عصر قم - خراسان - عضو شورای عالی حوزه علمیه خراسان، با تأکید بر ضرورت تقویت اخلاص در مسیر طلبگی، گفت: طلبه باید با بازنگری مستمر در نیت خود، تحصیل و تلاش علمی را برای رضای خداوند انجام دهد؛ چراکه اخلاص، زمینه‌ساز توفیقات الهی، رشد اخلاقی و علمی است.
به گزارش خبرگزاری رسا در خراسان، حجت‌الاسلام والمسلمین مهدی زمانی‌فرد، عضو شورای عالی این حوزه، در نشست اخلاقی طلاب مدرسه علمیه امام محمدباقر(علیه‌السلام) با عنوان «راه و روش طلبگی»، با تسلیت فرارسیدن ایام شهادت حضرت صدیقه طاهره، فاطمه زهرا(سلام‌الله‌علیها)، به تبیین یکی از روایات آن حضرت درباره اهمیت اخلاص در عمل پرداخت و اظهار کرد: احادیث اندکی از این بانوی بزرگوار به دست ما رسیده است، اما همین مقدار نیز می‌تواند درس‌های بزرگ و ارزشمندی برای زندگی ما داشته باشد.
وی با اشاره به فرمایش حضرت فاطمه زهرا(سلام‌الله‌علیها) مبنی بر اینکه «مَن أَصْعَدَ إِلَی اللهِ خالِصَ عَمَلِهِ، أَحْبَطَ اللهُ إِلَیهِ أَفْضَلَ مَصْلَحَتِهِ»، اخلاص در عمل را یکی از عوامل موفقیت طلاب در دوران تحصیل و پس از آن دانست و تصریح کرد: هر اندازه اخلاص انسان بیشتر باشد، توفیقات او نیز افزایش می‌یابد و آثار ارزشمندتری در زندگی‌اش پدیدار می‌شود.
اخلاص، اساس موفقیت در مسیر طلبگی
حجت‌الاسلام والمسلمین زمانی‌فرد با بیان اینکه طلبه مخلص کسی است که درس خواندن، بحث علمی و تلاش روزانه خود را برای رضای خداوند انجام می‌دهد، اظهار کرد: طلبه باید از همان ابتدای روز، نیت خود را با خداوند تنظیم کند و با خود عهد ببندد که درس خواندن، مباحثه و تلاش علمی‌اش برای خدا باشد؛ نه برای کسب شهرت، دریافت تشویق دیگران یا رسیدن به اهداف مادی.
وی ادامه داد: اگر ما طلاب مسیر خود را بر اساس اخلاص ادامه دهیم، به توفیقات فراوانی دست خواهیم یافت. حضرت زهرا(سلام‌الله‌علیها) در این روایت به یکی از آثار مهم اخلاص اشاره می‌فرمایند؛ اینکه هرکس عمل خود را برای خداوند خالص کند و به دنبال منافع و آثار دنیایی آن نباشد، خداوند سرپرستی او را بر عهده می‌گیرد و بهترین مصلحت را برایش رقم می‌زند.
عضو شورای عالی حوزه علمیه خراسان با تأکید بر ضرورت توجه مستمر طلاب به نیت خود، خاطرنشان کرد: طلبه باید همواره از خود بپرسد که برای چه درس می‌خواند، چرا وارد حوزه شده و با چه انگیزه‌ای تلاش می‌کند. این پرسش‌ها باید همواره در ذهن ما زنده باشد تا مراقب باشیم از مسیری که حضرت زهرا(سلام‌الله‌علیها) ترسیم فرموده‌اند، فاصله نگیریم.
وی افزود: طلبه نباید تمام فکر خود را به آینده شغلی، درآمد و موقعیت‌های مادی معطوف کند، بلکه باید وظیفه خود را به‌درستی انجام دهد و به خداوند اعتماد داشته باشد. اگر سخن حضرت زهرا(سلام‌الله‌علیها) را قبول داریم، باید به آن اعتماد کنیم و بدانیم که خداوند از همه امور ما آگاه است و بهترین مصلحت‌ها را برای بندگان خود رقم می‌زند.
