عصر قم - استاد حوزه و دانشگاه با تأکید بر اینکه هیأت در منظومه معرفتی تشیع، فناوری اجتماعی تولید و انتقال مفاهیم دینی است، گفت: اگر منطق خونخواهی بهدرستی تبیین نشود، راه برای تأویلهای نادرست گشوده خواهد شد.
به گزارش خبرنگار سرویس فرهنگی اجتماعی خبرگزاری رسا، حجتالاسلام محسن قنبریان استاد حوزه و دانشگاه، در نشست «اربعین؛ فناوری اجتماعی تحقق خونخواهی (هیأت، اربعین، مقاومت، خونخواهی)» که با حضور اساتید حوزه و دانشگاه در پژوهشکده باقرالعلوم علیهالسلام برگزار شد، به تبیین داراییها و کاستیهای فناوری اجتماعی هیأت و اربعین در تحقق خونخواهی پرداخت.
وی با اشاره به جایگاه هیأت در منظومه معرفتی حوزه، اظهار داشت: هیأت در زنجیره ارزش زبان دانش حوزوی قرار دارد و محل واژهسازی و تولید مفاهیم برخاسته از این دانش است. در کنار آن، منبر حلقه اتصال میان حوزه و عموم جامعه به شمار میرود و مأموریت آن، تعمیق مفاهیم دینی و پیوند دادن آنها با باورهای بنیادین مردم است.
این استاد حوزه و دانشگاه با بیان اینکه برخی مفاهیم دینی در بستر هیأت بازتولید و معنا میشوند، گفت: مفهومی مانند «خونخواهی» با واژههایی همچون مجازات یا انتقام تفاوت اساسی دارد. هر خون محترمی که به ناحق ریخته شود، قصاص دارد، اما هر خونی موضوع خونخواهی نیست؛ زیرا خونخواهی مفهومی فراتر از قصاص است و باید حدود و ثغور آن بهدرستی تبیین شود.
وی افزود: مفهوم خونخواهی در تاریخ اسلام پس از واقعه کربلا هویت ویژهای یافت، اما اختصاص به معصومان علیهمالسلام ندارد. همانگونه که پس از شهادت نماینده رسول خدا صلیاللهعلیهوآله در بُصری، جنگ موته شکل گرفت، تحقق خونخواهی نیز نیازمند ضابطه و منطقی روشن است و اگر این منطق تبیین نشود، زمینه تأویلهای ناصواب فراهم خواهد شد.
حجتالاسلام قنبریان با اشاره به روایات اهلبیت علیهمالسلام درباره خونبهای سیدالشهدا علیهالسلام تصریح کرد: معصومان علیهمالسلام خود منطق خونبهای سید مظلومان را بیان کردهاند و آن را در فرج دانستهاند؛ فرجی که در عصر ما به معنای گسترش عدل و داد در سراسر زمین است. از اینرو، باید این مفاهیم با دقت حفظ و تبیین شوند تا از تحریف و برداشتهای نادرست مصون بمانند.
وی ادامه داد: رهبر شهید انقلاب نیز خونبهای شهید حاج قاسم سلیمانی را خروج آمریکا از منطقه دانستند. از این منظر، خونخواهی نایب امام باید در امتداد خونخواهی معصوم و با ترجمانی صحیح در جهان معاصر فهم شود. اگر از مفاهیم اصیل خود پاسداری نکنیم، این مفاهیم در فضای امروز دچار دوگانگی و سوءبرداشت خواهند شد.
این استاد حوزه و دانشگاه با بیان اینکه خونخواهی امام حسین علیهالسلام خیر و رهایی برای همه بشریت است، اظهار داشت: همانگونه که فرج خیر عمومی برای انسانهاست، خروج آمریکا از منطقه نیز خیر ملتهای منطقه است؛ زیرا منافع حاصل از حضور آمریکا نصیب ملتهای منطقه نمیشود.
وی در ادامه به برخی کاستیهای فناوری اجتماعی هیأت اشاره کرد و گفت: یکی از مهمترین کاستیها، ضعف در گفتمانسازی است. هیأت و مناسک شیعی ظرفیت آن را دارند که پیروان دیگر ادیان، مذاهب و گروههای اجتماعی را نیز در خود جای دهند و آنان را مخاطب این گفتمان قرار دهند.
حجتالاسلام قنبریان افزود: از مهمترین «دیگریها»، روشنفکران و غربگرایان هستند و هیأت، در عین حفظ اصالتهای خود، باید ظرفیت میزبانی از همه ایرانیان را داشته باشد و زمینه گفتوگو و همراهی آنان را فراهم کند.
وی دومین کاستی را نهادسازی دانست و خاطرنشان کرد: هیأت تاکنون در عرصه عزاداری، فعالیتهای خیریه و کادرسازی موفق بوده است، اما باید به نهادی مردمی و اثرگذار تبدیل شود که بتواند با نهادهای مسئول ارتباط برقرار کند، مطالبات دقیق و کارشناسیشده داشته باشد و در جهت تحقق آنها نقشآفرینی کند.
استاد حوزه و دانشگاه در پایان تأکید کرد: هیأت نباید تنها محل برگزاری مراسم و شنیدن سخنرانی باشد، بلکه باید به نهادی فعال در عرصه اجتماعی تبدیل شود؛ چراکه «دو صد گفته چون نیم کردار نیست» و صرف برگزاری آیینها و نمادهای عزاداری، بدون اقدام عملی، انسان را به حقیقت خونخواهی امام شهید نخواهد رساند.