عصر قم - فارس / مدیر آب و خاک سازمان جهاد کشاورزی استان ایلام از تکمیل طرح‌های آبیاری و ایستگاه‌های پمپاژ، سطح اراضی آبی استان خبرداد و گفت : از حدود ۱۱۰ هزار هکتار فعلی می‌تواند به ۱۴۰ تا ۱۵۰ هزار هکتار برسد و این ظرفیت، امکان افزایش حدود ۵۰ درصدی تولیدات کشاورزی استان را فراهم می‌کند.
کرمی مدیر آب و خاک سازمان جهاد کشاورزی استان ایلام، با اشاره به نقش زیرساخت‌های آب و خاک در توسعه اقتصادی استان اظهار داشت: بخش آب و خاک، بخش تولید و اشتغال است و با توجه به اینکه یکی از مسائل مهم استان ایلام اشتغال، تولید و اقتصاد است، اجرای طرح‌های زیربنایی در این حوزه می‌تواند نقش مهمی در رفع این مسائل داشته باشد.
وی افزود: استان ایلام از نظر منابع آبی در دو حوزه اصلی قرار گرفته است؛ حدود ۲۵ درصد مساحت استان در حوزه کرخه و حدود ۷۵ درصد در حوزه مرزی قرار دارد.
کرمی ادامه داد: در حوزه کرخه هفت رودخانه با مجموع آورد حدود یک میلیارد مترمکعب و در حوزه مرزی نیز ۹ رودخانه با مجموع آورد حدود یک میلیارد و ۴۰۰ میلیون مترمکعب وجود دارد.
مدیر آب و خاک سازمان جهاد کشاورزی ایلام بیان کرد: متوسط بارندگی استان در دوره آماری ۳۰ ساله حدود ۴۳۰ تا ۴۴۰ میلی‌متر است و در مناطق شمالی میزان بارندگی به بیش از ۵۰۰ میلی‌متر نیز می‌رسد، در حالی که شرایط بارندگی در مناطق جنوبی مانند دهلران و مهران متفاوت است.
وی گفت: این ظرفیت‌ها در کنار اجرای طرح‌های بزرگ آبی می‌تواند زمینه توسعه کشاورزی، افزایش تولید و ایجاد اشتغال در استان را فراهم کند.
کرمی با اشاره به اجرای طرح‌های ایستگاه‌های پمپاژ در استان بیان کرد: در حوزه کرخه حدود ۸ ایستگاه پمپاژ در حال اجراست که در مجموع حدود ۱۱ هزار هکتار از اراضی استان را تحت پوشش قرار خواهند داد.
وی افزود: پیشرفت این ایستگاه‌ها متفاوت است و برخی پروژه‌ها بین ۵ تا ۹۰ درصد پیشرفت فیزیکی دارند و برای تأمین اعتبار و قرار گرفتن آنها در ردیف‌های ملی نیز پیگیری‌هایی انجام شده است.
مدیر آب و خاک سازمان جهاد کشاورزی ایلام ادامه داد: در روزهای اخیر میزبان کارشناسان سازمان برنامه و بودجه کشور و مسئولان حوزه آب و خاک بودیم و از تعدادی از ایستگاه‌های استان بازدید شد و مقرر شد برای برخی از این طرح‌ها تأمین اعتبار ملی پیگیری شود.
کرمی با اشاره به طرح‌های آبیاری دشت عباس گفت: در قالب طرح‌های اجراشده در این منطقه، حدود ۵۷ هزار هکتار از اراضی تحت پوشش قرار گرفته که حدود ۴۷ هزار هکتار آن مربوط به دشت عباس است.
وی افزود: فاز دوم دشت عباس نیز در سطح حدود ۱۷ هزار هکتار در حال پیگیری است که برآورد اولیه اجرای آن با توجه به قیمت‌های موجود حدود ۵ همت است.
وی ادامه داد: این طرح در ردیف طرح‌های ملی قرار دارد و مجری آن مؤسسه جهاد نصر کشور است و تلاش می‌کنیم اعتبارات مورد نیاز برای اجرای آن تأمین شود.
