عصر قم - آیت‌الله سیدجعفر شبیری زنجانی، با تشریح ابعاد علمی و اخلاقی حضرت آیت الله شبیری زنجانی، تأکید کرد: آن مرحوم در طول زندگی علمی و اجتماعی خویش همواره به‌دنبال انجام وظیفه بود و هیچ‌گاه ریاست و مرجعیت را به‌عنوان هدف شخصی دنبال نکرد.
به گزارش خبرنگار سرویس سیاسی خبرگزاری رسا، آیت‌الله سیدجعفر شبیری زنجانی در نشست علمی «فقیه ژرف‌نگر» که پیش از ظهر پنجشنبه 7 آبان با محوریت «بررسی مکانت علمی مرحوم حضرت آیت‌الله شبیری زنجانی و مناسبات وی با رهبران انقلاب اسلامی» در دفتر دبیرخانه انجمن‌های علمی حوزه برگزار شد، با بیان خاطراتی از زندگی علمی و شخصی برادر خود، به تبیین ویژگی‌های علمی، دقت‌نظر، تواضع و روحیه مسئولیت‌پذیری ایشان پرداخت .
وی با اشاره به اینکه حضرت آیت‌الله شبیری زنجانی از دوران کودکی نسبت به مسائل مختلف دقت‌نظر ویژه‌ای داشت، اظهار داشت: یکی از ویژگی‌های برجسته وی، دقت در بررسی مسائل و توجه به نکاتی بود که گاه از نگاه دیگران پنهان می‌ماند .
آیت‌الله شبیری زنجانی با یادآوری خاطرات دوران تحصیل خود گفت: برادرم از همان سال‌های دبستان در امور درسی به او کمک می‌کرد و در حل مسائل ریاضی نیز دقت فراوانی داشت. در یکی از مسابقه‌های مجله «تهران مصور»، مسئله‌ای ریاضی مطرح شده بود که حضرت آیت‌الله سیدموسی شبیری زنجانی متوجه شد برخلاف تصور طراح، بیش از یک پاسخ دارد؛ نکته‌ای که حتی طراح مسئله نیز به آن توجه نکرده بود . این دقت‌نظر در مسائل علمی و آموزشی، در سال‌های بعد نیز در شیوه تحصیل، تدریس و بررسی مباحث فقهی و اصولی ایشان آشکار بود .
تأکید بر آمادگی برای تکلیف شرعی از نخستین روز بلوغ
آیت‌الله شبیری زنجانی یکی از مهم‌ترین خدمات برادر خود را توجه‌دادن او به مسئولیت‌های شرعی از دوران نوجوانی دانست و گفت: پیش از رسیدن به سن بلوغ، برادرم به من یادآوری کرد که باید برای دوران تکلیف آماده باشم و از همان روز نخست بدانم چه وظایفی بر عهده دارم . بر همین اساس، موضوع تقلید و انتخاب مرجع را با راهنمایی ایشان پیگیری کردم و به محضر مرحوم آیت‌الله سیدمحمد محقق داماد و پدرم رسیدم تا درباره این مسئله راهنمایی بگیرم. برادرم تأکید داشت که انسان باید از آغاز تکلیف، وظایف شرعی خود را بشناسد و نسبت به انجام صحیح آن‌ها اهتمام داشته باشد .
وی با تأکید بر اهمیت این رویکرد خاطرنشان کرد: گاهی افراد سال‌های طولانی از عمر خود را سپری می‌کنند، اما به برخی مسائل اساسی در انجام وظایف شرعی توجه ندارند. ازاین‌رو، آگاه‌کردن افراد از تکالیفشان و آماده‌سازی آنان برای عمل به وظیفه، از خدمات مهمی است که باید در تربیت فرزندان مورد توجه قرار گیرد .
تدریس عمیق و دقت علمی؛ از ویژگی‌های برجسته آیت‌الله شبیری زنجانی
وی با اشاره به شیوه علمی آن مرجع فقید اظهار داشت: حضرت آیت‌الله شبیری زنجانی در تدریس، به بررسی عمیق مسائل اهتمام داشت و اگر بنا بود درسی به‌صورت عمیق ارائه شود، از ورود به جزئیات و بررسی دقیق مباحث صرف‌نظر نمی‌کرد .
