عصر قم - شیراز- نشست بررسی و تکمیل پیشنویس «طرح جامع مردمی توسعه عفاف و حجاب» استان فارس با حضور جمعی از مسئولان، استادان حوزه و دانشگاه، فعالان فرهنگی و اجتماعی و مدیران مجموعههای مرتبط به همت حوزه علمیه فارس برگزار شد.
به گزارش خبرنگار خبرگزاری رسا در شیراز، نشست بررسی و تکمیل پیشنویس «طرح جامع مردمی توسعه عفاف و حجاب» استان فارس با حضور جمعی از مسئولان، استادان حوزه و دانشگاه، فعالان فرهنگی و اجتماعی و مدیران مجموعههای مرتبط به همت حوزه علمیه فارس برگزار شد و حاضران بر ضرورت عبور از اقدامات مقطعی و حرکت به سمت یک برنامه جامع، مردمی، مستمر، قابل ارزیابی و متناسب با اقتضائات فرهنگی و اجتماعی استان تأکید کردند.
در این نشست که با محوریت بررسی ابعاد مختلف پیشنویس طرح جامع مردمی توسعه عفاف و حجاب برگزار شد، موضوعاتی همچون نقش خانواده، مدرسه و دانشگاه، ظرفیت حوزههای علمیه، رسانه و فضای مجازی، نقش اصناف و دستگاههای اجرایی، فعالیت تشکلهای مردمی، نحوه تقسیم کار، آموزش نیروهای میدانی، شیوه رصد و ارزیابی و همچنین چگونگی اجرای آزمایشی طرح مورد بحث و بررسی قرار گرفت.
یکی از مهمترین محورهای این نشست، تلاش برای تبدیل مجموعهای از پیشنهادهای فرهنگی و اجتماعی به یک نظام منسجم و قابل اجرا بود؛ به نحوی که فعالیتهای مربوط به عفاف و حجاب از اقدامات پراکنده و کوتاهمدت فاصله گرفته و در قالب یک ساختار مشخص، دارای مسئولیتهای روشن، شاخصهای ارزیابی و سازوکار پیگیری دنبال شود.
مسئله عفاف و حجاب نیازمند بازخوانی فرهنگی و اجتماعی است
آیتالله کلانتری رئیس جامعه اساتید حوزه، در این نشست با تأکید بر اینکه موضوع عفاف و حجاب را نمیتوان صرفاً از یک زاویه مورد بررسی قرار داد، خواستار بازخوانی ابعاد مختلف این مسئله شد.
وی با اشاره به اینکه عفاف و حجاب موضوعی چندبعدی است، بر ضرورت توجه همزمان به مؤلفههای فرهنگی، اجتماعی، رسانهای، آموزشی و اجرایی تأکید کرد و افزود که هر برنامهای در این زمینه زمانی میتواند موفق باشد که مجموعه عوامل مؤثر بر شکلگیری نگرش و رفتار افراد را در کنار یکدیگر ببیند.
آیتالله کلانتری، خانواده را یکی از مهمترین کانونهای شکلگیری نگرش فرهنگی نسل جدید دانست و بر استفاده جدیتر از ظرفیت خانوادهها در این عرصه تأکید کرد. از نگاه وی، برنامههای مربوط به عفاف و حجاب زمانی اثرگذاری بیشتری خواهند داشت که به جای تمرکز صرف بر رفتار ظاهری، زمینه تقویت باور، هویت فرهنگی و مسئولیتپذیری اجتماعی را نیز فراهم کنند.
وی همچنین بر بهرهگیری از ظرفیت مدارس، دانشگاهها، حوزههای علمیه، رسانهها، فضای مجازی، اصناف، دستگاههای اجرایی و تشکلهای مردمی تأکید کرد و خواستار آن شد که این ظرفیتها در یک چارچوب هماهنگ و هدفمند در کنار یکدیگر قرار گیرند.
برنامه های فرهنگی عفاف و حجاب باید منسجم و مستمر باشد
حجتالاسلام والمسلمین محمودی، مدیر حوزه علمیه استان فارس نیز در این نشست بر ضرورت تدوین برنامهای منسجم، مستمر و برخوردار از پشتوانه مردمی تأکید کرد.
وی با اشاره به ضرورت حضور فعال حوزههای علمیه در مسائل فرهنگی و اجتماعی، بر آمادگی این نهاد برای ایفای نقش در فرآیند تبیین، آموزش و پشتیبانی فکری از برنامههای حوزه عفاف و حجاب تأکید کرد.
