بازگشایی مسیر زمینی اربعین، ضرورتی فوری برای تقویت پیوندهای مردمی/ قطار ویژه زائران اربعین؛ طرحی برای آینده جهان اسلام

عصر قم - اربعین حسینی هر سال میلیون‌ها عاشق اهل‌بیت(ع) را از کشورهای مختلف به سوی کربلای معلی می‌کشاند و در این میان، زائران پاکستانی یکی از بزرگ‌ترین گروه‌های شرکت‌کننده در این حرکت عظیم مردمی به شمار می‌روند. با وجود این ظرفیت گسترده، محدودیت‌های موجود در مسیرهای زمینی، مشکلات زیرساختی و برخی موانع اجرایی، سال‌هاست روند حضور گسترده زائران پاکستانی در این اجتماع جهانی را با دشواری مواجه کرده است؛ موضوعی که از نگاه کارشناسان، تنها یک مسئله زیارتی نیست، بلکه به دیپلماسی مردمی، امنیت منطقه‌ای، توسعه همکاری‌های اقتصادی و آینده همگرایی جهان اسلام نیز پیوند خورده است.

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی اهل‌بیت(ع) ـ ابنا ـ دکتر ناصر عباس شیرازی، استاد روابط بین‌الملل دانشگاه بین‌المللی اسلامی اسلام‌آباد، رئیس مرکز مطالعات صلح و دیپلماسی جهانی و از تحلیلگران برجسته مسائل راهبردی غرب آسیا، در گفت‌وگو با خبرگزاری ابنا، با تأکید بر عشق عمیق مردم پاکستان به اهل‌بیت(ع) و اهتمام آنان برای حضور در راهپیمایی اربعین، بازگشایی مسیرهای زمینی میان پاکستان، ایران و عراق را ضرورتی فوری برای رفع موانع زائران دانست. وی همچنین با ارائه پیشنهاد تشکیل کنسرسیوم مشترک میان سه کشور، راه‌اندازی قطار ویژه زائران و توسعه مسیرهای زمینی، دریایی و هوایی را از مهم‌ترین راهکارهای تسهیل زیارت اربعین و تقویت همگرایی امت اسلامی برشمرد.
اربعین؛ تجلی عشق مردم پاکستان به اهل‌بیت(ع)
رئیس مرکز مطالعات صلح و دیپلماسی جهانی در ادامه با اشاره به علاقه خاص مردم پاکستان به امام حسین علیه السلام و مطالبه جدی آنان برای رفع موانع موجود جهت حضور در پیاده روی زیارت اربعین، گفت: هیچ تردیدی وجود ندارد که مردم پاکستان عشق و ارادت ویژه‌ای به امام حسین(ع) دارند. حتی کسانی که از نظر معیشتی در مضیقه هستند و گاه در خانه غذای کافی ندارند، در طول سال اندک‌اندک پس‌انداز می‌کنند تا بتوانند - حتی اگر توان سفر هوایی نداشته باشند - از طریق مسیر زمینی خود را به زیارت حرم امام حسین(ع) برسانند.
این استاد روابط بین‌الملل افزود: همچنین در پاکستان، همان‌گونه که نسبت به دیگر ائمه اطهار(ع) محبت و ارادت عمیقی وجود دارد، نسبت به امام رضا(ع) نیز عشق و اعتقاد فراوانی دیده می‌شود. این سفر زمینی، پاکستان و ایران را در یک پیوند عمیق مردمی به هم متصل می‌کند. میلیون‌ها نفر از پاکستان سفر می‌کنند، از مسیر ایران عبور کرده و به سوی عتبات، به‌ویژه حرم امام حسین(ع)، می‌روند.
بازگشایی مسیر زمینی؛ ضرورت فوری دو کشور
وی اظهار داشت: این ارتباط، صرفاً یک پیوند مردمی نیست؛ بلکه روابط اقتصادی و سیاسی را نیز تقویت می‌کند. باز بودن این مسیر می‌تواند امنیت، تعاملات و بسیاری از مسائل دیگر را نیز بهبود بخشد. از این‌رو، بازگشایی مسیرهای زمینی یک ضرورت فوری است و به سود هر دو کشور خواهد بود.
دکتر عباس شیرازی گفت: از یک سو، این مسئله برای پاکستان اهمیت دارد؛ زیرا تصویر بین‌المللی پاکستان را بهبود می‌بخشد. در جهان معمولاً پاکستان به‌عنوان کشوری ناامن معرفی می‌شود، اما اگر صدها هزار زائر بتوانند با امنیت از این مسیر عبور کنند، این پیام منتقل خواهد شد که پاکستان کشوری توانمند است و قابلیت تأمین امنیت میلیون‌ها زائر را دارد.
این استاد روابط بین‌الملل تصریح کرد: از سوی دیگر، از منظر اقتصادی نیز این رفت‌وآمد موجب ایجاد گردش مالی قابل‌توجهی می‌شود؛ زیرا زائران در طول مسیر از خدمات مختلف استفاده می‌کنند، خرید می‌کنند و از امکانات محلی بهره می‌برند. در کنار آن، تبادل فرهنگی نیز شکل می‌گیرد و این امر پیوند میان دو کشور را عمیق‌تر می‌سازد.
