عصر قم - همایش «هوش مصنوعی و معرفت دینی» با هدف بررسی ظرفیت‌های فناوری هوش مصنوعی در تولید و ترویج معرفت دینی، تبیین چالش‌های این فناوری و ارائه راهکارهای مواجهه با پیامدهای فرهنگی و اعتقادی آن، در پنج محور علمی برگزار می‌شود.
به گزارش خبرنگار سرویس فرهنگی اجتماعی خبرگزاری رسا، همایش «هوش مصنوعی و معرفت دینی» با هدف بررسی ظرفیت‌های فناوری هوش مصنوعی در تولید و ترویج معرفت دینی، تبیین چالش‌های این فناوری و ارائه راهکارهای مواجهه با پیامدهای فرهنگی و اعتقادی آن، در پنج محور علمی برگزار می‌شود.
این همایش با تأکید بر ضرورت مواجهه فرهنگی و تمدنی با تحولات فناوری‌های هوشمند، به بررسی امکان بهره‌گیری از هوش مصنوعی در کسب معرفت دینی، ظرفیت این فناوری در تسهیل فرایند اجتهاد، تولید علم دینی و اسلامی‌سازی علوم می‌پردازد. همچنین، طراحی سامانه‌های بومی مبتنی بر هوش مصنوعی و شکل‌گیری حکمرانی هوشمند دینی از دیگر موضوعات مورد توجه در این رویداد علمی است.
محورهای پنج‌گانه همایش
محور نخست این همایش به «ضرورت و اهمیت هوش مصنوعی و معرفت دینی» اختصاص دارد و موضوعاتی همچون هوش مصنوعی به‌عنوان ابزاری برای تعالی یا تهدید ارزش‌ها، نقش آموزه‌های دینی در هدایت فناوری، مواجهه فرهنگی و تمدنی با تحولات هوشمند، امکان بهره‌گیری از هوش مصنوعی در معرفت دینی، حکمرانی هوشمند دینی، طراحی سامانه‌های بومی و نسبت جنسیت با هوش مصنوعی و معرفت دینی را بررسی می‌کند.
محور دوم با عنوان «فرصت‌های هوش مصنوعی و آموزه‌های دینی» بر ظرفیت‌های این فناوری در ترویج باورهای دینی، توسعه گفت‌وگوی انسان و ماشین با رویکرد دینی، تسهیل فرایند اجتهاد و بهره‌گیری از هوش مصنوعی در علوم فقه، قرآن و حدیث تمرکز دارد. توسعه نهادهای فرهنگی دیجیتال بر پایه آموزه‌های اسلامی، تحلیل اسناد علمی و دینی با استفاده از یادگیری عمیق، طراحی نظام حکمرانی دینی دیجیتال، تولید نرم‌افزارهای تعلیم و تربیت دینی، توانمندسازی زنان بر مبنای آموزه‌های دینی، صیانت از مرجعیت دینی، اسلامی‌سازی علوم و تقویت گفتمان تقریب مذاهب اسلامی نیز از موضوعات این بخش است.
در محور سوم، با عنوان «چالش‌های هوش مصنوعی و معرفت دینی»، پیامدهای معرفتی، فرهنگی و اجتماعی این فناوری بررسی می‌شود. سوگیری‌های الگوریتمی در معرفت دینی، مالکیت معنوی تولیدات هوش مصنوعی، بحران هویت دینی، نسبت حکمرانی هوش مصنوعی با مرجعیت دینی، ضعف ساختارهای نظارتی، خطر تحریف آموزه‌های دینی در مدل‌های زبانی غیربومی، تغییرات سبک زندگی دینی، اعتبار داده‌های هوش مصنوعی، نسبت تصمیم‌سازی ماشینی با اختیار انسان و سوگیری جنسیتی این فناوری در ارتباط با هویت زن مسلمان از جمله موضوعات این محور است.