مدیر حوزه علمیه استان فارس با بیان اینکه فعالیتهای فرهنگی نیازمند استمرار و پیگیری است، اظهار داشت که نباید برنامهها به برگزاری چند نشست و صدور چند مصوبه محدود شود، بلکه باید برای ادامه مسیر، سازوکار مشخصی تعریف شود تا هر مجموعه وظیفه خود را بشناسد و روند اجرای اقدامات نیز قابل پیگیری باشد.
وی همچنین بر اهمیت برخورداری طرح از پشتوانه اجتماعی و مردمی تأکید کرد و افزود که موفقیت چنین طرحی در گرو آن است که مردم و مجموعههای اجتماعی خود را صرفاً مخاطب برنامه ندانند، بلکه در طراحی، اجرا، ارزیابی و اصلاح آن نیز مشارکت داشته باشند.
در برنامه های گسترش فرهنگ حجاب از موازی کاری اجتناب شود
حجتالاسلام کرم عباسی، دبیر ستاد امر به معروف و نهی از منکر استان فارس، یکی دیگر از سخنرانان این نشست بود که بر ضرورت مشخص شدن دقیق مسئولیت دستگاهها و مجموعههای مردمی تأکید کرد.
وی با اشاره به تجربه اجرای برنامههای فرهنگی، یکی از آسیبهای جدی را مشخص نبودن متولی و مسئولیت هر بخش دانست و بر ضرورت تقسیم کار روشن میان دستگاههای دولتی، نهادهای مسئول و مجموعههای مردمی تأکید کرد.
حجتالاسلام عباسی همچنین استفاده از ظرفیتهای قانونی و اجرایی دستگاههای مسئول را ضروری دانست و تصریح کرد که مجموعههای مردمی نیز باید در چارچوب وظایف و توانمندیهای خود وارد میدان شوند تا از موازیکاری و هدررفت ظرفیتها جلوگیری شود.
وی یکی دیگر از الزامات طرح را جلوگیری از رها شدن برنامهها پس از برگزاری جلسات عنوان کرد و گفت که باید از همان ابتدا سازوکار پیگیری مصوبات، گزارشدهی، ارزیابی و اصلاح روند اجرا مشخص باشد.
دبیر ستاد امر به معروف و نهی از منکر استان فارس همچنین پیشنهاد کرد فعالیتهای میدانی پس از طی مراحل آموزشی و با هماهنگی و پشتیبانی لازم انجام شود؛ چراکه حضور میدانی بدون آموزش کافی و بدون برخورداری از پشتیبانی لازم، میتواند اثربخشی فعالیتها را کاهش دهد.
اعلام آمادگی حوزه علمیه خواهران فارس در گسترش فرهنگ حجاب
حجتالاسلام موسوی نماینده حوزه علمیه خواهران فارس با اعلام آمادگی این مجموعه برای همکاری در سطح استان، بر ضرورت توجه به نقش همه اعضای خانواده در موضوع عفاف و حجاب تأکید کرد.
وی با اشاره به اینکه بخش قابل توجهی از برنامههای فرهنگی این حوزه معمولاً متوجه زنان و دختران است، خواستار توجه جدیتر به مردان و نقش پدران و همسران در تقویت فرهنگ عفاف در خانواده شد.
به گفته وی، اگر قرار است خانواده به عنوان یکی از محورهای اصلی طرح مورد توجه قرار گیرد، باید برنامههای آموزشی و تبیینی به گونهای طراحی شود که همه اعضای خانواده را دربرگیرد و مسئولیت فرهنگی خانواده تنها متوجه زنان و دختران نباشد.
وی همچنین بر استفاده از ظرفیت بانوان طلبه، مبلغان و فعالان فرهنگی حوزه علمیه خواهران برای حضور در عرصههای آموزشی، مشاورهای و تبیینی تأکید کرد.
لزوم تشکیل دبیرخانه دائمی طرح جامع عفاف و حجاب فارس
دکتر مرزوقی، عضو هیئت علمی دانشگاه شیراز، نیز با تأکید بر ضرورت نگاه جامع و سیستمی به مسئله عفاف و حجاب، خواستار آن شد که طرح پیشنهادی، همه محیطهای مؤثر بر سبک زندگی و رفتار اجتماعی را به صورت همزمان مورد توجه قرار دهد.
