند پاکستان و عراق، مردم در اعتراض به این اقدام دست به تجمع و اعتراض زدند و حتی در پاکستان نیز در جریان خونخواهی و اعتراض به رژیم ایالات متحده، افرادی به شهادت رسیدند.
حجتالاسلام والمسلمین افتخاری در پایان تأکید کرد: بنابراین، برگزاری مراسم شهادت ائمه(ع) تنها برای ابراز حزن و اندوه نیست، بلکه آثار گستردهای در حفظ یاد و نام اهلبیت(ع)، انتقال معارف آنان به نسلهای آینده، ایجاد پیوند عاطفی و معنوی میان امام و امت، نمایش پشتوانه مردمی ائمه(ع) و ایجاد بازدارندگی در برابر دشمنان دارد و از این منظر، عزاداری اهلبیت(ع) بخشی از فرآیند زنده نگه داشتن مکتب و صیانت از خط امامت در طول تاریخ به شمار میرود.