حجت‌الاسلام والمسلمین زمانی‌فرد با بیان اینکه اخلاص، تحمل سختی‌های مسیر تحصیل را آسان‌تر می‌کند، اظهار کرد: طلبه‌ای که برای خدا درس می‌خواند، در برابر دشواری‌ها و فشارهای مسیر علمی ایستادگی می‌کند، با جدیت به تلاش خود ادامه می‌دهد و در انجام وظایفش اهتمام می‌ورزد. بسیاری از علمای گذشته در مدت عمر خود آثار علمی فراوانی از خود به یادگار گذاشتند که یکی از عوامل مهم آن، اخلاص در عمل بود.
وی با تأکید بر اینکه اخلاص در کنار تلاش، نظم و انضباط را نیز در زندگی طلبه تقویت می‌کند، تصریح کرد: طلبه‌ای که برای خدا کار می‌کند، در حضور به‌موقع در کلاس‌ها، مطالعه دروس و انجام وظایف خود جدیت دارد و برای انجام مسئولیت‌هایش به تشویق مدیر، استاد یا دیگران وابسته نیست؛ زیرا هدف او جلب رضایت خداوند است.
این استاد حوزه علمیه ادامه داد: طلبه مخلص، کار خود را برای رضای خدا انجام می‌دهد و به دنبال آن نیست که دیگران از او تعریف و تمجید کنند. خداوند همه امور انسان را می‌داند و از آنچه در درون او می‌گذرد، آگاه است؛ بنابراین، شایسته است که تمام تلاش خود را در مسیر رضایت الهی قرار دهیم و با خداوند معامله کنیم.
وی خاطرنشان کرد: گوهر اصلی حوزه علمیه این است که طلبه هرچه بیشتر در این مسیر می‌ماند و بر عمر علمی او افزوده می‌شود، اخلاصش نیز افزایش یابد و ارادت او به امام زمان(عجل‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف) عمیق‌تر شود. طلبه باید با خود عهد ببندد که تلاش علمی و عملی‌اش را برای خدمت به دین خدا و رضایت امام زمان(عجل‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف) انجام دهد.
سیره علمای گذشته؛ جلوه‌ای از برکات اخلاص
حجت‌الاسلام والمسلمین زمانی‌فرد در ادامه، با اشاره به سیره علمی علامه حلی(رحمت‌الله‌علیه)، به بیان نمونه‌ای از اخلاص و تلاش این عالم برجسته شیعه پرداخت و اظهار کرد: علامه حلی از افتخارات مکتب تشیع است که با وجود عمر نسبتاً کوتاه خود، آثار فراوانی در حوزه‌های مختلف علوم عقلی و نقلی، از جمله فقه، اصول، فلسفه، کلام و حدیث، به یادگار گذاشت؛ آثاری که بزرگان و فقهای شیعه از آنها بهره برده‌اند.
وی با اشاره به شرایط زندگی شیعیان و اهل‌سنت در شهر حله عراق در دوران علامه حلی، بیان کرد: در آن زمان، یکی از عالمان اهل‌سنت کتابی در رد اعتقادات و مکتب تشیع نوشته بود. علامه حلی با آگاهی از این موضوع، احساس مسئولیت کرد که به این کتاب پاسخ دهد؛ اما نویسنده کتاب آن را منتشر نمی‌کرد و تنها نسخه‌ای از آن را در اختیار داشت که در مجالس خود برای افراد می‌خواند.
وی ادامه داد: آن عالم می‌دانست که اگر کتاب منتشر شود، علامه حلی به آن پاسخ خواهد داد؛ ازاین‌رو، علامه برای دستیابی به کتاب و فراهم کردن زمینه پاسخ‌گویی علمی، یکی از شاگردان فاضل و خوش‌استعداد خود را راهنمایی کرد تا با حضور در مجالس آن عالم، اعتماد او را جلب کند و زمینه دسترسی به کتاب را فراهم سازد.
