عصر قم - آیت الله جوادی آملی از مراجع تقلید در جلسه هفتگی درس اخلاق با قدردانی از تلاش و ایستادگی رزمندگانی که در میدان دفاع از کشور حضور دارند گفت: این عزیزان که در میدان جنگ هستند، در شرایطی خدمت می‌کنند که دشمن ممکن است هر لحظه دست به حمله بزند؛ ازاین‌رو، باید همواره مراقب باشند و آمادگی دفاعی خودشان را حفظ کنند و دستشان روی ماشه باشد.
به گزارش خبرگزاری صدا و سیما؛ مرکز قم، جلسه هفتگی درس اخلاق آیت‌الله عبدالله جوادی آملی از مراجع عظام تقلید، صبح امروز در مسجد اعظم برگزار شد.
آیت‌الله جوادی آملی در این جلسه، با اشاره به برخی اصول اخلاقی مورد تأکید امیرالمؤمنین علی (علیه السلام)، سه اصل اساسی حریت و آزادگی، غیرت و مردانگی و سلحشوری در میدان جنگ را مورد تبیین قرار داد و با اشاره به شرایط کنونی، بر ضرورت توجه به این آموزه‌ها، به‌ویژه در پاسداری از امنیت و عزت جامعه و حمایت از رزمندگان تأکید کرد.
ایشان با بیان اینکه اسلام افزون بر عقاید و احکام، اصول اخلاقی متعددی دارد که برخی از آنها بیشتر مورد توجه قرار گرفته و برخی کمتر تبیین شده‌اند، اظهار داشت: در کلمات نورانی امیرالمؤمنین (ع)، بر بعضی از این اصول اخلاقی تأکید ویژه‌ای شده است که از جمله آنها حریت و آزادی، غیرت و مردانگی و نیز دستور‌های مربوط به سلحشوری در میدان جنگ است.
«حریت و آزادگی»، با فساد، اختلاس و گران‌فروشی سازگار نیست
آیت‌الله جوادی آملی در تبیین اصل حریت و آزادگی، به سخن حکیمانه امیرالمؤمنین (ع) اشاره کرد که فرمودند: «أَلَا حُرٌّ یَدَعُ هَذِهِ اللُّمَاظَهَ لِأَهْلِهَا؟ إِنَّهُ لَیْسَ لِأَنْفُسِکُمْ ثَمَنٌ إِلَّا الْجَنَّهَ، فَلَا تَبِیعُوهَا إِلَّا بِهَا.»
ایشان با توضیح معنای «لماظه» بیان داشت: لماظه، باقی‌مانده غذایی است که لابه‌لای دندان‌ها می‌ماند؛ امیرالمؤمنین (ع) می‌فرمایند آیا آزادمردی پیدا می‌شود که این باقی‌مانده را برای اهل آن واگذارد و به دنبال آن نرود؟
این مرجع تقلید با تطبیق این آموزه بر زندگی اجتماعی، تصریح کرد: انسان نباید به دنبال آنچه دست‌به‌دست شده و دیگران از آن بهره برده‌اند، برود و زندگی خود را بر پایه باقی‌مانده‌های دیگران بنا کند؛ حضرت می‌فرماید کیست که آزادمرد باشد و در سطل زباله نسل قبل جست‌و‌جو نکند؟ این فساد و سوء استفاده‌ها و اختلاس و امثال آن، همان سطل زباله است! انسان آزاده نباید برای رسیدن به منافع مادی، به چنین رفتار‌هایی روی بیاورد.
ایشان با اشاره به برخی آسیب‌های اقتصادی و اجتماعی، از جمله گران‌فروشی، اختلاس و سوءاستفاده‌های مالی، خاطرنشان کرد: آزادگی با اختلاس و فساد و گران سازی سازگار نیست، انسان باید از راه درست و تلاش خود زندگی کند و بداند که ارزش وجودی او بسیار بالاتر از آن است که خود را به امور پست و نادرست بفروشد.
آیت‌الله جوادی آملی با تأکید بر اینکه بحث حریت و آزادگی، بابی مستقل در اخلاق اسلامی است، یادآور شد: همان‌گونه که احکام و مستحبات دینی هر یک جایگاه خود را دارند، حریت نیز مسئله‌ای اساسی است که باید به‌درستی تبیین شود.
«غیرت و مردانگی»، پاسداری از حریم و ایستادگی در برابر تجاوز است
آیت الله جوادی آملی در ادامه، با اشاره به روایات مربوط به غیرت و مردانگی، اظهار داشت: در منابع روایی، بر ضرورت دفاع از حریم و مقابله با تعرض مسلحانه تأکید شده است؛ اما این بخش از آموزه‌های دینی، به اندازه برخی دیگر از مباحث مورد توجه قرار نگرفته است.
ایشان با استناد به روایاتی از امام صادق (ع) و امام باقر (ع) درباره کسی که با قصد تعرض به جان و مال انسان وارد حریم او می‌شود، بیان داشت: در این روایات، بر دفاع در برابر مهاجم تأکید شده است، حضرت می‌فرماید «اللص یدخل علی فی بیتی یرید نفسی و مالی قال اقتله فأشهد اللَّه و من سمع أن دمه فی عنقی»، و همچنین آمده است که «فاقتلوه فما دخل علیک فعلی»، یعنی اگر بیگانه‌ای مسلحانه وارد خانه تو شد، و میخواست به جان و مال تو آسیب بزند، بکش، خونش به عهده من، این غیرت و مردانگی است.