مدیر آب و خاک سازمان جهاد کشاورزی ایلام با اشاره به طرح‌های اجراشده در نوار مرزی گفت: سه طرح در حوزه رودخانه‌های مرزی در مجموع حدود ۱۲ هزار و ۵۰۰ هکتار از اراضی را پوشش می‌دهند که پیشرفت فیزیکی بخش عمده آنها به بیش از ۹۰ تا ۹۵ درصد رسیده است.
وی افزود: در برخی نقاط تنها لکه‌هایی از اراضی باقی مانده که باید تکمیل شود و با اتمام این بخش‌ها، ظرفیت قابل توجهی برای توسعه کشاورزی در مناطق مرزی ایجاد خواهد شد.
کرمی درباره سامانه گرمسیری نیز اظهار داشت: این طرح حدود ۱۷ هزار و ۵۰۰ هکتار از اراضی را در بر می‌گیرد که بخشی از آن در شهرستان مهران و بخش‌هایی نیز در محدوده ایلام قرار دارد.
وی افزود: در بخش‌هایی از این طرح عملیات شبکه‌گذاری و تأمین آب انجام شده و پیشرفت پروژه در برخی قسمت‌ها به حدود ۸۵ تا ۹۰ درصد رسیده است.
مدیر آب و خاک سازمان جهاد کشاورزی ایلام ادامه داد: برای تکمیل بخش‌های باقی‌مانده شبکه، حدود ۲ همت اعتبار دیگر نیاز داریم و پیگیری تأمین این اعتبار در حال انجام است.
وی تأکید کرد: با تکمیل سامانه گرمسیری و رسیدن آب به اراضی، امکان توسعه باغات و محصولات با ارزش اقتصادی بالاتر فراهم می‌شود و این موضوع می‌تواند تأثیر قابل توجهی بر اقتصاد و اشتغال منطقه داشته باشد.
کرمی یکی از مسائل مهم پس از اجرای طرح‌های آبی را نحوه بهره‌برداری و نگهداری از شبکه‌ها عنوان کرد و گفت: اجرای شبکه آبیاری پایان کار نیست و اگر بهره‌برداران از تجهیزات به‌درستی نگهداری نکنند، سرمایه‌گذاری انجام‌شده با مشکل مواجه می‌شود.
وی افزود: قانون، بهره‌برداری از بسیاری از این سامانه‌ها را بر عهده بهره‌برداران گذاشته و کشاورزان باید در قالب تعاونی سازماندهی شوند تا بتوانند عملیات بهره‌برداری و نگهداری را انجام دهند.
وی ادامه داد: برخی پمپ‌ها باید آب را در ارتفاع ۲۰۰ تا ۳۰۰ متر و در مسافت‌های چند کیلومتری منتقل کنند و طبیعی است که چنین تجهیزاتی نیازمند نگهداری مستمر، تعمیرات و مراقبت هستند.
مدیر آب و خاک سازمان جهاد کشاورزی ایلام بیان کرد: در استان تعاونی‌های موفقی داریم که به‌خوبی از شبکه استفاده و از تجهیزات نگهداری کرده‌اند، اما در برخی مناطق نیز ضعف در بهره‌برداری، اختلافات و عدم همراهی بهره‌برداران باعث شده بخشی از ظرفیت ایجادشده مورد استفاده کامل قرار نگیرد.
کرمی با اشاره به وضعیت فعلی اراضی آبی استان اظهار داشت: در حال حاضر حدود ۱۱۰ هزار هکتار از اراضی استان به صورت آبی مورد استفاده قرار می‌گیرد و هدف‌گذاری ما این است که با تکمیل طرح‌های در دست اجرا، این میزان به حدود ۱۴۰ تا ۱۵۰ هزار هکتار برسد.
وی افزود: تحقق این هدف می‌تواند ظرفیت افزایش حدود ۵۰ درصدی تولیدات کشاورزی استان را ایجاد کند و به تبع آن در حوزه اشتغال و اقتصاد نیز اثرگذار باشد.