آیت‌الله شبیری زنجانی با نقل خاطره‌ای از دوران تحصیل مشترک خود با یکی از دوستانش گفت: هنگامی که برای فراگیری درس کفایه به محضر برادرم رفتیم، وی از ابتدا پرسید که آیا مایل هستیم درس را به‌صورت سطحی بخوانیم یا عمیق. پس از آنکه درخواست کردیم درس عمیق باشد، مباحث را با دقت و تفصیل ارائه کرد؛ به‌گونه‌ای که ادامه این شیوه برای ما دشوار شده بود . این خاطره نشان می‌دهد که ایشان در تدریس، به فهم دقیق مطالب و بررسی ریشه‌ای مسائل اهمیت می‌داد و همین ویژگی در جایگاه علمی و شیوه اجتهادی ایشان نیز نمود داشت .
آشنایی با ادبیات غرب و فلسفه در کنار تحصیلات حوزوی
آیت‌الله شبیری زنجانی با اشاره به گستره مطالعات برادر خود بیان کرد: حضرت آیت‌الله سیدموسی شبیری زنجانی از دوران نوجوانی، افزون بر تحصیلات حوزوی، مطالعات گسترده‌ای در زمینه ادبیات و آثار نویسندگان غربی داشت و با فرهنگ غرب نیز آشنا بود . برادرم در دوران حضور در مشهد، در جلسات ادبی و نشست‌های شاعران شرکت می‌کرد و درباره اشعار مطرح‌شده نظر می‌داد؛ به‌گونه‌ای که گاهی نکته‌ای درباره انتخاب واژه یا ساختار شعر بیان می‌کرد و شاعران نیز دقت نظر او را می‌پذیرفتند .
وی با اشاره به جایگاه فلسفه در مطالعات مرحوم حضرت آیت الله شبیری اظهار داشت: در دوره‌ای که فضای مشهد نسبت به فلسفه چندان مساعد نبود، وی با این دانش آشنایی داشت و در مباحث فلسفی نیز از دقت و قدرت فهم برخوردار بود . همچنین در بررسی مباحث علمی، فهم دقیق و قدرت تحلیل بالایی داشت و این ویژگی در محافل علمی مورد توجه اهل علم قرار می‌گرفت .
رابطه دیرینه با امام خمینی(ره) و رهبر شهید انقلاب
آیت‌الله شبیری زنجانی در بخش دیگری از سخنان خود به مناسبات برادرش با رهبران انقلاب اسلامی پرداخت و گفت: ارتباط حضرت آیت‌الله سیدموسی شبیری زنجانی با امام خمینی(ره) به سال‌های دور بازمی‌گشت و این ارتباط در فضای علمی و اجتماعی حوزه استمرار داشت .
وی با اشاره به حضور برادرش در فضای مبارزات پیش از انقلاب افزود: حضرت آیت‌الله شبیری زنجانی در جریان برخی فعالیت‌ها و اعلامیه‌های مرتبط با مبارزات روحانیت حضور داشت، اما همواره از مطرح‌شدن نام خود و قرارگرفتن در کانون توجه پرهیز می‌کرد .
آیت‌الله شبیری زنجانی همچنین درباره مناسبات مرجع فقید با رهبر شهید انقلاب اظهار داشت: این ارتباط در طول سال‌ها برقرار بود و افزون بر آشنایی‌های پیشین، در دوره‌های بعد نیز استمرار یافت. حضرت آیت‌الله سیدموسی شبیری زنجانی در ارتباط با رهبر شهید انقلاب، مسائل ضروری را از طریق نامه، پیام یا دیدار حضوری منتقل می‌کرد .
وی با نقل خاطره‌ای از یکی از دیدارهای خود با رهبر شهید انقلاب گفت: در دوره رهبری ایشان، برای انتقال موضوعی ضروری درخواست ملاقات کردم. با وجود اینکه یکی از مسئولان عالی قضایی برای دیدار وقت گرفته بود، به دلیل فوریت پیام، امکان ملاقات فراهم شد. این خاطره نشان‌دهنده استمرار ارتباط و توجه به مسائل ضروری بود . حتی در سال‌های پایانی عمر برادرم نیز این ارتباط ادامه داشت و در مواردی که مسئله‌ای را ضروری می‌دانست، آن را از طریق پیام یا نامه منتقل می‌کرد .
