عصر قم - جنگافروزیهای آمریکا از زمان پایان جنگ جهانی دوم در شکلهای تجاوز و مداخله نظامی در مناطق مختلف جهان، هزینه سنگینی را بر غیرنظامیان تحمیل کرده است.
به گزارش گروه حقوق خبرگزاری رسا، آمریکا از زمان تاسیس این کشور در ربع آخر قرن هجدهم، در موارد متعددی از نیروهای مسلح خود برای گسترش نفوذ، قلمرو، قدرت و کنترل خود بر منابع طبیعی دیگر کشورها استفاده کرده است؛ گزارش رسمی سرویس تحقیقات کنگره آمریکا با عنوان «موارد استفاده از نیروهای مسلح آمریکا در خارج از کشور» چند صد مداخله مسلحانه را از سال ۱۷۹۸ تا ۲۰۲۳ فهرست میکند که تعداد قابل توجهی از آنها پس از سال ۱۹۴۵ رخ داده است.
به گزارش کانتر پانچ، این مداخلههای نظامی، مشهودترین شکل اعمال قدرت جهانی آمریکا را تشکیل میدهند؛ با وجود این، آنها فقط بخشی از یک دستگاه بسیار گستردهتر را نشان میدهند که شامل کودتاها، عملیات پنهانی، اتحادهای نظامی، جنگهای نیابتی و شبکه جهانی پایگاههای نظامی نیز میشود.
ارقام مربوط به تلفات انسانی این جنگها تخمینی هستند؛ روند کلی با یک تغییر عمیق مشخص میشود: پس از جنگهای زمینی گسترده جنگ سرد مانند کره و ویتنام، واشنگتن به تدریج مداخلههایی را ترجیح داده است که ترکیبی از حملههای هوایی، فناوریهای دقیق، ... باشد.
جنگ کره در سالها ۱۹۵۰ تا ۱۹۵۳، نخستین جنگ بزرگ آمریکا پس از جنگ سرد بوده است؛ تلفات غیرنظامیان در این جنگ بهویژه بالا بود و تخمینها از ۲ تا ۳ میلیون کشته کرهای متغیر است که نتیجه جنگ، بمباران، قتلعام و آوارگی اجباری بود.
این جنگ با آتشبس پانمونجوم در جولای ۱۹۵۳، بدون یک پیمان صلح قطعی، پایان یافت؛ یکی از پیامدهای اصلی، استقرار حضور نظامی پایدار آمریکا در کره جنوبی بود که تا قرن بیستویکم ادامه دارد.
تهاجم آمریکا به جمهوری دومینیکن و اشغال آن در ۱۹۶۵-۱۹۶۶ با هدف مداخله در امور داخلی آن کشور انجام شد؛ تعداد تلفات این تهاجم آمریکا در دومینیکن بین ۲ هزار تا ۴ هزار نفر عدمتا غیرنظامیان اعلام شد.
جنگ ویتنام که از سال ۱۹۶۵ آغاز شد و در سال ۱۹۷۵ پایان یافت، اوج و بحران بعدی مدل مداخله آمریکایی بود؛ این جنگ بزرگترین تعهد نظامی آمریکا در جنگ سرد قبل از عراق و افغانستان بود؛ تلفات آمریکا در این جنگ سنگین بود؛ حدود ۵۸ هزار و ۲۰۰ آمریکایی کشته و بیش از ۱۵۰ هزار نفر زخمی شدند.
تلفات ویتنامیها بسیار بیشتر بود؛ گذشته از شمار بالای تلفات نظامیان ویتنامی، تلفات غیرنظامیان در ویتنام بین ۲ تا ۳ میلیون نفر تخمین زده میشود که باید قربانیان لائوس و کامبوج را که در معرض بمباران شدید آمریکا قرار گرفتند، به آن اضافه کرد.
لائوس به نسبت جمعیت خود، به سنگینترین کشور بمبارانشده در تاریخ تبدیل شد، تا اینکه غزه پس از جنگ نسلکشی که رژیم صهیونیستی علیه مردم فلسطین به راه انداخت، از این رکورد وحشتناک پیشی گرفت.
مداخله آمریکا در ویتنام یکی از قدرتمندترین جنبشهای ضد جنگ در تاریخ معاصر را برانگیخت؛ مقاومت مردم ویتنام در درجه اول منجر به شکست آمریکا شد، اما این مقاومت توسط یک جنبش ضد جنگ در مقیاسی بیسابقه تقویت شد که در داخل خود آمریکا به غیرقابل دفاع شدن سیاسی ادامه درگیری کمک کرد؛ برای نخستین بار، قدرت نظامی جهان مجبور شد تحت فشار دوگانه مردمی که از تسلیم شدن امتناع میکردند و مخالفت گسترده مردمی، چه در داخل و چه در خارج از کشور، جنگ را رها کند.