وی ادامه داد: نکته مهم این است که زائران پاکستانی محدود به یک مذهب خاص نیستند؛ شیعه و سنی هر دو در این سفرها حضور دارند. بنابراین، اگر مسیرهای زمینی فعال شوند، این مسئله به تقویت همبستگی اجتماعی نیز کمک خواهد کرد.
مسیرهای جایگزین برای تسهیل زیارت باید فعال شوند
این استاد روابط بین‌الملل افزود: یک مسیر جایگزین نیز وجود دارد؛ مسیر تاریخی پاکستان به افغانستان که از طریق هرات به سوی مشهد می‌رسد و از آنجا امکان ادامه مسیر تا کربلا فراهم است. افزون بر این، دو مسیر مهم از طریق بلوچستان نیز وجود دارد. با توجه به اینکه ایران و پاکستان مرز طولانی مشترکی دارند، این ظرفیت نه‌تنها برای تجارت، بلکه برای زیارت و توسعه روابط اقتصادی نیز بسیار ارزشمند است.
دکتر عباس شیرازی اظهار داشت: ایران همواره از زائران پاکستانی استقبال خوبی کرده و خدمات مناسبی به آنان ارائه داده است. با این حال، در مرزها هنوز زیرساخت‌ها و تسهیلات لازم به سطح مطلوب نرسیده‌اند. به‌ویژه در حوزه صدور ویزا، حمل‌ونقل اتوبوسی و سایر خدمات، بهبودهای بیشتری لازم است.
وی تأکید کرد: ویزاهای ایران باید بدون مانع صادر شوند تا مردم بتوانند عشق و ارادت خود را نسبت به اهل‌بیت(ع) در عمل نشان دهند. البته باز یا بسته بودن مسیرهای زمینی، در نهایت یک مسئله داخلی پاکستان محسوب می‌شود، اما صدور ویزا باید در هر صورت تسهیل شود تا در صورت بازگشایی مسیر، مردم بتوانند از این حق بهره‌مند شوند.
کنسرسیوم سه‌جانبه ایران، پاکستان و عراق برای مدیریت زیارت اربعین
دکتر عباس شیرازی گفت: پیشنهاد من این است که سه کشور پاکستان، ایران و عراق یک کنسرسیوم مشترک تشکیل دهند تا مسئله زیارت به‌صورت نهادی و هماهنگ مدیریت شود. این سازوکار می‌تواند تمام امور مرتبط با تسهیل سفر زائران، به‌ویژه در ایام اربعین، را سامان دهد.
وی افزود: راهپیمایی اربعین حسینی امروز به طولانی‌ترین و بزرگ‌ترین اجتماع معنوی جهان تبدیل شده است. میلیون‌ها نفر از سراسر دنیا، عمدتاً از طریق مسیر زمینی، در آن شرکت می‌کنند. این پدیده نشان می‌دهد چگونه انسان‌ها با قومیت‌ها، فرهنگ‌ها و حتی ادیان مختلف حول محور شخصیت امام حسین(ع) و آموزه‌های اسلام و قرآن گرد هم می‌آیند؛ حتی غیرمسلمانان نیز در این حرکت حضور پیدا می‌کنند.
قطار ویژه زائران اربعین؛ طرحی برای آینده جهان اسلام
رئیس مرکز مطالعات صلح و دیپلماسی جهانی گفت: برای سامان‌دهی بهتر این روند، نخستین گام یک توافق بین‌المللی میان سه کشور است. دوم، باید مسیرهای متعدد برای سفر زائران فعال شوند تا افراد متناسب با شرایط خود، گزینه‌های مختلفی برای سفر داشته باشند.
وی ادامه داد: علاوه بر مسیرهای زمینی، مسیرهای دریایی نیز می‌توانند فعال شوند؛ زیرا فاصله دریایی میان ایران و پاکستان چندان زیاد نیست و از این ظرفیت نیز می‌توان بهره برد. همچنین راه‌اندازی پروازهای چارتر ویژه زائران در سطح دولتی کاملاً امکان‌پذیر است.
دکتر عباس شیرازی افزود: اگر سه کشور پاکستان، ایران و عراق بر سر یک سازوکار مشترک به توافق برسند، موانع موجود در مسیر زائران به حداقل خواهد رسید. در حوزه حمل‌ونقل زمینی نیز پیشنهاد راه‌اندازی قطار ویژه مطرح است؛ به‌گونه‌ای که از پاکستان تا ایران سرویس ریلی ویژه زائران برقرار شود و آنان بتوانند با سهولت بیشتری رفت‌وآمد کنند.
این استاد روابط بین‌الملل تأکید کرد: اجرای چنین طرحی نه‌تنها سفر زائران را آسان‌تر می‌کند، بلکه یک روند جدید منطقه‌ای نیز ایجاد خواهد کرد. حتی می‌توان این مسیر زمینی را در آینده تا مکه و مدینه امتداد داد تا برای سفرهای حج و عمره نیز مورد استفاده قرار گیرد.
دکتر عباس شیرازی در پایان خاطرنشان کرد: من معتقدم احیای این مسیر زمینی می‌تواند کل جهان اسلام را با یک نظام جدید از تعامل و ارتباط آشنا کند؛ فرهنگی که نتیجه آن کاهش تروریسم، افزایش همگرایی میان مکاتب اسلامی و تقویت وحدت امت خواهد بود. البته تا زمانی که در سطح دولت‌ها اراده جدی برای اجرای این طرح شکل نگیرد، عملیاتی شدن آن دشوار خواهد بود.
..........................
پایان پیام