عصر قم - معاون تهذیب حوزه‌های علمیه، با تأکید بر ضرورت شناخت جامع و یکپارچه از دین گفت: نگاه جامع و منظومه‌ای می‌تواند به هماهنگی بیشتر پژوهش‌های دینی کمک کند.
به گزارش خبرنگار سرویس حوزه و روحانیت خبرگزاری رسا، حجت‌الاسلام والمسلمین محمد عالم‌زاده نوری، معاون تهذیب حوزه‌های علمیه، در سخنانی با تبیین اهمیت نگاه جامع به دین، اظهار داشت: بر اساس مضمون روایتی از پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم، یاری دین خدا نیازمند اشراف و شناخت از جوانب مختلف آن است؛ زیرا گاهی انسان با نیت خدمت به دین وارد عرصه‌ای می‌شود، اما به دلیل نداشتن شناخت جامع، به‌جای کمک، زمینه آسیب را فراهم می‌کند.
وی با اشاره به اینکه شناخت همه جزئیات دین برای یک فرد امکان‌پذیر نیست، افزود: آنچه اهمیت دارد، دستیابی به تصویری کلان و منظومه‌ای از دین است؛ تصویری که در آن، ارتباط اجزا و نسبت میان بخش‌های مختلف مشخص باشد و شناخت مسائل جزئی در چارچوب یک مجموعه منسجم قرار گیرد.
معاون تهذیب حوزه‌های علمیه برای تبیین این موضوع، شناخت یک کشور را مثال زد و خاطرنشان کرد: شناخت یک شهر، به معنای شناخت کل کشور نیست. کسی که می‌خواهد ایران‌شناس باشد، باید ایران را در کلیت آن بشناسد؛ هرچند امکان ندارد تمام شهرها، خیابان‌ها و جزئیات آن را شخصاً بررسی کند.
حجت‌الاسلام والمسلمین عالم‌زاده نوری ادامه داد: نقشه، همه جزئیات خیابان‌ها، ساختمان‌ها و افراد را نشان نمی‌دهد، اما امکان مشاهده روابط و موقعیت کلی اجزا را فراهم می‌کند. نگاه جامع به دین نیز چنین است؛ گاهی باید از جزئیات فاصله گرفت و از افقی بالاتر، روابط، نسبت‌ها و انسجام کلی مجموعه را مشاهده کرد.
وی با تأکید بر اینکه شناخت جزئیات بدون توجه به ارتباط آن‌ها با سایر اجزا، شناختی ناقص خواهد بود، تصریح کرد: در شناخت دین، ضمن تلاش برای فهم مسائل، گزاره‌ها و علوم مختلف، باید این شناخت‌ها را به مجموعه‌ای یکپارچه و منسجم تبدیل کنیم. شناخت هر بخش از دین نیز زمانی کامل‌تر می‌شود که نسبت آن با سایر بخش‌ها روشن باشد.
ضرورت نگاه منظومه‌ای در تبلیغ و پژوهش دینی
معاون تهذیب حوزه‌های علمیه با بیان اینکه نگاه جامع به دین، محدود به عالمان و روحانیان نیست، اظهار داشت: هرکسی که می‌خواهد دین خدا را یاری کند، در هر عرصه‌ای که فعالیت دارد، به این نگاه نیازمند است. نظامیان، هنرمندان، فعالان فرهنگی، روحانیان و دیگر اقشار جامعه باید در فعالیت‌های خود، کلیت دین و نسبت میان اجزای آن را در نظر بگیرند.
وی افزود: انسان مؤمن باید دین‌شناس باشد، اما دین‌شناسی صرفاً به معنای آشنایی با مجموعه‌ای از مسائل پراکنده نیست؛ بلکه این مسائل باید درون دستگاهی منسجم و به‌هم‌پیوسته فهم شوند.
حجت‌الاسلام والمسلمین عالم‌زاده نوری با اشاره به اهمیت این موضوع در حوزه‌های علمیه گفت: طلبه‌ای که می‌خواهد مبلغ دین باشد، باید شناختی جامع و یکپارچه از دین داشته باشد. همچنین پژوهشگر دینی نمی‌تواند صرفاً به شناخت جزیره‌ای از بخشی از دین اکتفا کند؛ زیرا ممکن است پژوهشی در یک حوزه انجام شود که با چارچوب کلان معارف دینی هماهنگی نداشته باشد.
وی خاطرنشان کرد: بخشی از مشکلات برخی پژوهش‌های دینی ناشی از فقدان اشراف کلان به مجموعه دین است. هنگامی که در حوزه‌های مختلف، تولیدات علمی بدون توجه کافی به ارتباط و هماهنگی آن‌ها با یکدیگر انجام می‌شوند، ممکن است این آثار از انسجام لازم برخوردار نباشند. نگاه جامع و منظومه‌ای می‌تواند به هماهنگی بیشتر پژوهش‌های دینی کمک کند.
توجه به اولویت‌ها در تربیت دینی
معاون تهذیب حوزه‌های علمیه در ادامه، نگاه یکپارچه را در تربیت دینی نیز ضروری دانست و بیان کرد: در تربیت انسان‌ها باید نسبت میان اصل و فرع، اهمیت و اولویت مسائل و جایگاه گزاره‌های مختلف دینی را بشناسیم. مربی‌ای که از شناخت جامع برخوردار است، می‌داند کدام مسائل اهمیت بیشتری دارند و در چه موضوعاتی باید تمرکز کند.
وی افزود: چنین شناختی به مربی کمک می‌کند در مواجهه با مسائل تربیتی، اولویت‌ها را تشخیص دهد و متناسب با اهمیت هر موضوع عمل کند؛ اما اگر نسبت میان مسائل و اولویت‌های آن‌ها روشن نباشد، در مقام تربیت با مشکل مواجه خواهیم شد.
حجت‌الاسلام والمسلمین عالم‌زاده نوری تأکید کرد: نگاه کلان و یکپارچه، تنها در مقام تبلیغ و تحقیق دینی کاربرد ندارد، بلکه در فهم دین، تربیت دینی، اقامه دین و اجرای آن در جامعه و حتی در زندگی فردی و عمل به تکالیف دینی نیز ضروری است.
وی با اشاره به ارتباط این مباحث با موضوع نظام اندیشه گفت: هدف از طرح بحث نظام اندیشه، دستیابی به شناختی جامع، منسجم و منتظم از دین است؛ شناختی که در آن، پیوستگی اجزای معارف دینی، وحدت محتوایی و ارتباط میان بخش‌های مختلف مورد توجه قرار گیرد.
معاون تهذیب حوزه‌های علمیه در پایان خاطرنشان کرد: خدمت مؤثر به دین خدا در هر جایگاه و مسئولیتی، نیازمند عبور از نگاه‌های پراکنده و جزیره‌ای و حرکت به سوی شناختی جامع و منظومه‌ای از دین است؛ شناختی که امکان فهم درست نسبت‌ها، اولویت‌ها و ارتباط میان اجزای دین را فراهم می‌کند.