عصر قم - عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی با بررسی رساله دکترای شهید لاریجانی درباره فلسفه ریاضیات، این پژوهش را زمینهای برای بازخوانی جایگاه ریاضیات در حکمت اسلامی و شکلگیری رشته «فلسفه علوم ریاضی» دانست.
به گزارش خبرنگار سرویس فرهنگی اجتماعی خبرگزاری رسا، حجتالاسلام والمسلمین حمید پارسانیا، عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی، در یادداشتی با عنوان «لاریجانی و افقگشایی در فلسفه علم ریاضی»، با بررسی رساله دکترای شهید علی لاریجانی با موضوع «ریاضیات در دو دستگاه فلسفی هیوم و کانت»، به تحلیل مبانی معرفتشناختی ریاضیات در فلسفه غرب و جایگاه آن در حکمت اسلامی پرداخته است.
حجتالاسلام والمسلمین پارسانیا در این یادداشت با اشاره به تفاوت ماهوی ریاضیات با علوم تجربی، قرار گرفتن ریاضیات در کنار علومی همچون فیزیک و شیمی تحت عنوان علوم پایه را نیازمند بازنگری دانسته و بر تفاوت میان گزارههای آزمونپذیر و ابطالپذیر علوم تجربی با گزارههای ریاضی که از یقین و ضرورت برخوردارند، تأکید کرده است.
وی در ادامه، دیدگاههای دیوید هیوم و ایمانوئل کانت درباره ماهیت گزارههای ریاضی را بررسی کرده و توضیح داده است که هیوم، متأثر از مبانی تجربهگرایی، ریاضیات را در چارچوب قضایای همانگویانه تفسیر میکند، در حالی که کانت گزارههای ریاضی را ترکیبی پیشینی و حاصل نقش فاعل شناسا در صورتبندی تجربه میداند.
عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی در بخش دیگری از یادداشت خود، به تحولات فلسفه غرب پس از کانت و دیدگاههایی همچون رویکردهای نوکانتی و پستمدرن پرداخته و معتقد است در برخی از این رویکردها، ریاضیات از یک معرفت دارای ضرورت ذاتی به امری تاریخی، فرهنگی و اجتماعی تقلیل پیدا کرده است.
حجتالاسلام والمسلمین پارسانیا در مقابل، با بررسی دیدگاه حکمای مسلمان از مشاء و اشراق تا حکمت متعالیه و عرفان نظری، بر عینیت و استقلال معرفتی ریاضیات در سنت فلسفه اسلامی تأکید کرده است. به نوشته وی، در حکمت متعالیه، مفهوم «کمّ» از مقولات ماهوی فراتر رفته و با مفاهیم وجودی و عوالم عقل، مثال و طبیعت پیوند مییابد؛ رویکردی که میتواند نسبت ریاضیات با علوم طبیعی را نیز به گونهای متفاوت تبیین کند.
وی رساله دکترای شهید علی لاریجانی را از این منظر واجد اهمیت دانسته و آن را زمینهای برای شناسایی برخی بحرانهای معرفتی علم مدرن و بازخوانی مبانی فلسفه علم ارزیابی کرده است. پارسانیا همچنین پیشنهاد کرده است این مسیر با راهاندازی رشته «فلسفه علوم ریاضی» و انجام پژوهشهای تکمیلی دنبال شود و آن را ظرفیتی برای بازخوانی بخشی از هویت معرفتی تمدن اسلامی دانسته است.
علاقهمندان جهت دانلود، میتوانند اینجا کلیک کنند.