عصر قم - آیین رونمایی از کتاب «فقیهی از کربلا؛ واکاوی اندیشه‌های سیاسی آیت‌الله سید محمدتقی مدرسی» به قلم دکتر عبدالوهّاب فراتی، با حضور جمعی از استادان، پژوهشگران و فضلای حوزه و دانشگاه در سالن همایش‌های پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی قم برگزار شد و در این مراسم ابعاد مختلف اندیشه‌های سیاسی، اجتماعی و اصلاحی این مرجع شیعه مورد بررسی قرار گرفت.
به گزارش خبرنگار سرویس فرهنگی و اجتماعی برگزاری رسا ، آیین رونمایی از کتاب «فقیهی از کربلا؛ واکاوی اندیشه‌های سیاسی آیت‌الله‌العظمی سید محمدتقی مدرسی» امروز با حضور جمعی از استادان، پژوهشگران، فضلا و فرهیختگان حوزه و دانشگاه در سالن همایش‌های پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی قم برگزار شد.
این اثر به قلم دکتر عبدالوهّاب فراتی نگاشته شده و تلاشی پژوهشی برای تبیین سیر تحول فکری و سیاسی آیت‌الله سید محمدتقی مدرسی به شمار می‌رود. نویسنده در این کتاب تلاش کرده است ضمن بررسی منظومه فکری این مرجع شیعه، نسبت میان نظریه ولایت فقیه، مرجعیت دینی، اصلاح اجتماعی و کنش سیاسی را مورد واکاوی قرار دهد.
در این مراسم، ضمن رونمایی از کتاب «فقیهی از کربلا»، ابعاد مختلف اندیشه‌های سیاسی، اجتماعی و فرهنگی آیت‌الله سید محمدتقی مدرسی مورد توجه و بررسی قرار گرفت و درباره جایگاه این اندیشه‌ها در تحولات فکری و اجتماعی معاصر بحث و تبادل نظر شد.
در ابتدا حجت‌الاسلام سیدمهدی مدرسی با تأکید بر اینکه عالم دین نمی‌تواند نسبت به آنچه بر امت اسلامی می‌گذرد بی‌تفاوت باشد، گفت: این نگاه جهانی تنها در عرصه اندیشه و سخن باقی نمانده، بلکه در عمل نیز جلوه‌های روشنی یافته است؛ از تأسیس و حمایت از مراکز علمی، فرهنگی و دینی در نقاط مختلف جهان، از نیویورک آمریکا تا آکلند نیوزیلند، تا تألیف صدها کتاب در حوزه‌های مختلف فقه، تفسیر و معارف اسلامی و همچنین مسائل فکری، فرهنگی و اجتماعی.
وی ادامه داد: اهتمام به تربیت طلاب و تأکید بر گسترش حوزه‌های علمیه مجازی و آموزش معارف اسلامی به زبان‌های گوناگون، همگی حکایت از همان افق جهانی دارد؛ نگاهی که می‌کوشد پیام حوزه‌ها را از محدوده‌های جغرافیایی عبور دهد و با انسان در هر نقطه‌ای از جهان سخن بگوید.
حجت‌الاسلام سیدمهدی مدرسی با اشاره به ریشه‌های کربلایی این رویکرد اظهار داشت: نکته قابل توجه این است که این افق جهانی، ریشه‌ای عمیقاً کربلایی دارد؛ آیت‌الله مدرسی با همه گستردگی نگاه خود، فرزند مکتب و حوزه کربلاست؛ شهری که نماد شهادت، قیام، مسئولیت و ایستادگی در برابر ظلم است.
سپس دکتر عبدالوهاب فراتی عضو هیأت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی با اشاره به مواضع آیت‌الله مدرسی نسبت به انقلاب اسلامی ایران گفت: آیت‌الله مدرسی از همان ابتدا از معدود عالمانی بود که در کنار نهضت امام خمینی(ره) ایستاد و همچنان به این نهضت و اندیشه‌های حضرت امام وفادار است و حتی شباهت‌های قابل توجهی میان برخی از دیدگاه‌های ایشان و امام خمینی(ره) و شهید صدر وجود دارد.
وی بیان کرد: آیت‌الله مدرسی پس از پیروزی انقلاب اسلامی در سال ۱۹۷۹ به تهران آمد و برخلاف دایی خود، مرحوم سیدمحمد شیرازی، که به قم رفت، در تهران ماند؛ زیرا معتقد بود مرکز ثقل انقلاب اسلامی در تهران است و باید در کنار ولی‌فقیه زمان حضور داشته باشد.
