عصر قم - از آمادگی این مرکز برای همکاری راهبردی با وزارت علوم و دانشگاه‌ها در راستای توسعه ابزارهای هوشمند پژوهشی خبر داد و برتری ۳۵ درصدی دستیار هوشمند «گفتگو با تفاسیر» نسبت به مدل‌های خارجی را ارزیابی تخصصی این دستاورد برشمرد.
به گزارش سرویس فرهنگی و اجتماعی خبرگزاری رسا، احمد ربیعی‌زاده، معاون فناوری مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی (نور)، امروز سه شنبه 19 آبان ماه در گفت‌وگو با خبرنگاران، با اشاره به رویکرد این مرکز در بهره‌گیری از فناوری‌های نوین برای توسعه پژوهش‌های اسلامی و انسانی اظهار کرد: مرکز نور طی سه سال اخیر، با تمرکز بر ظرفیت‌های هوش مصنوعی مولد، محصولات و دستیارهای هوشمند متعددی را توسعه داده است که هدف اصلی آن‌ها، تسهیل و ارتقای فرایند پژوهش از طریق پیوند فناوری‌های هوشمند با منابع علمی معتبر و تخصصی است.
وی در معرفی این محصولات، به چت‌بات «گفتگو با تفاسیر قرآن» اشاره کرد و گفت: این محصول با بهره‌گیری از بیش از ۲۰۰۰ جلد کتاب تفسیری از آثار کهن تا معاصر و از مذاهب مختلف اسلامی، متناسب با نیازهای تخصصی پژوهشگران حوزه تفسیر قرآن طراحی و سفارشی‌سازی شده است تا بتواند با اتکا به منابع معتبر و استفاده از جدیدترین فناوری‌های هوش مصنوعی مولد، پاسخ‌هایی متناسب با نیازهای علمی و پژوهشی این حوزه ارائه کند.
معاون فناوری مرکز نور، محصول «گفتگو با کتاب‌ها» را از دیگر دستاوردهای این مرکز برشمرد و افزود: این محصول که در پایگاه کتابخانه دیجیتال نورلایب ارائه شده است، با اتکا به مجموعه‌ای بالغ بر ۱۵۰ هزار عنوان کتاب، امکان گفت‌وگوی هوشمند با منابع علمی را در حوزه‌های مختلف علوم اسلامی و انسانی فراهم می‌کند. یکی از ویژگی‌های مهم آن، ارائه پاسخ‌های مستند و ارجاع به منابع و صفحات دقیق کتاب‌هاست؛ به‌گونه‌ای که هر بخش از پاسخ تولیدشده با مستندات مربوط به آن در اختیار کاربر قرار می‌گیرد و پژوهشگر می‌تواند با یک کلیک، مستندات را بررسی کرده و متن صفحات قبل و بعد منبع را در کتابخانه دیجیتال نور مطالعه و راستی‌آزمایی کند.
ربیعی‌زاده با تأکید بر اهمیت استنادپذیری در پژوهش‌های علمی تصریح کرد: تفاوت اصلی دستیارهای هوشمند تخصصی نور با چت‌بات‌های عمومی، صرفاً در پاسخ‌گویی به پرسش‌ها نیست؛ بلکه این محصولات امکان گفت‌وگو با منابع علمی تخصصی و پیگیری مستندات پاسخ‌ها تا متن اصلی کتاب را فراهم می‌کنند. این ویژگی به پژوهشگر کمک می‌کند ضمن بهره‌گیری از سرعت و توان پردازشی هوش مصنوعی، همچنان بر منابع و مستندات علمی تسلط داشته باشد و ارزیابی نهایی پاسخ‌ها را خود بر عهده بگیرد.
وی در ادامه، از شکل‌گیری منظومه‌ای یکپارچه از دستیارهای هوشمند پژوهشی به‌عنوان چشم‌انداز آینده مرکز نور یاد کرد و گفت: بر اساس برنامه‌ریزی انجام‌شده، چت‌بات‌ها و عامل‌های هوشمند تخصصی این مرکز به‌تدریج در کنار یکدیگر قرار خواهند گرفت و با تکمیل و توسعه ارتباطات میان آن‌ها، دستیار جامع علوم اسلامی شکل خواهد گرفت؛ منظومه‌ای که بتواند نیازهای متنوع پژوهشگران را در حوزه‌های مختلف علوم اسلامی با کیفیت و دقت بیشتری پاسخ دهد.
برتری ۳۵ درصدی در ارزیابی تخصصی و استقلال از اینترنت بین‌الملل
معاون فناوری مرکز نور با اشاره به مزیت‌های رقابتی محصولات هوشمند این مرکز اظهار کرد: یکی از ویژگی‌های مهم این محصولات، تخصصی‌سازی فناوری هوش مصنوعی بر اساس منابع، نیازها و معیارهای علمی و کیفی علوم اسلامی است. به همین دلیل، عملکرد آن‌ها را نمی‌توان صرفاً با معیارهای عمومی و در حوزه‌های مختلف یکسان ارزیابی کرد؛ بلکه باید میزان توانمندی آن‌ها در پاسخ‌گویی به پرسش‌های تخصصی و مستند در حوزه مربوط سنجیده شود.