مداخله محدود در جنگ داخلی پیچیده لبنان در سالهای ۱۹۸۲-۱۹۸۴ بخش دیگری از فهرست بلند جنگهای آمریکا است؛ تعیین تلفات لبنانی و منطقهای در پسزمینه یک جنگ داخلی پراکنده دشوار است، اما چند صد هزار نفر در طول جنگ داخلی لبنان از سال ۱۹۷۵ تا ۱۹۹۰ جان باختند.
حمله آمریکا به گرنادا در سال ۱۹۸۳ و به پاناما در سال ۱۹۸۹ نیز با هدف مداخله در امور داخلی انجام شد؛ طبق برآوردهای مختلف، بین ۵۰۰ تا هزار نفر از نظامیان و غیرنظامیان در پاناما درپی این جنگ کشته شدند.
مداخله نظامی آمریکا در سومالی در سالهای ۱۹۹۲ تا ۱۹۹۴ با ادعای همکاری در عملیات «بازگرداندن امید» رقم خورد که در دسامبر ۱۹۹۲ تحت دستور سازمان ملل برای رسیدگی به قحطی ناشی از جنگ داخلی آغاز شد؛ تخمینها نشان میدهد درپی مداخله نظامی آمریکا بین ۳۰۰ تا هزار سومالیایی، شامل غیرنظامیان، جان باختند؛ خروج آمریکا از سومالی در سال ۱۹۹۴ اتفاق افتاد.
جنگ هوایی آمریکا علیه کوزوو و صربستان در سال ۱۹۹۹ رخ داد؛ برخلاف جنگهای کره یا ویتنام، آمریکا هیچ نیروی زمینی قابل توجهی را مستقر نکرد؛ تلفات صربها بین هزار تا ۲ هزار نیروی نظامی و تلفات غیرنظامیان صرب بین ۵۰۰ تا ۲ هزار کشته تخمین زده میشود.
جنگهای آمریکا علیه عراق در سالهای ۱۹۹۰-۲۰۲۱، یک چرخه ۳ دههای مداخله نظامی را رقم زد؛ عراق از سال ۱۹۴۵ یکی از صحنههای اصلی مداخله نظامی آمریکا بوده است؛ این یک جنگ واحد نیست، بلکه چرخهای است که در سال ۱۹۹۰ با جنگ خلیج فارس آغاز شد و تا عملیات ادعایی علیه داعش در دهه ۲۰۱۰ ادامه یافت.
آمریکا در راس یک ائتلاف ادعایی بینالمللی در جنگ خلیج فارس ۱۹۹۰-۱۹۹۱ شرکت و حدود ۵۴۰ هزار نیرو را به منطقه اعزام کرد که بزرگترین تعهد نظامی آمریکا از زمان جنگ ویتنام بود؛ طبق برآوردهای مختلف، بین ۲۰ هزار تا ۳۵ هزار سرباز عراقی کشته و دهها هزار نفر دیگر زخمی یا اسیر شدند؛ تلفات غیرنظامیان عراقی بین ۳ هزار تا ۱۰ هزار مرگومیر تخمین زده میشود که بهصورت مستقیم با جنگ مرتبط هستند و پیامدهای غیرمستقیم تخریب زیرساختها و تحریمهای بینالمللی در سالهای پس از آن نیز به آن اضافه میشود.
تهاجم به عراق و اشغال آن در سال ۲۰۰۳ آغاز شد تا ۲۰۱۱ ادامه یافت؛ آمریکا در مارس ۲۰۰۳، با ائتلافی از متحدان به هدایت واشنگتن به عراق حمله کرد؛ دولت آمریکا به ریاست جمهوری جورج دبلیو بوش ادعا کرد که بغداد دارای سلاحهای کشتار جمعی است و تهدیدی بینالمللی محسوب میشود؛ بی اساس بودن این اتهام بعدا مشخص شد.
در حالی که تلفات نظامیان عراقی بین ۱۰ هزار تا ۳۰ هزار نفر تخمین زده شد، تخمین تلفات عراقیها بسیار متفاوت است؛ چندصد هزار مرگ براساس بالاترین تخمینهای اپیدمیولوژیک و حدود ۲۰۰ هزار تا ۳۰۰ هزار مرگ خشونتآمیز براساس منابع دیگر هستند؛ این جنگ همچنین به آوارگی چند میلیون نفر منجر شد.
آمریکا بهصورت رسمی نظامیان خود را در سال ۲۰۱۱ از عراق خارج کرد، اما در سال ۲۰۱۴ بار دیگر با ادعای مبارزه با داعش به عراق بازگشت.