وی افزود: شاگرد علامه حلی با حضور در آن مجالس و گفت‌وگوهای علمی، توانست اعتماد آن عالم را جلب کند. پس از مدتی، هنگامی که از او خواست کتابش را در اختیار وی قرار دهد، آن عالم با این شرط موافقت کرد که کتاب را همان روز بازگرداند و شاگرد فرصت داشته باشد تنها در همان مدت کوتاه، مطالب موردنیاز خود را مطالعه و یادداشت‌برداری کند.
حجت‌الاسلام والمسلمین زمانی‌فرد با بیان اینکه شاگرد علامه حلی پس از دریافت کتاب، آن را نزد استاد خود برد، اظهار کرد: شاگرد به علامه گفت که فرصت یک‌شبه برای مطالعه و یادداشت‌برداری از کتاب کافی نیست؛ اما علامه تصمیم گرفت تمام شب را به این کار اختصاص دهد تا بتواند در فرصت تعیین‌شده، به این مسئولیت علمی عمل کند.
وی ادامه داد: علامه حلی تا پاسی از شب مشغول مطالعه و نوشتن بود. با وجود خستگی، تلاش می‌کرد کار را به پایان برساند، اما هنگامی که بخشی از کتاب را نوشته بود، بی‌اختیار به خواب رفت. پس از بیدار شدن، متوجه شد که فرصت زیادی تا صبح باقی نمانده و هنوز بخشی از کتاب نوشته نشده است؛ ازاین‌رو، با نگرانی به سراغ نوشته‌های خود رفت، اما مشاهده کرد که کتاب تا پایان نوشته شده و در انتهای آن، نام امام زمان(عجل‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف) درج شده است.
این استاد حوزه علمیه با اشاره به این حکایت، بر ضرورت اخلاص در خدمت به دین تأکید کرد و گفت: این نمونه‌ها به ما یادآوری می‌کند که باید برای رضای خداوند تلاش کنیم و در مسیر خدمت به مکتب اهل‌بیت(علیهم‌السلام)، به دنبال تشویق و امتیازهای دنیایی نباشیم. آنچه اهمیت دارد، انجام وظیفه و جلب رضایت خداوند است.
وی خاطرنشان کرد: خداوند بندگان مخلص خود را یاری می‌کند و امام زمان(عجل‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف) نیز نسبت به کسانی که صادقانه در مسیر خدمت به دین گام برمی‌دارند، عنایت دارند. طلبه باید این نیت را در وجود خود تقویت کند و بداند که اخلاص، گوهر ارزشمندی است که به اعمال انسان معنا و ارزش می‌بخشد.
حجت‌الاسلام والمسلمین زمانی‌فرد با اشاره به اهمیت نیت در ارزش‌گذاری اعمال، اظهار کرد: اگر می‌خواهیم ارزش کار خود را بدانیم، باید ابتدا نیت خود را بررسی کنیم و ببینیم چه اندازه از آن برای خداوند است. هرچه سهم اخلاص در عمل انسان بیشتر باشد، زمینه بهره‌مندی او از توفیقات الهی نیز بیشتر خواهد بود.
وی افزود: رابطه انسان با خداوند، رابطه‌ای همراه با فضل و رحمت الهی است؛ خداوند در برابر گام‌های بندگان، عنایت و رحمت بیشتری به آنان ارزانی می‌دارد. بنابراین، شایسته نیست انسان چنین پروردگار مهربانی را فراموش کند و به جای جلب رضایت او، تمام توجه خود را به امور دیگر معطوف سازد.
عضو شورای عالی حوزه علمیه خراسان، با اشاره به مجاهدت‌های رهبر شهید، خاطرنشان کرد: یکی از نمونه‌های ایستادگی در مسیر دین، رهبر شهید است که در دوران جوانی و در مسیر انقلاب و اسلام، سختی‌ها و فشارهای فراوانی را تحمل کرد. زندان، شکنجه و دشواری‌های آن دوران نتوانست ایشان را از مسیر خود بازدارد؛ زیرا هنگامی که انسان با اخلاص قدم در راهی می‌گذارد، در برابر مشکلات سست نمی‌شود و از ادامه مسیر دست نمی‌کشد.
