عصر قم - نشست هماندیشی اصحاب علوم انسانی و اجتماعی با موضوع «شهادت امام خامنهای و بازتاب آن در جهان اجتماعی» به همت دانشگاه امام صادق(ع)، دانشگاه علوم اسلامی رضوی و سازمان علمی و فرهنگی آستان قدس رضوی برگزار شد.
به گزارش خبرنگار سرویس فرهنگی اجتماعی خبرگزاری رسا، نشست هماندیشی اصحاب علوم انسانی و اجتماعی با موضوع «شهادت امام خامنهای و بازتاب آن در جهان اجتماعی» به همت دانشگاه امام صادق علیهالسلام، دانشگاه علوم اسلامی رضوی و سازمان علمی و فرهنگی آستان قدس رضوی، همراه با آیین رونمایی از کتاب «بعثت خون»، روز دوشنبه در سازمان علمی و فرهنگی آستان قدس رضوی برگزار شد.
در این نشست، جمعی از اساتید حوزه و دانشگاه با رویکردهای فلسفی، جامعهشناختی، تمدنی، فرهنگی و علوم انسانی به بررسی ابعاد مختلف شخصیت، اندیشه و آثار اجتماعی شهادت رهبر شهید انقلاب اسلامی پرداختند و کتاب «بعثت خون» را تلاشی برای ثبت و بازخوانی این رخداد تاریخی و پیامدهای آن دانستند.
آیتالله محمود رجبی، رئیس مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)، با تبیین فلسفه هدایت الهی، اظهار داشت که خداوند متعال انسان را علاوه بر حجت ظاهری یعنی انبیا، به حجت باطنی یعنی عقل نیز مجهز ساخته تا مسیر تکامل و قرب الهی را بپیماید.
وی با اشاره به اینکه ظرفیتهای عقل و فطرت انسان در زندگی اجتماعی با موانع و هواهای نفسانی روبهرو میشود، تصریح کرد که میدان آزمون انسان در همین انتخاب میان حق و باطل شکل میگیرد و رشد حقیقی نیز در سایه ایثار و استقامت در مسیر حق حاصل میشود.
رئیس مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) با استناد به تعبیر امیرالمؤمنین(ع) در نهجالبلاغه، مأموریت اصلی انبیا را «استخراج دفائن عقول» و شکوفا کردن استعدادهای نهفته انسان دانست و گفت: پیامبران آمدهاند تا جامعه را از غفلت خارج کرده و ظرفیتهای الهی انسان را به فعلیت برسانند.
وی با اشاره به تفسیر امام خمینی(ره) از آیه شریفه «فَاسْتَقِمْ کَما أُمِرْتَ» افزود: سنگینی مأموریت پیامبر اکرم(ص) تنها در هدایت افراد نبود، بلکه ایشان موظف بودند جامعه را نیز در مسیر استقامت و حرکت الهی قرار دهند و امت را به مرحله بعثت اجتماعی برسانند.
آیتالله رجبی، رهبر شهید انقلاب اسلامی را ادامهدهنده همین مسیر توصیف کرد و گفت: ایشان در طول دوران رهبری با بیانات، سیره عملی و در نهایت با شهادت خود، زمینه بیداری و بعثت اجتماعی امت را فراهم کردند و حوادث پس از شهادت ایشان نشان داد که این بیداری محدود به ایران نبوده و در میان ملتهای مختلف بازتاب یافته است.
وی با اشاره به هشدارهای مستمر رهبر شهید انقلاب درباره شبیخون فرهنگی، جنگ نرم و تهاجم شناختی دشمن، تأکید کرد که ایشان همواره مسئولان و فعالان فرهنگی را به انجام وظیفه و حضور در میدان «جهاد تبیین» فرا میخواندند.
رئیس مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) سبک زندگی رهبر شهید انقلاب را الگویی عملی برای تحقق استقامت قرآنی دانست و اظهار داشت: همانگونه که امام خمینی(ره) با رفتار خود مردم را به مسیر حق دعوت میکردند، رهبر شهید انقلاب نیز با سیره فردی و اجتماعی خود این نقش را ایفا کردند.
وی شکلگیری اتحاد گسترده مردم پس از شهادت رهبر شهید انقلاب را جلوهای از بعثت اجتماعی دانست و خاطرنشان کرد: برخلاف انتظار دشمنان برای ایجاد اختلاف و تفرقه، جامعه به وحدتی کمنظیر دست یافت و همین حضور مردمی بسیاری از طراحیهای دشمن را خنثی کرد.