مدیر آب و خاک سازمان جهاد کشاورزی ایلام تصریح کرد: البته صرف افزایش سطح اراضی آبی کافی نیست و باید همزمان به افزایش تولید در واحد سطح، اصلاح الگوی کشت، استفاده از ارقام مناسب، ماشین‌آلات، نهاده‌ها و روش‌های نوین آبیاری توجه شود.
حرکت از تولید سنتی به محصولات با ارزش افزوده بالاتر
وی گفت: در برخی اراضی می‌توان با اصلاح الگوی کشت، محصولاتی مانند سیب‌زمینی، پیاز، چغندر و سبزیجات را جایگزین یا در کنار غلات قرار داد؛ محصولاتی که در صورت فراهم بودن شرایط، تولید و درآمد بیشتری در واحد سطح ایجاد می‌کنند.
کرمی ادامه داد: هدف این نیست که فقط سطح زیرکشت را افزایش دهیم، بلکه باید از هر هکتار زمین بیشترین تولید اقتصادی ممکن را داشته باشیم.
وی تأکید کرد: کیفیت خاک، آب، اقلیم، رقم مورد استفاده، کود، سم، ماشین‌آلات و شیوه مدیریت مزرعه همگی بر عملکرد محصول اثرگذار هستند و باید این عوامل به صورت همزمان مورد توجه قرار گیرند.
آبیاری نوین؛ کاهش مصرف آب و افزایش عملکرد
مدیر آب و خاک سازمان جهاد کشاورزی ایلام درباره توسعه آبیاری نوین نیز گفت: در روش‌های مناسب آبیاری، آب به شکل هدفمند در اختیار ریشه گیاه قرار می‌گیرد و بخش‌هایی از زمین که نیازی به آبیاری ندارند خیس نمی‌شوند.
وی افزود: این موضوع علاوه بر صرفه‌جویی در مصرف آب، می‌تواند موجب کاهش رشد علف‌های هرز و برخی آفات و بیماری‌ها شود و در نهایت افزایش عملکرد محصول را به دنبال داشته باشد.
کرمی همچنین به اجرای سامانه‌های هوشمند آبیاری اشاره کرد و گفت: در برخی مناطق استان، سیستم‌های هوشمند برای تعیین زمان و میزان آبیاری مورد استفاده قرار گرفته‌اند که با توجه به شرایط خاک، آب و محصول مشخص می‌کنند چه مقدار آب و در چه زمانی باید به مزرعه داده شود.
۱۶ رشته قنات در ایلام در مسیر احیا
وی در بخش دیگری از این گفت‌وگو به قنات‌های استان اشاره کرد و اظهار داشت: حدود ۱۶ رشته قنات در استان شناسایی شده که طی سال‌های اخیر عملیات احیا و مرمت تعدادی از آنها انجام شده است.
کرمی افزود: قنات‌ها علاوه بر نقش تاریخی و کشاورزی، ظرفیت گردشگری نیز دارند و سازه‌های آبی ارزشمندی هستند که می‌توان از آنها برای معرفی تاریخ مدیریت آب در ایلام استفاده کرد.
وی بیان کرد: ایرانیان از گذشته‌های دور در زمینه مدیریت و تقسیم آب تجربه و دانش ارزشمندی داشته‌اند و قنات‌ها نمونه‌ای از همین فناوری و دانش بومی هستند.
مدیر آب و خاک سازمان جهاد کشاورزی استان ایلام در پایان تأکید کرد: توسعه کشاورزی فقط با اجرای پروژه‌های عمرانی محقق نمی‌شود و در کنار زیرساخت باید آموزش، ترویج، تشکیل تعاونی‌های توانمند و تغییر الگوی بهره‌برداری نیز مورد توجه قرار گیرد.
وی در پایان خاطرنشان کرد: اگر زیرساخت‌های آبی تکمیل شود و بهره‌برداران نیز در نگهداری شبکه‌ها، استفاده از روش‌های نوین و اصلاح الگوی کشت همراه باشند، می‌توان از ظرفیت آب و خاک استان برای افزایش تولید، ایجاد اشتغال و تقویت اقتصاد ایلام استفاده کرد.