عصر قم - رئیس شورای علمی گروه حکمرانی با تأکید بر اینکه اقامه دین فراتر از تبیین و تبلیغ معارف اسلامی است، گفت: تحقق این هدف نیازمند نهادسازی، تربیت نیرو، رهبری و مدیریت جامعه با رویکردی تمدنی و جهانی است.
به گزارش خبرنگار سرویس فرهنگی اجتماعی خبرگزاری رسا، حجت‌الاسلام والمسلمین نجف لک‌زایی، رئیس شورای علمی گروه حکمرانی، در مراسم رونمایی از کتاب «فقیهی از کربلا؛ بازخوانی اندیشه سیاسی آیت‌الله‌العظمی سید محمدتقی مدرسی»، با بیان اینکه عالمان و اندیشمندان را می‌توان به سه دسته تقسیم کرد، اظهار داشت: دسته نخست از اهل علم در عرصه نظریه‌پردازی و تبیین معارف اسلامی متوقف می‌شوند و معتقدند وظیفه آنان تبیین، تألیف و تدریس است و ترویج و اقامه دین بر عهده دیگران قرار دارد.
وی افزود: دسته دوم از مرحله تبیین عبور می‌کنند و علاوه بر ترویج و تبلیغ معارف اسلامی، تلاش می‌کنند این معارف را به دیگران منتقل کنند، اما هنگامی که سخن از اقامه دین به میان می‌آید، این مسئولیت را نیز بر عهده دیگران می‌گذارند.
رئیس شورای علمی گروه حکمرانی خاطرنشان کرد: دسته سوم عالمانی هستند که از ابتدا دغدغه اقامه دین دارند و با نگاه به وضعیت جامعه و جهان پیرامون خود، فاصله میان وضع موجود و وضع مطلوب را بررسی می‌کنند و در پی پاسخ به این پرسش هستند که خداوند از ما چه خواسته است و چگونه می‌توان این فاصله را پر کرد و جامعه را از وضع موجود به وضع مطلوب رساند.
وی با اشاره به اینکه این گروه از عالمان، پیامبر اکرم(ص) را اسوه خود قرار داده‌اند، تصریح کرد: خداوند متعال در قرآن کریم می‌فرماید «وَلَقَدْ کَانَ لَکُمْ فِی رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَهٌ حَسَنَهٌ»؛ پیامبر اکرم(ص) تنها به ابلاغ، تبیین و تبلیغ دین اکتفا نکرد، بلکه برای اقامه دین اقدام کرد.
حجت‌الاسلام والمسلمین لک‌زایی ادامه داد: هنگامی که سخن از اقامه دین به میان می‌آید، به سیستم و ساختار نیاز داریم؛ بنابراین باید نهادسازی صورت گیرد و نهادهای موجود را شناخت و نسبت آنها را با اقامه دین بررسی کرد. باید دید احزاب، سازمان‌ها، دولت‌ها و ساختارهای رایج در جهان، رسالت خود را اقامه دین قرار داده‌اند یا خیر.
وی با اشاره به آیه ۱۳ سوره مبارکه شورا گفت: اهمیت این آیه در آن است که خداوند متعال به همه انبیای اولوالعزم و از جمله پیامبر اکرم(ص) دستور می‌دهد که دین را اقامه کنند و در این مسیر دچار تفرقه نشوند. بنابراین، اقامه دین نیازمند تشکیلات، سازمان و ساختار است.
رئیس شورای علمی گروه حکمرانی با اشاره به شکل‌گیری جریان‌های تشکیلاتی در مسیر اقامه دین اظهار داشت: در این نگاه، هر سیستمی که شکل می‌گیرد باید ذیل رهبری دینی و تابع آن باشد. اگر تشکیلاتی موازی با تشکیلات رهبری دینی ایجاد شود، نمی‌توان از اقامه صحیح دین اطمینان داشت.
وی افزود: همچنین اگر دولتی شکل بگیرد که ذیل رهبری دینی نباشد، نمی‌توان اطمینان داشت که در بزنگاه‌ها به اقامه دین تن دهد؛ چراکه ممکن است تحت سلطه قرار گیرد و در شرایط حساس نتواند به وظیفه خود در نفی سلطه عمل کند.
حجت‌الاسلام والمسلمین لک‌زایی با بیان اینکه در این دیدگاه، نهادسازی باید در گستره جهانی دنبال شود، گفت: بر اساس این نگاه، مسئله اقامه دین صرفاً یک موضوع سیاسی محدود نیست، بلکه باید آن را در چارچوب تمدنی تعریف کرد. دشمن اصلی، مجموعه‌ای است که مانع اقامه اسلام به عنوان دینی کامل و جامع می‌شود و در این چارچوب، تمدن غربی تلاش کرده است ساختارها و نهادهای موجود در جهان اسلام را تحت تأثیر و تصرف خود قرار دهد.
وی خاطرنشان کرد: بنابراین، مقابله با این وضعیت نیازمند یک رویکرد تمدنی، اسلامی، اعتقادی، فقهی و دینی است؛ رویکردی که همه ابعاد دین و همه عرصه‌های زندگی اجتماعی را دربرگیرد و در عین حال، نگاهی جهانی داشته باشد.
رئیس شورای علمی گروه حکمرانی با اشاره به تأکید این جریان فکری بر وحدت و ارتباط میان مسلمانان اظهار داشت: در این نگاه، جهان اسلام نباید گرفتار مرزهای متصلب و جدایی‌های تحمیلی باشد. تأکید بر جهانی بودن اسلام، اقتضا می‌کند که مسئله ارتباط میان مسلمانان و رفع موانع موجود در این مسیر مورد توجه قرار گیرد.