دکتر فراتی اضافه کرد: آیت‌الله مدرسی در مباحث مربوط به پیش‌نویس قانون اساسی جمهوری اسلامی مشارکت داشت، نخستین رادیوی عربی انقلاب اسلامی را در تهران تأسیس کرد، از مؤسسان سپاه پاسداران بود و همچنین نشریه «الشهید» را برای ترویج اندیشه‌های انقلاب اسلامی در کشورهای عربی منتشر کرد.
در ادامه دکتر راشد الراشد، پژوهشگر و اندیشمند بحرینی با تأکید بر اهمیت گفت‌وگو در عرصه اندیشه اسلامی ابراز داشت: یکی از موضوعات مورد توجه ایشان، ضرورت گفت‌وگو با جریان‌ها و اندیشه‌های مختلف و ایجاد زمینه برای پویایی و تحول در فکر اسلامی است؛ چراکه اندیشه اسلامی باید بتواند به نیازهای جدید جوامع پاسخ دهد و در برابر مسائل روز، راهکارهای علمی و منطقی ارائه کند.
دکتر راشد الراشد ادامه داد: جمود فکری صرفاً یک مسئله نظری نیست، بلکه با مسائل سیاسی، اجتماعی، اخلاقی و فرهنگی جوامع اسلامی ارتباط مستقیم دارد و می‌تواند زمینه‌ساز تضعیف ارزش‌ها و مبانی اخلاقی و اجتماعی شود.
وی با اشاره به مسئولیت علما و مراجع دینی در شرایط کنونی گفت: امروز مسئولیت عالمان و مراجع دینی در برابر چالش‌های فکری و اجتماعی جهان اسلام بسیار سنگین است و مرجعیت دینی باید بتواند در برابر عوامل انحراف فکری و فرهنگی ایستادگی کرده و زمینه وحدت و همبستگی مسلمانان را فراهم کند.
سپس دکتر آیت پیمان دبیر شورای دین‌پژوهان کشور در ادامه با اشاره به نقش اجتماعی آیت‌الله مدرسی گفت: نقش اجتماعی ایشان را نیز نباید نادیده گرفت. ایشان در میان امت، نماد وحدت علمی و عملی در میان فقها هستند و حضورشان در عرصه‌های مختلف همواره با روحیه خدمت متواضعانه به دین و اخلاص خاص ایشان همراه بوده است.
وی افزود: آیت‌الله مدرسی با رفتار و سیره خود نشان داده‌اند که مرجعیت تنها یک جایگاه علمی نیست، بلکه مسئولیتی سنگین در برابر تاریخ، خداوند و امت اسلامی است و این نگاه، یکی از ویژگی‌های برجسته شخصیت اجتماعی ایشان به شمار می‌رود.
دبیر شورای دین‌پژوهان کشور با اشاره به گستره میراث علمی آیت‌الله مدرسی اظهار کرد: در بررسی و مطالعه آثار ایشان با مجموعه‌ای گسترده از میراث علمی در حوزه‌های فقهی، تفسیری، کلامی، تاریخی و اجتماعی مواجه هستیم و بدون تعارف و اغراق باید گفت این مجموعه، یک منظومه علمی کامل و منسجم را تشکیل می‌دهد که می‌تواند برای پژوهشگران و محققان در حوزه‌های مختلف علوم اسلامی بسیار راهگشا باشد.
و در پایان حجت‌الاسلام والمسلمین نجف لک‌زایی، رئیس شورای علمی گروه حکمرانی، با بیان اینکه مسئله اقامه دین در جهان اسلام تا حدودی به حاشیه رفته است، گفت: اهمیت برخی از عالمان و اندیشمندان معاصر در این است که با رویکردی تمدنی، مسئله اقامه دین را در حوزه‌های علمیه و فضای فکری جامعه تبیین می‌کنند. طبیعی است که شخصیت‌هایی با چنین رویکردی ممکن است به اندازه جریان‌های دیگر در رسانه‌ها دیده نشوند.
وی افزود: رسانه‌ها و نظام‌های ارتباطی جهانی معمولاً به جریان‌هایی که دارای نگاه جامع، جهانی و ضد سلطه هستند، توجه کمتری نشان می‌دهند؛ بنابراین، معرفی شخصیت‌هایی که هم نظریه‌پرداز هستند، هم نظام‌ساز و هم دغدغه تربیت نیرو و مدیریت جامعه دارند، اهمیت ویژه‌ای دارد.
رئیس شورای علمی گروه حکمرانی با اشاره به بحث نظام سیاسی و دولت در این منظومه فکری اظهار داشت: در این نگاه، دولت صرفاً برای ایجاد نظم و امنیت تشکیل نمی‌شود، بلکه یکی از وظایف اساسی آن حفظ کرامت انسان‌ها و فراهم کردن زمینه‌های اقامه دین است.
نویسنده: ابوالفضل عطائی