عصر قم - تبریز- رئیس هیئتمدیره مجمع عالی حکمت اسلامی با تبیین مراتب حیات انسان، شکوفایی عقل را مبنای شرافت و رستگاری بشر دانست و گفت: هدایت الهی شامل کسی میشود که با اراده و خواست خود در مسیر رشد گام بردارد.
به گزارش خبرنگار خبرگزاری رسا در تبریز، آیت الله غلامرضا فیاضی، رئیس هیئتمدیره مجمع عالی حکمت اسلامی، در اجلاسیه سراسری رؤسای شعب این مجمع در تبریز، درباره دعوت به سوی پروردگار به نیکوترین شیوه و پاسخ دادن به بدی با رفتار نیکوتر، از تلاش فکری اندیشمندان و استادان حوزه و حمایت نماینده ولیفقیه در آذربایجانشرقی قدردانی کرد و برگزاری این نشست را رویدادی ارزشمند برای گسترش افقهای علمی و فکری دانست.
وی با اشاره به آموزههای اسلامی درباره تزکیه نفس، شکوفایی قوه خرد را مبنای شرافت و رستگاری انسان معرفی کرد و افزود: عقل، حجت درونی و پیامآور فطری انسان است و ضرورت بعثت رسولان الهی و برپایی قیامت و حسابرسی اعمال را با برهان اثبات میکند.
رئیس هیئتمدیره مجمع عالی حکمت اسلامی در ادامه، نظریه تشکیک و مراتبدار بودن حقیقت هستی را در اندیشه ملاصدرا نقد کرد و گفت: پذیرش این دیدگاه با تحلیلهای عقلی سازگار نیست؛ زیرا خداوند متعال به هستی بیهمتای خود قائم است و موجودات دیگر، وجودی امکانی و وابسته به خالق دارند. به گفته وی، مراتب را میتوان در ساحت قوای نفس انسان و مراحل تکامل ادراکی او پذیرفت، اما تعمیم آن به ذات خداوند قابل دفاع نیست.
آیت الله فیاضی با استناد به دیدگاههای تفسیری صاحب تفسیر المیزان، مراتب حیات بشر را در پنج ساحت تبیین کرد و گفت: پایینترین مرتبه، حیات نباتی و غریزی است که به نیازهای جسمانی محدود میشود و جوهره حقیقی انسان به شمار نمیآید. در مرتبه بالاتر، حیات عقلانی قرار دارد که با تفکر و پرسشگری شکل میگیرد و تأکید قرآن بر اندیشهورزی، نشاندهنده جایگاه خرد در نظام آفرینش است.
وی حیات ایمانی و حیات علمی را از دیگر مراتب زندگی انسان برشمرد و با اشاره به کلام امیرالمؤمنین(ع) درباره مرگ معنوی اهل جهل، حیات ملکوتی و باطنی را اوج کمال انسانی دانست. او افزود: این مرتبه در سایه پارسایی، مراقبت از نفس و مراقبه باطنی شکوفا میشود و بصیرتی عمیق نسبت به حقایق عالم پدید میآورد؛ جلوههایی از این نگاه را میتوان در سیره اخلاقی بزرگانی چون مرحوم آیتالله بهاءالدینی مشاهده کرد.
رئیس هیئتمدیره مجمع عالی حکمت اسلامی در بخش پایانی سخنان خود، با اشاره به آیه «یُضِلُّ مَنْ یَشَاءُ وَیَهْدِی مَنْ یَشَاءُ»، تفسیری از اراده و خواست انسان در مسیر هدایت و ضلالت ارائه کرد و گفت: میتوان اراده در این آیه را به خواست خود انسان مرتبط دانست؛ به این معنا که فیض هدایت الهی شامل کسی میشود که با تمام وجود خواهان رشد باشد و ضلالت نیز نتیجه انتخاب آگاهانه فرد است.
وی با استناد به روایتی از امام جعفر صادق(ع) افزود: کسی که خواهان توفیق و رستگاری است، اما برای رسیدن به آن گامی عملی برنمیدارد، در حقیقت خود را به سخره گرفته است.
نویسنده: وحید نستوهی