وی با اشاره به حمایت برخی عالمان از جریان‌های اسلامی معاصر تصریح کرد: حضور و حمایت از حرکت‌های دینی و اسلامی را باید در همین چارچوب تحلیل کرد؛ یعنی حمایت از جریانی که دغدغه اقامه دین دارد و تلاش می‌کند این اندیشه را از سطح نظریه به عرصه عمل منتقل کند.
حجت‌الاسلام والمسلمین لک‌زایی با بیان اینکه مسئله اقامه دین در جهان اسلام تا حدودی به حاشیه رفته است، گفت: اهمیت برخی از عالمان و اندیشمندان معاصر در این است که با رویکردی تمدنی، مسئله اقامه دین را در حوزه‌های علمیه و فضای فکری جامعه تبیین می‌کنند. طبیعی است که شخصیت‌هایی با چنین رویکردی ممکن است به اندازه جریان‌های دیگر در رسانه‌ها دیده نشوند.
وی افزود: رسانه‌ها و نظام‌های ارتباطی جهانی معمولاً به جریان‌هایی که دارای نگاه جامع، جهانی و ضد سلطه هستند، توجه کمتری نشان می‌دهند؛ بنابراین، معرفی شخصیت‌هایی که هم نظریه‌پرداز هستند، هم نظام‌ساز و هم دغدغه تربیت نیرو و مدیریت جامعه دارند، اهمیت ویژه‌ای دارد.
رئیس شورای علمی گروه حکمرانی با اشاره به بحث نظام سیاسی و دولت در این منظومه فکری اظهار داشت: در این نگاه، دولت صرفاً برای ایجاد نظم و امنیت تشکیل نمی‌شود، بلکه یکی از وظایف اساسی آن حفظ کرامت انسان‌ها و فراهم کردن زمینه‌های اقامه دین است.
وی ادامه داد: دولت اسلامی باید زمینه‌های اقامه دین را فراهم کند و مانع سلطه بیگانگان شود. در بررسی نمونه‌های دولت در قرآن کریم، از دولت طالوت، ذوالقرنین و دیگر حکومت‌ها نیز می‌توان همین دغدغه را مشاهده کرد.
حجت‌الاسلام والمسلمین لک‌زایی با اشاره به عناصر دولت اسلامی گفت: مهم‌ترین و کلیدی‌ترین عنصر در دولت اسلامی، رهبری الهی است که باید در رأس ساختار قرار داشته باشد. بر همین اساس، تشکیلاتی که به صورت موازی با رهبری دینی شکل بگیرد، از منظر این نظریه مشروعیت نخواهد داشت.
وی افزود: در این نظریه، مرزهای نظام سیاسی اسلامی صرفاً مرزهای جغرافیایی نیست، بلکه مرزهای اعتقادی و امت اسلامی نیز مورد توجه قرار می‌گیرد و مسلمانان باید در چارچوب امت اسلامی متحد باشند.
رئیس شورای علمی گروه حکمرانی خاطرنشان کرد: در بحث شبکه قدرت نیز بر این نکته تأکید می‌شود که افرادی باید وارد ساختار قدرت شوند که از ایمان برخوردار باشند؛ البته ایمان در اینجا صرفاً به معنای یک باور ذهنی نیست، بلکه ایمانی است که در عمل صالح ظهور و بروز پیدا می‌کند.
وی با اشاره به جایگاه رهبری در ساختار دولت اسلامی گفت: مرکز تصمیم‌گیری در دولت اسلامی، رهبری و فقیه جامع‌الشرایط است و قلمرو فعالیت دولت نیز همه عرصه‌های زندگی اجتماعی، از سیاست و اقتصاد گرفته تا فرهنگ، تعلیم و تربیت و بهداشت را شامل می‌شود؛ چراکه اقامه دین محدود به یک حوزه خاص نیست.
حجت‌الاسلام والمسلمین لک‌زایی با بیان اینکه در این نظریه، مردم جایگاه مهمی در ساختار حکومت دارند، اظهار داشت: مردم مشاوران دولت محسوب می‌شوند و دولت موظف است از مشورت و اندیشه نخبگان بهره بگیرد. همچنین در بحث نظارت و بازخورد، امر به معروف و نهی از منکر و نظارت بر عملکرد دولت جایگاه برجسته‌ای پیدا می‌کند.
وی تصریح کرد: اگر دولتی نتواند وظیفه خود را در مسیر اقامه دین انجام دهد، باید امکان کنار گذاشتن آن وجود داشته باشد و در این چارچوب، رأی و اعتمادی که مردم به آن دولت داده‌اند، قابل بازپس‌گیری است.
رئیس شورای علمی گروه حکمرانی در پایان تأکید کرد: باید قدردان عالمان و بزرگانی باشیم که به پیامبر اکرم(ص) اقتدا کرده و تنها به تبیین و تبلیغ دین اکتفا نمی‌کنند، بلکه وارد عرصه اقامه دین، نهادسازی، تربیت نیرو و رهبری و مدیریت جامعه می‌شوند.
وی خاطرنشان کرد: این رویکرد را نباید صرفاً به یک رویکرد سیاسی تقلیل داد، بلکه با یک رویکرد تمدنی مواجه هستیم که سیاست، اقتصاد، فرهنگ، سیاست داخلی و سیاست خارجی را دربرمی‌گیرد و هدف آن حرکت از تبیین و تبلیغ دین به سمت اقامه جامع و تمدنی دین است.