وی افزود: در یک ارزیابی علمی که با هدف مقایسه عملکرد محصول «گفتگو با تفاسیر» با بهترین چت‌بات‌های عمومی خارجی و بر اساس امتیازدهی متخصصان انسانی انجام شد، نتایج به‌دست‌آمده در دوره اجرای ارزیابی، از برتری بیش از ۳۵ درصدی این محصول در کیفیت پاسخ‌ها حکایت داشت. این نتیجه نشان می‌دهد که تخصصی‌سازی هوش مصنوعی بر اساس منابع معتبر و نیازهای واقعی یک حوزه علمی می‌تواند به ارتقای چشمگیر کیفیت پاسخ‌گویی در آن حوزه منجر شود.
ربیعی‌زاده، استقلال زیرساختی را از دیگر مزیت‌های محصولات هوشمند مرکز نور دانست و خاطرنشان کرد: از آنجا که این خدمات بر زیرساخت‌های داخلی ارائه می‌شوند، برای ارائه خدمات به کاربران وابستگی به سرویس‌های خارجی و اینترنت بین‌الملل ندارند و در صورت قطع یا اختلال اینترنت بین‌الملل نیز امکان تداوم ارائه خدمات آن‌ها وجود خواهد داشت.
وی همچنین از رونمایی قریب‌الوقوع چت‌بات «گفتگو با آثار رهبر شهید» در نشانی اینترنتی goftogoo.khamenei.ir خبر داد.
آمادگی برای همکاری راهبردی با وزارت علوم و دانشگاه‌ها
معاون فناوری مرکز نور در ادامه، با اشاره به ظرفیت‌های همکاری این مرکز با وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و دانشگاه‌های کشور گفت: زمینه‌های متعددی برای همکاری مشترک وجود دارد. یکی از این زمینه‌ها، فراهم‌سازی امکان بهره‌مندی استادان، دانشجویان و پژوهشگران دانشگاهی از منابع و محصولات هوشمند مرکز نور است. برای نمونه، پایگاه علمی نورمگز که از منابع ارزشمند مقالات علمی در حوزه‌های علوم انسانی و اسلامی به شمار می‌رود، به‌زودی به قابلیت گفت‌وگوی هوشمند مجهز خواهد شد و کاربران می‌توانند با استفاده از این ظرفیت، به جست‌وجو، تحلیل و پژوهش عمیق‌تر در مقالات علمی بپردازند. همچنین توسعه قابلیت‌های چندزبانه می‌تواند امکان استفاده گسترده‌تر پژوهشگران از این منابع را فراهم کند.
وی یکی دیگر از زمینه‌های همکاری را توسعه مشترک ابزارهای پژوهشی متناسب با نیاز رشته‌های دانشگاهی دانست و افزود: مرکز نور با برخورداری از تجربه طولانی در دیجیتال‌سازی منابع علمی، توسعه پایگاه‌های اطلاعاتی و طراحی ابزارهای پژوهشی هوشمند، آمادگی دارد با مشارکت استادان و متخصصان دانشگاهی، نیازهای علمی و پژوهشی رشته‌های مختلف علوم انسانی و اسلامی را شناسایی کرده و برای آن‌ها ابزارها و راهکارهای فناورانه متناسب طراحی و توسعه دهد.
ربیعی‌زاده همچنین بر ضرورت معرفی مشترک دستاوردهای علمی و فناورانه کشور در عرصه‌های بین‌المللی تأکید کرد و گفت: برخی از محصولات و خدمات مرکز نور از جمله دستاوردهای پیشرو در جهان اسلام در زمینه به‌کارگیری هوش مصنوعی برای پژوهش‌های تخصصی علوم اسلامی و انسانی به شمار می‌روند. معرفی این ظرفیت‌ها در رویدادهای علمی و فناورانه فراملی، با مشارکت وزارت علوم و دانشگاه‌ها، می‌تواند زمینه‌ساز تقویت جایگاه علمی و فناورانه کشور در این عرصه باشد.
گفتنی است، این گفت‌وگو در پی بازدید اخیر دکتر حسین سیمایی‌صراف، وزیر علوم، تحقیقات و فناوری، از مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی (نور) و تأکید وی بر ضرورت بهره‌گیری دانشگاه‌های کشور از ظرفیت‌های علمی و فناورانه این مرکز صورت می‌گیرد. در این بازدید، ضمن معرفی دستاوردهای نور در حوزه هوش مصنوعی و علوم اسلامی و انسانی دیجیتال، بر ضرورت هم‌افزایی میان حوزه و دانشگاه، توسعه همکاری‌های علمی و فراهم‌سازی امکان بهره‌مندی شبکه دانشگاهی کشور از زیرساخت‌ها و خدمات فناورانه این مرکز تأکید شد.