وی خانواده، آموزش و پرورش، دانشگاهها، مراکز بهداشتی و درمانی، رسانهها، اصناف و دستگاههای اجرایی را از جمله محیطهایی دانست که میتوانند در شکلگیری و تقویت فرهنگ عفاف و حجاب نقش داشته باشند.
از نگاه وی، نمیتوان انتظار داشت یک دستگاه به تنهایی مسئولیت حل یک مسئله اجتماعی چندلایه را برعهده بگیرد. بنابراین لازم است در طرح جامع، برای هر یک از سطوح فردی، خانوادگی، نهادی و سازمانی نقش و مسئولیت مشخص تعریف شود.
دکتر مرزوقی همچنین پیشنهاد تشکیل دبیرخانه دائمی را مطرح کرد تا فعالیتها صرفاً وابسته به جلسات مقطعی نباشد و یک مرکز مشخص برای هماهنگی، دریافت گزارشها، پیگیری اقدامات و ارزیابی عملکرد وجود داشته باشد.
وی رصد و ارزیابی مستمر طرح را از دیگر الزامات دانست و پیشنهاد کرد میزان موفقیت اقدامات با شاخصهای مشخص سنجیده شود.
عضو هیئت علمی دانشگاه شیراز همچنین با اشاره به ظرفیتهای فرهنگی و اجتماعی استان فارس، این استان را واجد توانمندی لازم برای تبدیل شدن به یک الگوی قابل استفاده در سایر استانها دانست و بر ثبت تجربهها و مستندسازی مراحل اجرای طرح تأکید کرد.
جوانان و فضای مجازی باید در مرکز برنامههای فرهنگی قرار گیرند
دکتر شمسایی، استاد دانشگاه، در ادامه نشست بر ضرورت تقویت رویکردهای فرهنگی، اجتماعی و مشارکتی تأکید کرد و توجه به نسل جوان را یکی از الزامات موفقیت طرح دانست.
وی با بیان اینکه بخش مهمی از مواجهه نسل جوان با مسائل فرهنگی در فضای رسانهای و مجازی شکل میگیرد، بر ضرورت تولید محتوای کوتاه، جذاب و متناسب با زبان و ذائقه این نسل تأکید کرد.
به گفته وی، استفاده از ظرفیت جوانان، تشکلهای زنان و دانشگاهیان میتواند به طرح کمک کند تا از یک برنامه صرفاً سازمانی به یک حرکت اجتماعی و مشارکتی تبدیل شود.
دکتر شمسایی همچنین معرفی الگوهای موفق را ضروری دانست و پیشنهاد کرد زنان موفق در عرصههای علمی، اجتماعی، فرهنگی، ورزشی و حرفهای به عنوان الگوهای عینی و قابل دسترس به نسل جدید معرفی شوند.
وی در بخش دیگری از سخنان خود بر اهمیت موضوع پوشاک تأکید کرد و حمایت از طراحی و عرضه پوشاک متین، جذاب و متناسب با سلیقه جوانان را یکی از الزامات فرهنگی این حوزه دانست؛ چراکه در کنار فعالیتهای تبیینی، باید برای نیازهای واقعی جامعه نیز پاسخهای مناسب ارائه شود.
طرح جامع حجاب و عفاف باید مرحلهای و ظرفیتمحور اجرا شود
دکتر پیروزمند، استاد دانشگاه، بر ضرورت اجرای مرحلهای طرح تأکید کرد و هشدار داد که ورود همزمان و گسترده به همه عرصهها میتواند امکان ارزیابی دقیق نتایج را کاهش دهد.
وی پیشنهاد کرد پیش از آغاز عملیات، به طور مشخص معلوم شود که مخاطب اولیه چه گروهی است، طرح در چه مکانی اجرا میشود و شیوه مداخله و فعالیت چگونه خواهد بود.
به اعتقاد وی، بهتر است اجرای طرح در یک محدوده و جامعه هدف مشخص آغاز شود و پس از شناسایی نقاط قوت و ضعف و کسب تجربه موفق، دامنه فعالیتها به تدریج گسترش پیدا کند.
پیروزمند گفت: این رویکرد میتواند امکان اصلاح طرح بر اساس تجربه واقعی میدان را فراهم کرده و مانع از آن شود که یک برنامه پیش از آزمون عملیاتی، در ابعاد گسترده اجرا شود.