وی تصریح کرد: طلبه مخلص نیز باید در مسیر خود استقامت داشته باشد و با مواجهه با مشکلات، وظیفه‌اش را رها نکند. اگر اخلاص در وجود انسان تقویت شود، می‌تواند در مسیر تحصیل و خدمت به دین ثابت‌قدم بماند و به جایگاه شایسته‌ای در عرصه‌های علمی و عملی دست یابد.
اخلاص، راهی برای دوری از آفات اخلاقی و علمی
حجت‌الاسلام والمسلمین زمانی‌فرد با تأکید بر ضرورت بازنگری مستمر در نیت‌ها، اظهار کرد: اگر در مسیر اخلاص ثابت‌قدم باشیم، توفیقات الهی شامل حال ما خواهد شد و می‌توانیم در حد توان خود، پرچم‌دار مکتب اهل‌بیت(علیهم‌السلام) و منشأ اثر در جامعه باشیم.
وی افزود: طلبه باید پس از مدتی تحصیل، بتواند در عرصه‌های مختلف تبلیغی، تدریسی و فرهنگی تأثیرگذار باشد؛ اما دستیابی به این جایگاه، نیازمند توجه به اخلاص از همان دوران تحصیل است. لازم است هر روز نیت‌های خود را بررسی کنیم و ببینیم آیا در مسیر رضایت خداوند حرکت می‌کنیم یا اهداف دیگری در ذهن ما شکل گرفته است.
این استاد حوزه علمیه با اشاره به اینکه اخلاص می‌تواند انسان را از برخی آسیب‌های دوران طلبگی حفظ کند، گفت: گاهی طلبه‌ای از استعداد علمی و ذهنی خوبی برخوردار است، اما همین توانایی ممکن است زمینه غرور و خودخواهی را در او فراهم کند. طلبه باید مراقب باشد که موفقیت علمی موجب برتری‌جویی و بی‌توجهی به دیگران نشود.
وی ادامه داد: اگر طلبه‌ای از استعداد بیشتری برخوردار است، باید تواضع او نیز بیشتر باشد و به هم‌کلاسی‌های خود، به‌ویژه کسانی که در درس‌ها عقب‌تر هستند، کمک کند. استعداد علمی زمانی ارزشمند است که در کنار آن، فروتنی و توجه به دیگران نیز وجود داشته باشد.
حجت‌الاسلام والمسلمین زمانی‌فرد با بیان اینکه غرور علمی می‌تواند احترام به استاد و مسئولان را تحت تأثیر قرار دهد، تصریح کرد: طلبه‌ای که به دلیل استعداد یا توانایی علمی خود، دیگران را پایین‌تر از خویش می‌بیند، باید در اخلاص خود بازنگری کند. هرچه علم انسان بیشتر می‌شود، شایسته است تواضع و فروتنی او نیز افزایش یابد.
وی با تاکید به اهمیت فروتنی در مسیر کسب علم، به این مضمون اشاره کرد که انسان برای رسیدن به مراتب بالاتر علمی و معنوی، باید همچون زمین، متواضع باشد تا از فیض و برکت بهره‌مند شود و خاطرنشان کرد: اخلاص، زمینه‌ساز تقویت فضایل اخلاقی است و به انسان کمک می‌کند تا در کنار رشد علمی، از غرور و خودبرتربینی فاصله بگیرد.
این استاد حوزه علمیه در ادامه، با اشاره به روایتی از سیره حضرت عیسی(علیه‌السلام)، بر ضرورت تواضع در برابر مردم تأکید کرد و گفت: حضرت عیسی(علیه‌السلام) با حواریون خود، که دوازده نفر بودند و برای آموختن علوم از ایشان بهره می‌بردند، در ارتباط بود و به آنان درس‌های اخلاقی می‌آموخت.