در ادامه این نشست، دکتر محسن لبخندق با اشاره به روند تحولات چند سال اخیر انقلاب اسلامی، شهادت شخصیتهایی همچون سردار شهید حاج قاسم سلیمانی، شهید آیتالله سیدابراهیم رئیسی، شهید سیدحسن نصرالله و در نهایت رهبر شهید انقلاب را حلقههای یک تحول تاریخی دانست که نیازمند بازخوانی علمی و نظری است.
وی اظهار داشت: رخدادهای سالهای اخیر نشان داد که برخی الگوهای رایج علوم انسانی برای تحلیل این تحولات کفایت لازم را ندارند و لازم است نسبت علم با این واقعیتهای اجتماعی دوباره مورد بازاندیشی قرار گیرد.
لبخندق با اشاره به انتشار آثاری همچون «عقل سرخ» درباره شهید حاج قاسم سلیمانی و «ملت ابراهیم» درباره شهید آیتالله رئیسی، کتاب «بعثت خون» را ادامه همین مسیر علمی توصیف کرد و گفت: این اثر تلاش میکند تجربه اجتماعی و تاریخی ناشی از شهادت رهبر شهید انقلاب را در قالبی علمی و تحلیلی ثبت کند.
دکتر فریبا علاسوند، عضو هیأت علمی پژوهشکده زن و خانواده، نیز با طرح ایده «شرقشناسی جدید» اظهار داشت که منظومه فکری رهبر شهید انقلاب ظرفیت آن را دارد که مبنای گونهای تازه از مطالعات تمدنی قرار گیرد؛ مطالعاتی که بر هویت بومی، نقد استعمار و بازتعریف قدرت و مقاومت استوار است.
وی مقاومت را در اندیشه رهبر شهید انقلاب صرفاً یک راهبرد سیاسی ندانست، بلکه آن را مفهومی تمدنی توصیف کرد که بر بازتعریف هویت، استقلال و قدرت ملتها استوار است.
علاسوند بخش مهمی از سخنان خود را به تبیین دیدگاههای رهبر شهید انقلاب درباره زن و خانواده اختصاص داد و گفت: یکی از ویژگیهای این منظومه فکری، نگاه مسئولیتمحور به زن است؛ نگاهی که ضمن تأکید بر جایگاه مادری و خانواده، مسئولیت اجتماعی، نقشآفرینی فرهنگی و حضور فعال زنان در عرصههای مختلف را نیز مورد توجه قرار میدهد.
وی تأکید کرد که رهبر شهید انقلاب همواره بر ضرورت اجتهاد بانوان، رفع ظلم در محیط خانواده، ارتقای جایگاه علمی زنان و استفاده از ظرفیت آنان در پیشرفت جامعه اسلامی تأکید داشتهاند.
عضو هیأت علمی پژوهشکده زن و خانواده، الگوسازی رهبر شهید انقلاب از شخصیتهایی همچون حضرت زهرا(س) و حضرت زینب(س) را نشانه نگاهی دانست که زن مسلمان را در کنار ایفای نقش مادری، دارای مسئولیت اجتماعی، فرهنگی و تمدنی معرفی میکند.
دکتر ابراهیم فیاض، عضو هیأت علمی دانشگاه تهران، نیز با اشاره به اینکه «انسانها همانگونه که زندگی میکنند، از دنیا میروند»، شهادت رهبر شهید انقلاب را امتداد طبیعی حیات مجاهدانه ایشان دانست و اظهار داشت که همانگونه که رحلت امام خمینی(ره) به حماسهای تاریخی تبدیل شد، شهادت رهبر شهید انقلاب نیز به یک رخداد بزرگ اجتماعی و تمدنی تبدیل شده است.
وی تأکید کرد که اندیشه رهبر شهید انقلاب از سطح یک شخصیت سیاسی فراتر رفته و امروز به یک نظام فکری و مرجعیت تمدنی در ایران و جهان اسلام تبدیل شده است.
فیاض با اشاره به نگاه سازمانی رهبر شهید انقلاب، مفهوم «آتش به اختیار» را نشانه اعتماد ایشان به ابتکار نیروهای مؤمن دانست و افزود: در کنار این نگاه، رهبر شهید انقلاب طی دههها منظومهای منسجم از اندیشههای حکمرانی، فرهنگی و تمدنی را شکل دادند که امروز میتواند مبنای پاسخگویی به مسائل مختلف جامعه قرار گیرد.
