عصر قم - مجمع فعالان فرق، ادیان، اقوام و مذاهب (مفام) در نشستی تخصصی با عنوان «مرجعیت اعتقادی در عصر فرهنگ‌های جهانی؛ از روایت کوروش تا جهان BTS»، به بررسی چالش‌های بنیادین در ساختار فکری نسل جدید پرداخت.
به گزارش سرویس فرهنگی و اجتماعی خبرگزاری رسا، در بخش نخست این نشست، حجت‌الاسلام الوندی، متخصص حوزه مطالعات موج کره‌ای، با نگاهی تحلیلی به پدیده K-Pop پرداخت. وی با اشاره به قدرت بی‌سابقه رسانه‌های کره جنوبی در جذب نوجوانان، تاکید کرد که این جریان صرفاً یک پدیده سرگرمی نیست، بلکه یک استراتژی فرهنگی برای بازتعریف ارزش‌هاست.
حجت‌الاسلام الوندی در تحلیل خود از ابزارهای رسانه‌ای این گروه‌ها گفت: «در دنیای مدرن، هنر و رسانه به ابزاری برای بازسازی هویت هستند. گروه‌هایی مانند BTS با استفاده از نمادهای بصری و موسیقی، فضایی را خلق می‌کنند که در آن، مفاهیمی همچون کارما، تناسخ و نوعی آزادی‌خواهیِ انتزاعی، در تار و پود آثارشان تنیده شده است. هدف نهایی، نفی تدریجی مضامین الهیاتی و جایگزینی آن‌ها با یک نوع معنویتِ مادی و انسان‌محور است.»
وی همچنین در مواجهه با این چالش، به خانواده‌ها هشدار داد: «سخت‌گیری‌های متعصبانه و برخورد تند با نوجوانانی که تحت تأثیر این موج قرار گرفته‌اند، تنها باعث ایجاد شکاف عاطفی و جذب بیشتر آن‌ها به سوی این فرهنگ‌های بیگانه می‌شود. راهکار اصلی، انتقال از “ممنوعیت” به “تبیین” است. ما باید با تقویت توانایی نقد رسانه‌ای در جوانان و ارائه پاسخ‌های علمی به نیازهای فکری آن‌ها، مانع از تسلیم شدن آن‌ها به این الگوهای مصرف‌گرا شویم.»
آشفتگی رسانه‌ای و بحران هویت در روایت‌های تاریخی
در ادامه این نشست، حجت‌الاسلام رستمی، متخصص باستان‌شناسی، به بررسی چالش‌های مربوط به هویت ملی و تاریخی در عصر رسانه‌های دیجیتال پرداخت. وی با اشاره به وضعیت کنونی جهان که در آن مرز میان حقیقت و جعل از میان رفته است، هشدار داد که روایت‌های جعلی درباره شخصیت‌های تاریخی، بزرگترین تهدید برای حافظه جمعی ملت‌هاست.
حجت‌الاسلام رستمی با تفکیک دقیق میان «واقعیت‌های تاریخی» و «ساخته‌های رسانه‌ای»، تاکید کرد: «ما امروز با پدیده‌ای به نام “کوروشِ رسانه‌ای” مواجه هستیم که با “کوروشِ تاریخی” تفاوت بنیادین دارد. در عصر فرهنگ‌های جهانی، فضای مجازی با سرعت بسیار بالا، روایت‌های تحریف‌شده و برخاسته از تخیل را به عنوان حقیقت جا می‌اندازد. بسیاری از افراد که دچار خلاءهای شخصیتی و عاطفی هستند، برای فرار از واقعیت یا یافتن هویت‌های کاذب، به این روایت‌های جذاب اما بی‌اعتبار پناه می‌برند.»
وی با انتقاد از تولیدات محتوایی بی‌محتوا در شبکه‌های اجتماعی افزود: «امروزه هر فردی با صرف تولید محتوای ویدئویی در فضای مجازی، خود را مرجع علمی یا تاریخی معرفی می‌کند. این آشفتگی رسانه‌ای، موجب می‌شود که حقایق باستان‌شناسی در برابر هیجانات رسانه‌ای شکست بخورند. این جریان، نه تنها یک خطای علمی، بلکه یک سم فرهنگی است که می‌تواند تاریخ و تمدن یک کشور را دچار تحریف‌های عمیق کند.»
ضرورت ورود نخبگان به عرصه روشنگری
در پایان این نشست، سخنرانان بر این نکته اتفاق‌نظر داشتند که مقابله با این دو جریان (موج کره‌ای و روایت‌های جعلی تاریخی)، نیازمند یک رویکرد نظام‌مند است. مجمع «مفام» در جمع‌بندی نشست، از صاحبان قلم، دانشگاهیان و اندیشمندان خواست تا با بهره‌گیری از ابزارهای نوین رسانه‌ای، به جای کناره‌گیری، وارد میدان شوند.
اساتید همچنین تاکید کردند که تولید مقالات تخصصی، نگارش کتاب‌های پژوهشی و برگزاری نشست‌های علمی مستمر، تنها راه مقابله با این آشفتگی‌های فرهنگی است تا بتوان با روشنگری علمی، نسل جدید را از آسیب‌های ناشی از “فرهنگ‌های گذرا” و “تاریخ‌های ساختگی” مصون نگاه داشت.