عصر قم - خراسان - مدیر مؤسسه میراث فقاهت با تبیین جهاد در کلام رضوی، از مسئولیت دائمی انسان آگاه نسبت به مسیر اصلاح نفس و کسب دانش تا صبوری و عدم سازش با باطل به صورت مستمر، سخن گفت.
حجت‌الاسلام‌والمسلمین دکتر علیرضا نوروزی، مدیر مؤسسه میراث فقاهت، در گفت و گو با خبرنگار خبرگزاری رسا در خراسان، به تبیین مفهوم جهاد در کلام امام رضا علیه السلام پرداخت.
وی گفت: در ادبیات دینی و فرهنگ عامه، معمولاً واژه جهاد با شمشیر و مبارزه نظامی پیوند خورده است؛ اما وقتی به سیره و کلام حضرت علی‌بن‌موسی‌الرضا (ع) نگاه می‌کنیم، با معنایی بسیار وسیع‌تر رو‌به‌رو می‌شویم. در نگاه ایشان، جهاد یک مفهوم تک‌بعدی نیست، بلکه یک منشور رفتاری کامل است. این منشور از گام‌های اولیه اصلاح فردی آغاز می‌شود و تا ایستادگی در برابر جریان‌های باطل ادامه پیدا می‌کند.
حجت الاسلام نوروزی گفت: اولین و بنیادی‌ترین قدم در سیره رضوی، مبارزه با خواهش‌های نفسانی یا همان جهاد با نفس است. حضرت معتقد بودند کسی که نتواند بر نفس خود مسلط شود، در هیچ میدان دیگری امکان پیروزی ندارد. جهاد واقعی از درون انسان آغاز می‌شود و هدف اصلی آن، رسیدن به کمال اخلاقی و پاک‌سازی روح از رذایل است. تا زمانی که انسان درون خود را نساخته باشد، نمی‌تواند در عرصه‌های اجتماعی تأثیرگذار باشد.
وی گام بعدی را جهاد علمی و مبارزه با جهل و شبهه دانست و گفت: در عصر امام رضا (ع) اندیشه‌ها و انحرافات گوناگونی در جامعه پخش شده بود. حضرت برای مقابله با این تهدیدات پنهان، مسیر ترویج علم را پیش گرفتند. ایشان با برگزاری مناظرات علمی، یک جهاد فکری تمام‌عیار به راه انداختند تا حقیقت جایگزین باطل شود. حفظ ارزش‌های دینی نیازمند سلاح دانش است، چرا که علم انسان را در برابر هجمه‌های فکری مصون نگه می‌دارد.
مدیر موسسه میراث فقاهت گفت: تجلی منشور جهاد رضوی در صبر و استقامت است حضرت رضا (ع) پیچیده‌ترین رویداد‌های اجتماعی و سیاسی عصر خود را با الگوی صبر پشت سر گذاشتند. از نگاه ایشان، جهاد فقط یک اقدام هیجانی و لحظه‌ای نیست، بلکه ثبات قدم در مسیر حق است. یعنی فرد جهادگر کسی است که در برابر سختی‌ها و فشار‌های مسیر دچار تزلزل نشود و صبوری را ابزار پایداری خود قرار دهد.
وی ادامه داد: در مراتب بعدی جهاد در برابر دشمنان و نظام‌های ظالم قرار می گیریم تأکید حضرت بر این بود که مؤمن نباید در برابر باطل تسلیم شود. البته از نظر ایشان، ایستادگی در برابر دشمن تنها برخورد فیزیکی نیست؛ بلکه هم‌سو نشدن با جریان باطل و حفظ کرامت انسانی در برابر قدرت‌های ظالمانه، اصل اساسی است. ایشان نشان دادند که حتی در اوج محدودیت‌ها نیز می‌توان با حفظ اصول‌دینی، پای عدالت و حق ایستاد.
حجت الاسلام نوروزی گفت: در کتاب عیون اخبار الرضا (ع) روایتی نقل شده که حضرت در پاسخ به فلسفه برخی احکام، به چرایی حرمت فرار از جهاد می‌پردازند. ایشان می‌فرمایند: «حَرَّمَ اللَّهُ الْفِرَارَ مِنَ الزَّحْفِ لِمَا فِیهِ مِنْ وَهْنِ الدِّینِ وَالاِسْتِخْفَافِ بِالرُّسُلِ وَکلأَئِمَّهِ الْعَادِلِینَ وَتَرْکِ نُصْرَتِهِمْ عَلَی الأَعْدَاءِ وَالْعُکُوبَهِ لَهُمْ عَلَی إِنْکَارِهِمُیالدَّعْوَهَ إِلَی التَّوْحِیدِ وَإِقْرَارِ الْعَدْلِ وَتَرْکِ الظُّلْمِ وَإِذْهَابِ الْفَسَادِ وَلِمَا فِی ذَلِکَ مِنْ جُرْأَهِ الْیَیُوِّ عَلَی الْمُسْلِمِینَ وَالأَسْرِ وَالْقَتْلِ وَإِبْطَالِ َّدِینِ اللهِ عَزَّ وَجَلَّ».
وی افزود: معنای فرموده حضرت این است که خداوند فرار از جهاد را حرام کرده، چون موجب ضعف در دین، سبک شمردن برنامه پیامبران و امامان عادل و ترک یاری آنان در برابر دشمنان می‌شود. همچنین فرار از جهاد مانع از آن می‌شود که ظالمان به‌خاطر مخالفت با توحید، اجرای عدالت و ترک ستم کیفر بینند. علاوه بر این، موجب جسارت دشمن بر مسلمین، اسارت، کشته‌شدن آنان و در نهایت ازبین‌رفتن آئین الهی می‌گردد.
مدیر موسسه میراث فقاهت در پایان گفت: پیام شفاف سیره حضرت رضا (ع) این است که جهاد، یک واقعه مقطعی و گذرا نیست، بلکه یک مسئولیت همیشگی برای هر انسان آگاه است. این مسیر از اصلاح خویشتن و کسب دانش آغاز می‌شود و با صبوری و عدم سازش با باطل استمرار می‌یابد. هر کس در هر جایگاهی که هست، با عمل به این الگوی همه‌جانبه، می‌تواند گامی در مسیر تحقق عدالت و معارف الهی بردارد.
نویسنده: جواد رستمی