محور چهارم همایش به «راهکارهای مقابله با چالش‌های هوش مصنوعی و معرفت دینی» اختصاص دارد. تربیت متخصصان ارزشی و فناورمحور، تدوین فقه حکمرانی هوش مصنوعی، تأسیس نهادهای فقهی و اخلاقی برای نظارت بر کاربردهای این فناوری، ترویج سواد دیجیتال دینی، الگوسازی سبک زندگی اسلامی در عصر هوش مصنوعی، تدوین سیاست‌های فرهنگی برای صیانت از آموزه‌های دینی، توسعه سامانه‌های بومی با هدف ترویج فرهنگ دینی و صیانت از کرامت زن از جمله موضوعات پیش‌بینی‌شده در این بخش است.
محور پنجم نیز با عنوان «آینده‌پژوهی هوش مصنوعی و معرفت دینی»، به بررسی چشم‌انداز تعامل دین و فناوری‌های هوشمند می‌پردازد. موضوعاتی همچون انسان مؤمن و طغیانگری هوش مصنوعی، دین‌ورزی در زیست‌جهان هوشمند، کارکرد نهادهای دینی در عصر هوش مصنوعی، آینده اجتهاد، نظام اخلاقی در ساختارهای خودآیین دیجیتال، فرهنگ و تمدن دینی، سبک زندگی دین‌مدارانه، تربیت دینی نسل نو، پدافند غیرعامل دینی، نقشه راه فناوری دینی در افق تمدن‌سازی اسلامی، همگرایی یا واگرایی هوش مصنوعی با معرفت دینی و آینده خانواده در عصر هوش مصنوعی در این محور قرار دارد.
اهداف علمی، فرهنگی و بین‌المللی همایش
از اهداف علمی و پژوهشی این همایش می‌توان به تبیین چارچوب نظری تعامل هوش مصنوعی با معرفت دینی، امکان‌سنجی استفاده از این فناوری در کسب معرفت دینی، بررسی ظرفیت‌های آن در تسهیل اجتهاد و تولید علم دینی و همچنین طراحی الگوهای حکمرانی هوشمند دینی اشاره کرد.
در حوزه فرهنگی و اجتماعی نیز ترویج گفتمان انقلابی در عرصه فناوری با تأکید بر خودباوری و مقاومت اسلامی، بررسی ظرفیت هوش مصنوعی در ترویج باورهای دینی، توسعه پدافند غیرعامل دینی و آگاهی‌بخشی درباره فرصت‌ها و تهدیدهای این فناوری برای سبک زندگی اسلامی دنبال می‌شود.
در سطح بین‌المللی، ارائه الگوی سبک زندگی دین‌مدارانه در تعامل با هوش مصنوعی، معرفی نظام اخلاقی در ساختارهای خودآیین دیجیتال، ترسیم نقشه راه فناوری دینی در مسیر تمدن‌سازی اسلامی برای کشورهای اسلامی و ایجاد همگرایی فکری جهانی برای مقابله با سوءاستفاده از هوش مصنوعی علیه آموزه‌های دینی از جمله اهداف اعلام‌شده این همایش است.
گفتنی است بر اساس اطلاعات اعلام‌شده، آخرین مهلت ارسال مقالات به این همایش ۲۵ بهمن‌ماه ۱۴۰۵ است و علاقه‌مندان باید آثار علمی و پژوهشی خود را در چارچوب محورهای پنج‌گانه همایش ارسال کنند و زمان برگزاری همایش نیز ۲۵ اسفندماه ۱۴۰۵ اعلام شده است.
این رویداد علمی درصدد است با بررسی هم‌زمان فرصت‌ها، چالش‌ها و چشم‌اندازهای هوش مصنوعی، زمینه گفت‌وگوی تخصصی درباره نسبت فناوری‌های نوین با معرفت دینی و الزامات بهره‌گیری از این فناوری در عرصه‌های علمی، فرهنگی و اجتماعی را فراهم کند.