این مرجع تقلید با اشاره به روایت نقل‌شده از ائمه معصومین (علیهم السلام) بیان داشت: در این روایات، مسئولیت دفاع در برابر تعرض و تجاوز، با بیانی صریح مورد توجه قرار گرفته است؛ بنابراین، مسئله غیرت و مردانگی از موضوعات مهم اخلاق اسلامی است که باید بیشتر درباره آن سخن گفته شود.
ایشان با اشاره به تعرض قلدرانه آمریکا و رژیم صهیونیستی به خاک ایران، این آموزه‌ها را در ارتباط با شرایط کنونی مورد توجه جدی قرار داد و بر ضرورت پاسداری از حریم کشور و ایستادگی در برابر تجاوز آشکار این دو تأکید کرد.
آیت‌الله جوادی آملی با بیان اینکه غیرت یعنی غیر زدایی و به معنای اجازه ندادن به ورود بیگانه به حریم و مقابله با تعرض است، خاطرنشان کرد: همان‌گونه که درباره نماز، روزه، حج و دیگر احکام و مستحبات دینی بسیار سخن گفته شده است، لازم است آموزه‌های مربوط به غیرت و مردانگی نیز بیشتر تبیین شود؛ چراکه این روایات، ناظر به یکی از مسائل مهم زندگی اجتماعی و مسئولیت انسان در پاسداری از حریم خود و جامعه است.
لزوم «سلحشوری» در میدان جنگ و «هوشیاری رزمندگان» در پاسداری از مرز‌ها
آیت‌الله جوادی آملی در سومین محور سخنان خود، به دستور‌های امیرالمؤمنین (ع) درباره رزمندگان و ضرورت هوشیاری در میدان جنگ پرداخت و با اشاره به نامه یازدهم نهج‌البلاغه، این بخش از آموزه‌های علوی را متناسب با شرایط کنونی دانست.
ایشان ضمن قدردانی از تلاش و ایستادگی رزمندگانی که در میدان دفاع از کشور حضور دارند، اظهار داشت: این عزیزان که در میدان جنگ هستند، در شرایطی خدمت می‌کنند که دشمن ممکن است هر لحظه دست به حمله بزند؛ ازاین‌رو، باید همواره مراقب باشند و آمادگی دفاعی خودشان را حفظ کنند و دستشان روی ماشه باشد؛ اینکه ما بار‌ها درباره اینها گفتیم «سلام الله علیه» برای این است که کدام صحابی است که امامش را اینگونه یاری کند؟!
این مرجع تقلید با اشاره به توصیه امیرالمؤمنین (ع) به رزمندگان در نامه یازدهم نهج‌البلاغه، به این عبارت استناد کرد «وَ لَا تَذُوقُوا النَّوْمَ إِلَّا غِرَاراً أَوْ مَضْمَضَهً»، حضرت به رزمندگان سفارش می‌کنند که خواب را جز اندک و به اندازه‌ای که ضرورت دارد، به خود راه ندهید. همان‌گونه که روزه‌دار می‌تواند آب را در دهان مضمضه کند، اما آن را نباید فرو ببرد، رزمنده نیز باید در هنگام نگهبانی و پاسداری از موضع خود، از خواب غفلت بپرهیزد و هوشیاری خود را همواره حفظ کند.
آیت الله جوادی آملی با تأکید بر اینکه این دستور، ناظر به شرایط نگهبانی و مسئولیت رزمندگان در میدان دفاع است، خاطرنشان کرد: انسان نمی‌تواند شب و روز را بدون استراحت سپری کند و خستگی نیز امری طبیعی است؛ اما رزمنده در زمان مسئولیت و نگهبانی، نباید دست از روی ماشه بردارد، باید مراقب باشد که خواب و غفلت بر او غلبه نکند، در چنین شرایطی، استراحت باید به‌گونه‌ای باشد که آمادگی و هوشیاری لازم برای دفاع از دست نرود.
الگوگیری از حضرت ابراهیم (ع)؛ مبارزه با بت‌پرستی و ایستادگی در برابر دشمن
آیت الله جوادی آملی در بخش دیگری از سخنان خود، با اشاره به آیه شریفه «وَاتَّبِعُوا مِلَّهَ إِبْرَاهِیمَ» بر ضرورت الگوگیری از سیره حضرت ابراهیم (ع) تأکید کرد.
ایشان با اشاره به مبارزه حضرت ابراهیم (ع) با بت‌پرستی و شکستن بت‌ها بیان داشت: قرآن کریم، پیروان اسلام را به پیروی از آیین حضرت ابراهیم (ع) دعوت می‌کند؛ چرا که می‌فرماید شما وقتی اسلام آورده‌اید، پیغمبر زاده‌اید، آقا زاده‌اید، شما از نسل ابراهیم خلیل و فرزندان او هستید، همانطور که ابراهیم خلیل در برابر بت‌پرستی ایستاد و با تبر به مبارزه با بت‌ها پرداخت، شما نیز دست به تبر و بت شکن باشید.
این مرجع تقلید با تطبیق این آموزه بر شرایط امروز گفت: حضرت ابراهیم (ع) با تبر به جنگ بت‌ها رفت و امروز نیز باید متناسب با شرایط، با ابزار و امکانات لازم مانند موشک به مقابله با دشمن پرداخت؛ همان‌گونه که آن حضرت در برابر بت‌پرستی ایستادگی کرد، پیروان او نیز باید در مسیر پاسداری از دین، عزت و استقلال خود، اهل ایستادگی و مقاومت باشند.
آیت‌الله جوادی آملی در پایان، با دعا برای مردم ایران، رزمندگان، علما و همه خدمتگزاران جامعه، از خداوند متعال خواست همگان را مشمول عنایت اهل‌بیت (ع) قرار دهد و عزت، کرامت، شرافت و سعادت دنیا و آخرت را به مردم ایران عطا کند.