وی با بیان اینکه تفکر رهبر شهید انقلاب بر بنیان حکمت و علم کلام استوار بود، خاطرنشان کرد که این منظومه فکری ظرفیت ارائه الگویی تمدنی برای جهان معاصر را دارد و خون ایشان نیز به تداوم و پویایی این اندیشه خواهد انجامید.
در ادامه این نشست، دکتر بیژن عبدالکریمی، استاد فلسفه با بررسی ابعاد مختلف پروژه فکری، فرهنگی و تمدنی رهبر شهید انقلاب، بر ضرورت بازخوانی عمیق این منظومه و انتقال صحیح آن به نسلهای آینده تأکید کرد و گفت: آینده این پروژه در گرو آن است که بتواند از سطح شعارهای سیاسی عبور کرده و به زبان حکمت، فلسفه و گفتوگوی تمدنی با جهان معاصر دست یابد.
وی مهمترین مؤلفههای این پروژه را احیای اسلام در جهان جدید، مردمسالاری دینی، حرکت به سوی تمدن نوین اسلامی، اقتصاد مقاومتی، استقلال سیاسی، هویت فرهنگی، عدالت اجتماعی و مقاومت در برابر نظام سلطه برشمرد و تصریح کرد که استمرار این مسیر نیازمند تولید فکر، نظریهپردازی و پاسخگویی به پرسشهای فلسفی و تاریخی جهان معاصر است.
این استاد فلسفه همچنین نسبت میان دین و جهان جدید، نسبت مشروعیت دینی و مشارکت مردمی، تحول در علوم اسلامی، بازاندیشی در فلسفه سیاسی و شکلگیری نظام معرفتی متناسب با تمدن نوین اسلامی را از مهمترین چالشهای پیش روی این پروژه دانست و تأکید کرد که فرزندان انقلاب باید با زبان جهانی و حکمی، ظرفیتهای اندیشه رهبر شهید انقلاب را به جهان معرفی کنند.
در ادامه این هماندیشی، دکتر سهیلا صادقی، استاد جامعهشناسی دانشگاه تهران، رهبر شهید انقلاب را معمار هویت اجتماعی و خالق روایت ماندگار تاریخی توصیف کرد و گفت: اقتدار ایشان بر پایه مشارکت، گفتوگو و معناسازی اجتماعی شکل گرفت و قدرت را از سطح ساختارهای سیاسی به عرصه تولید معنا و هویت منتقل کرد.
وی هویت، امید و افق را سه ستون اصلی منظومه اجتماعی رهبر شهید انقلاب دانست و اظهار داشت که این سه مؤلفه، جامعه را از سطح یک حرکت صرفاً سیاسی فراتر برده و به سوی یک حرکت تاریخی و تمدنی هدایت کرده است.
حجتالاسلام احمد واعظی، رئیس دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، نیز با اشاره به بازتابهای اجتماعی شهادت رهبر شهید انقلاب، این رخداد را آشکارکننده عمق هویت ملی و فرهنگی ایرانیان دانست و گفت: حضور گسترده مردم نشان داد که هویت ملی ایران، برخلاف برخی تحلیلها، همچنان زنده و عامل اصلی انسجام اجتماعی است.
وی نقش رهبر شهید انقلاب در تقویت هویت ملی، احیای فکر دینی، تقویت زبان و ادبیات فارسی، ترویج فرهنگ مقاومت، دمیدن روح عزت و اعتماد به نفس ملی و نظامسازی را از مهمترین عوامل شکلگیری این انسجام اجتماعی برشمرد.
در بخش پایانی این مراسم، حجتالاسلام والمسلمین حمید پارسانیا با معرفی کتاب «بعثت خون» اظهار داشت: این اثر مجموعهای از ۸۰ یادداشت علمی و فرهنگی درباره شخصیت، اندیشه و ابعاد اجتماعی رهبر شهید انقلاب است که در امتداد آثاری همچون «عقل سرخ» و «ملت ابراهیم» تدوین شده و میتواند گامی در جهت ثبت و تبیین این تجربه تاریخی باشد.
در پایان این نشست، با حضور اساتید و پژوهشگران حاضر، از کتاب «بعثت خون» رونمایی شد؛ اثری که به گفته دستاندرکاران آن، تلاشی برای بازخوانی علمی و اجتماعی یکی از مهمترین رخدادهای معاصر و بررسی بازتابهای آن در عرصه اندیشه، فرهنگ و جامعه است.