طولانیترین جنگ آمریکا، علیه افغانستان در سالهای ۲۰۰۱ تا ۲۰۲۱ رقم خورد؛ این مداخله با یک عملیات هوایی آغاز شد؛ بیش از ۶۰ هزار نظامی افغانستان بین سالهای ۲۰۰۱ و ۲۰۲۱ کشته شدند؛ پروژه هزینههای جنگ، تعداد کشتهشدگان مستقیم ناشی از جنگ در افغانستان بین سالهای ۲۰۰۱ تا ۲۰۲۱ را حدود ۱۷۶ هزار نفر در همه گروهها ازجمله بیش از ۴۶ هزار غیرنظامی علاوه بر مرگهای غیرمستقیم ناشی از پیامدهای درگیری، تخمین میزند.
آمریکا پس از ۲۰ سال مداخله، در آگوست ۲۰۲۱ از افغانستان خارج شد.
جنگ هوایی آمریکا علیه لیبی در سال ۲۰۱۱ رخ داد؛ مداخله در لیبی مدلی متفاوت از جنگهای افغانستان و عراق را نشان میدهد؛ این مداخله که بهصورت رسمی به بهانه حفاظت از جمعیت غیرنظامی توجیه شد و براساس قطعنامه شورای امنیت بود که منطقه پرواز ممنوع را مجاز میدانست، به تلفات چندهزار نفری غیرنظامیان منجر شد.
مداخله نظامی آمریکا در سوریه که از سال ۲۰۱۴ آغاز شد، به شکل حضور محدود و با نیروهای نیابتی رخ داد؛ آمریکا از سپتامبر ۲۰۱۴ بهعنوان بخشی از مبارزه علیه داعش، در سوریه درگیر نظامی بوده است.
مداخله نظامی آمریکا در سوریه بهطور کلی منجر به تلفات انسانی قابل توجهی شده است؛ طبق برآوردهای مختلف، حدود ۵۰۰ هزار نفر بر اثر این مداخله نظامی آمریکا کشته و چندین میلیون نفر پناهنده و آواره شدند.
حملههای هوایی مستقیم آمریکا به یمن که از ژانویه ۲۰۲۴ آغاز شد، در سال ۲۰۲۵ بهطور قابل توجهی تشدید شد؛ این مداخله با حمایت نظامی، لجستیکی و اطلاعاتی که از سال ۲۰۱۵ به ائتلاف تحت هدایت عربستان، متفاوت بود.
حملههای یادشده آمریکا که تا سال ۲۰۲۶ ادامه یافت، بخشی از یک تغییر گستردهتر در استراتژی نظامی آمریکا است.
مداخله نظامی در ونزوئلا در ژانویه ۲۰۲۶ به بازداشت نیکلاس مادرو، رئیسجمهور این کشور و همسرش منجر شد؛ برآوردهای موجود، تعداد کشتهشدگان این مداخله نظامی آمریکا را حدود ۷۵ تا ۸۰ نفر، ازجمله دستکم ۳۲ نیروی نظامی کوبایی و دهها نیروی نظامی ونزوئلا، علاوه بر تلفات غیرنظامیان، نشان میدهد.
آمریکا چند ماه بعد، در ژوئن ۲۰۲۶ همچنین با حمله هوایی هدفمند در خاک ونزوئلا علیه یک سرکرده منتسب به کارتل مواد مخدر، قتل فراقضایی انجام داد؛ بنابراین، این نمونه دیگری از ترور هدفمند فراقضایی توسط نیروهای آمریکایی در خارج از قلمرو این کشور است.
تجاوز نظامی آمریکا به ایران در ۲ مرحله مجزا در سالهای ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ انجام شد؛ آمریکا در ژوئن ۲۰۲۵، به شکل مستقیم در جنگی که رژیم صهیونیستی علیه ایران آغاز کرده بود، مداخله کرد.
از ۲۸ فوریه ۲۰۲۶ (نهم اسفند سال گذشته)، مقیاس مداخله نظامی آمریکا تغییر کرد؛ آمریکا بهصورت مستقیم در کنار رژیم صهیونیستی در تجاوز نظامی بسیار گسترده علیه ایران شرکت کرد.
تلفات غیرنظامی تجاوز یادشده قابل توجه است و محکومیتها و همچنین درخواست سازمان عفو بینالملل برای انجام تحقیق فوری در این مورد را درپی داشته است.
اگرچه تاریخ جنگهای مستقیم آمریکا از سال ۱۹۴۵، دگرگونی عمیقی را در استفاده از زور نشان میدهد، اما مولفه ثابت در این میان تلفات بالای غیرنظامیان کشورهای هدف جنگافروزیهای آمریکا هستند.