مرجعیت؛ مسئولیتی که نباید به‌عنوان هدف شخصی دنبال شود
وی با اشاره به رویکرد حضرت آیت‌الله شبیری زنجانی نسبت به مرجعیت گفت: برادرم از مطرح‌شدن نام خود برای مرجعیت استقبال نمی‌کرد و معتقد بود این جایگاه مسئولیتی دشوار و سنگین است .
آیت‌الله شبیری زنجانی ادامه داد: در مقطعی که نام ایشان برای مرجعیت مطرح شده بود، درباره این موضوع با وی گفت‌وگو کردم، اما ایشان تمایلی به این مسئله نداشت و با اشاره به تجربه برخی عالمان گذشته، از سنگینی مسئولیت مرجعیت سخن می‌گفت .
وی تصریح کرد: در نگاه حضرت آیت‌الله شبیری زنجانی، مرجعیت و دیگر جایگاه‌های اجتماعی نباید به‌عنوان هدف شخصی دنبال شوند؛ بلکه اگر فردی به این جایگاه می‌رسد، باید آن را وظیفه‌ای بر عهده خود بداند و در مسیر انجام آن حرکت کند .
آیت‌الله شبیری زنجانی با تأکید بر اینکه آفت اصلی در مسئولیت‌های دینی و اجتماعی، گرفتارشدن در جایگاه و مقام است، خاطرنشان کرد: انسان نباید با احترام و اقبال مردم، خود را گم کند؛ زیرا آنچه اهمیت دارد، انجام وظیفه و خدمت به مردم است .
اهمیت رهبری در حفظ کشور و استمرار مسیر انقلاب
آیت‌الله شبیری زنجانی در بخش دیگری از سخنان خود، با تأکید بر ضرورت قدردانی از مراجع تقلید و دعا برای سلامتی و توفیق آنان، جایگاه رهبری را در حفظ کشور و پیشبرد اهداف انقلاب اسلامی مهم دانست .
وی اظهار داشت: رهبری در حفظ کشور و ایستادگی در برابر قدرت‌های بزرگ نقش اساسی دارد و استقلال و توان ایستادگی جمهوری اسلامی ایران، از جمله مسائلی است که باید قدر آن دانسته شود .
آیت‌الله شبیری زنجانی با اشاره به مباحث مربوط به تصویب قانون اساسی پس از پیروزی انقلاب اسلامی گفت: طرح مسئله ولایت فقیه در قانون اساسی، موجب شد برخی جریان‌ها که با حاکمیت اسلام همراه نبودند، مخالفت خود را آشکار کنند .
وی با اشاره به گفت‌وگوهای آن دوران درباره ولایت فقیه افزود: در پاسخ به کسانی که این ساختار را به دیکتاتوری تشبیه می‌کردند، بر این نکته تأکید داشتم که شرایط و ضوابط رهبری دینی، مانع از آن است که این جایگاه به ابزاری برای دیکتاتوری تبدیل شود .
آیت‌الله شبیری زنجانی با تأکید بر اهمیت انتخاب فرد شایسته برای رهبری، خاطرنشان کرد: در تاریخ تشیع، عالمان دینی در حفظ معارف اهل‌بیت(ع) و استمرار مسیر آنان نقش مهمی داشته‌اند و این میراث باید با انجام درست وظایف دینی و اجتماعی استمرار یابد .
خدمت اصلی، هدایت مردم و نجات آنان است
وی در پایان با تأکید بر ضرورت پرهیز از دلبستگی به مقام و موقعیت اجتماعی گفت: احترام و اقبال مردم نباید موجب غفلت از وظیفه شود. مسئولان و عالمان دینی باید توجه داشته باشند که ارزش جایگاه آنان به میزان خدمتی است که در مسیر دین و هدایت مردم انجام می‌دهند .