اعلام آمادگی صدای و سیمای فارس با طرح جامع حجاب و عفاف استان
آقای جمالی، معاون صدا و سیمای مرکز فارس، نیز با اشاره به ظرفیتهای رسانه ملی در حوزه خانواده، مشاوره و تولید محتوای اقناعی، بر ضرورت حضور فعالتر رسانه در طرح جامع تأکید کرد.
وی استفاده از کارشناسانی که با ادبیات و زبان نسل جوان آشنایی دارند را ضروری دانست و بر تولید برنامههایی تأکید کرد که به جای انتقال پیامهای کلی، بتوانند با مخاطب ارتباط برقرار کرده و او را با موضوع درگیر کنند.
جمالی همچنین معرفی زنان موفق به عنوان الگو، تولید محتوای کوتاه و قابل انتشار در فضای مجازی و تقویت حضور رسانهای در بسترهای مورد استفاده جوانان را از نیازهای جدی این عرصه دانست.
وی ظرفیت صدا و سیمای فارس را در تولید برنامههای خانوادهمحور، گفتوگومحور، مشاورهای و محتوای اقناعی مورد اشاره قرار داد و بر آمادگی رسانه برای همکاری در چارچوب طرح تأکید کرد.
«طرح جامع مردمی توسعه عفاف و حجاب»؛ عنوان پیشنهادی برای نقشه راه استان
در بخش اصلی نشست، پیشنویس طرح به صورت بند به بند مورد بررسی و ارزیابی قرار گرفت و اعضای جلسه دیدگاهها و پیشنهادهای اصلاحی خود را درباره ساختار، اهداف، جامعه هدف، شیوه اجرا و تقسیم وظایف مطرح کردند.
در جریان این بررسی، عنوان «طرح جامع مردمی توسعه عفاف و حجاب» به عنوان یکی از جمعبندیهای اصلی مورد توجه قرار گرفت.
همچنین برای ساختار مردمی طرح، عنوان «مجمع مردمی صیانت از عفاف و حجاب استان فارس» به عنوان گزینه اصلی برای ادامه فرآیند تدوین مطرح شد؛ ساختاری که قرار است زمینه مشارکت منسجم مجموعههای مردمی و فرهنگی استان را فراهم کند.
در ادامه، «صیانت از عفاف و حجاب» به عنوان هدف اصلی طرح مورد توجه قرار گرفت و بر این نکته تأکید شد که اقدامات اجرایی باید به گونهای طراحی شوند که امکان سنجش میزان موفقیت آنها وجود داشته باشد.
فارس در مسیر تدوین یک الگوی بومی
مجموع مباحث مطرحشده در این نشست نشان داد که هدف از تدوین طرح جامع مردمی توسعه عفاف و حجاب، صرفاً طراحی مجموعهای از اقدامات فرهنگی نیست؛ بلکه تلاش میشود یک الگوی بومی و قابل ارزیابی برای مشارکت هماهنگ دستگاههای اجرایی، حوزههای علمیه، دانشگاهها، رسانهها و مجموعههای مردمی در استان فارس شکل بگیرد.
تأکید بر خانواده، نقش مردان و زنان، توجه به نسل جوان، استفاده از ظرفیت دانشگاهها و حوزههای علمیه، حضور هدفمند در فضای مجازی، بهرهگیری از ظرفیت رسانه، توجه به مسئله پوشاک، آموزش نیروهای میدانی و ایجاد سازوکار رصد و ارزیابی، از جمله محورهایی بود که در این نشست مورد توجه قرار گرفت.
در پایان مقرر شد پیشنهادهای مطرحشده در نسخه بعدی پیشنویس اعمال شود و موضوعاتی همچون ترکیب نهایی مجمع مردمی صیانت از عفاف و حجاب استان فارس، شرح وظایف کامل کارگروهها، نحوه تأمین منابع، تعیین جامعه و محل اجرای آزمایشی، شاخصهای رصد و ارزیابی و میزان و نحوه مشارکت دستگاهها و مجموعههای مردمی در جلسات آینده تکمیل و نهایی شود.
بدین ترتیب، نشست اخیر را میتوان گامی در مسیر تبدیل ایده «حرکت مردمی در حوزه عفاف و حجاب» به یک ساختار منسجم و دارای برنامه عملیاتی دانست؛ ساختاری که موفقیت آن بیش از هر چیز به میزان هماهنگی میان مجموعههای مشارکتکننده، استمرار فعالیتها، شناخت دقیق مخاطب، پرهیز از اقدامات مقطعی و توانایی ارزیابی و اصلاح مستمر برنامهها وابسته خواهد بود.