وی افزود: در یکی از این ماجراها، حضرت عیسی(علیه‌السلام) پس از بازگشت از سفر، از حواریون خواست کفش‌های خود را درآورند تا ایشان پاهای آنان را بشوید. حواریون از این درخواست شگفت‌زده شدند؛ زیرا انتظار نداشتند پیامبر خدا چنین کاری انجام دهد، اما حضرت با یادآوری عهدی که از آنان گرفته بود، از ایشان خواست این اجازه را بدهند.
حجت‌الاسلام والمسلمین زمانی‌فرد ادامه داد: حضرت عیسی(علیه‌السلام) پس از انجام این کار، هدف خود را آموزش تواضع به حواریون بیان کرد و به آنان یادآور شد که پس از ایشان، باید در ارتباط با مردم همین شیوه را در پیش بگیرند. آنان نباید به دلیل همراهی با پیامبر و فراگیری علوم از ایشان، خود را برتر از مردم بدانند یا انتظار داشته باشند دیگران در برابرشان فروتنی کنند؛ بلکه باید با مردم متواضعانه رفتار کنند.
وی خاطرنشان کرد: طلبه باید در عین برخورداری از دانش و توانایی علمی، در برابر مردم فروتن باشد و خود را برتر از دیگران نداند. علم و جایگاه حوزوی زمانی می‌تواند منشأ خیر و برکت باشد که با اخلاق نیکو، اخلاص و تواضع همراه شود.
توصیه پایانی به طلاب؛ اخلاص را محور زندگی قرار دهید
حجت‌الاسلام والمسلمین زمانی‌فرد، با تأکید دوباره بر ضرورت توجه به فرمایش حضرت فاطمه زهرا(سلام‌الله‌علیها)، اظهار کرد: اگر قرار باشد یک نکته را در تمام دوران طلبگی سرلوحه کار خود قرار دهیم، آن نکته اخلاص است. باید این درس ارزشمند را از حضرت زهرا(سلام‌الله‌علیها) بیاموزیم و در تمام مراحل زندگی علمی و عملی خود به آن پایبند باشیم.
وی افزود: اخلاص، گوهر ارزشمندی است که به اعمال انسان ارزش می‌دهد و زمینه‌ساز رشد علمی، اخلاقی و معنوی او می‌شود. طلبه باید همواره نیت خود را بازبینی کند و تلاش کند تمام فعالیت‌هایش در مسیر رضایت خداوند و خدمت به مکتب اهل‌بیت(علیهم‌السلام) قرار گیرد.
این استاد حوزه علمیه در ادامه، با اشاره به ایام شهادت حضرت فاطمه زهرا(سلام‌الله‌علیها)، به بیان اشعاری در وصف آن حضرت پرداخت و با تأکید بر جایگاه ایشان در میان اهل‌بیت(علیهم‌السلام)، اظهار کرد: حضرت زهرا(سلام‌الله‌علیها) مادر امت و مظهر مظلومیت است و یادآوری مصائب آن حضرت، ضرورت توجه به سیره و جایگاه ایشان را برای پیروان اهل‌بیت(علیهم‌السلام) زنده نگه می‌دارد.
وی با اشاره به وصیت حضرت فاطمه زهرا(سلام‌الله‌علیها) درباره تشییع و دفن شبانه و مخفی ماندن محل قبر ایشان، این موضوع را نشانه‌ای از مظلومیت آن حضرت دانست و ابراز امیدواری کرد که خداوند متعال به همگان توفیق دهد در مسیر اخلاص گام بردارند و از سیره حضرت زهرا(سلام‌الله‌علیها) درس بگیرند.
حجت‌الاسلام والمسلمین زمانی‌فرد در پایان، با دعا برای توفیق طلاب در مسیر تحصیل و خدمت به دین، بر ضرورت پایبندی به اخلاص و حرکت در مسیر رضایت خداوند تأکید کرد.
نویسنده: جواد رستمی