عصر قم - رئیس دانشگاه خاتمالنبیین در مصاحبه با ابنا تأکید کرد مردم افغانستان از جنگ خستهاند و قدرت، امانت الهی است که نباید بر پایه قومگرایی و مذهبگرایی توزیع شود. وی سیاستهای تبعیضآمیز و انحصاری را عامل بیثباتی دانست و خواستار احترام به حقوق همه شهروندان شیعه و سنی و ترویج اخوت اسلامی شد.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی اهلبیت(ع) ـ ابنا ـ دکتر سید عبدالقیوم سجادی، رئیس دانشگاه خاتمالنبیین(ص) افغانستان در بخش سوم گفتوگو با ابنا، با تأکید بر خستگی عمومی مردم از جنگ و منازعه، مسئولیت سیاستمداران و عالمان دینی را در هدایت جامعه به سمت ثبات و زندگی مسالمتآمیز برشمرد و نسبت به سیاستهای انحصاری و تبعیضآمیز هشدار داد.
خستگی مردم از جنگ، ناامنی و مهاجرت
دکتر سجادی با تأکید بر وضعیت کنونی جامعه افغانستان گفت: همه مردم افغانستان، اکثریت قاطعش از جنگ و منازعه خسته هستند. یعنی کسی پیدا نخواهد شد که بگوید ما دوست داریم جنگ باشد. از ناامنیها خسته هستند. طی سالهای متمادی طعم تلخ ناامنی، بیثباتی و جنگ را چشیدهاند. از آوارگی خسته هستند، از مهاجرت خسته هستند. بالاخره اگر همه مردم از این وضعیت خسته هستند، آنهایی که خود را متولیان امور سیاسی جامعه میدانند یا آنهایی که خود را متصدی امور دینی جامعه میدانند، چه مسئولیت و رسالتی دارند؟ چهکار باید بکنند؟
وی افزود که این خستگی عمومی نه یک شعار سیاسی بلکه واقعیت ملموس زندگی میلیونها شهروند افغانستانی است که سالها طعم تلخ بیثباتی را چشیدهاند و اکنون بیش از هر زمان دیگری خواهان آرامش و زندگی آبرومندانه هستند.
رسالت اصلی سیاستمدار و عالم دین
سجادی مهمترین رسالت و مسئولیت یک سیاستمدار یا یک عالم دین در شرایط فعلی افغانستان را هدایت جامعه به سمت ثبات، پایداری و زندگی مسالمتآمیز و آبرومندانه دانست و تصریح کرد: اگر ایجاد یک جامعه آبرومند و باثبات مهمترین رسالت عالمان دینی و سیاستمداران جامعه ماست، طبعاً سیاستهایی که باعث ویرانی میشود و باعث جنگ و تشدید منازعه و برگرداندن جامعه به سمت جنگ و منازعه جدید میشود، نه منطق سیاسی دارد و نه منطق دینی دارد.
او تأکید کرد که هر اقدامی که جامعه را به سمت تقابل و خشونت سوق دهد، در تضاد آشکار با آموزههای دینی و عقلانیت سیاسی قرار دارد و نمیتواند مشروعیت داشته باشد.
عدم پایبندی به آموزههای دینی در قدرت
رئیس دانشگاه خاتمالنبیین با انتقاد از عملکرد سیاستمداران گفت: متأسفانه سیاستمداران ما نه از گذشته میآموزند و نه در دورانی که متولی امور سیاست جامعه هستند، در عمل خود را پایبند به آن آموزهها و دستورات دینی میدانند. این سادهترین دستور دینی است که اندیشمندان شیعه و سنی بر آن تأکید میکنند که قدرت و سیاست امانت است، امانت الهی است و امانت این است که این در اختیار آدمهایی که اهلش هستند قرار بگیرد. اهلش یعنی کسانی که بالاخره ظرفیت، توانمندی و تخصص حکمرانی را دارند.
وی خاطرنشان کرد که سپردن قدرت به افراد فاقد صلاحیت، ریشه بسیاری از بحرانهای تاریخی افغانستان بوده و ادامه این روند تنها به تکرار شکستها میانجامد.
تاریخ افغانستان و سپردن نشدن امانت به اهل
سجادی با مرور تاریخ معاصر افغانستان اظهار داشت: اگر ما تاریخ افغانستان را نگاه بکنیم، از گذشته تا امروز که ما همچنان دچار بیثباتی و ویرانگری هستیم، میبینیم که هیچگاه این امانت به اهل سپرده نمیشود. رابطهگرایی، خویشاوندگرایی، قومگرایی، قبیلهگرایی در واقع فرمول اصلی سیاستمداری یا حکمرانی بوده است و امروز هم همین وضعیت است. متأسفانه نبود یک فهم و یک منطق سیاسی درست از مدیریت جامعه هم عامل دیگری است که این قضیه را تشدید میکند.
او افزود: هر کس که به قدرت برسد خیال میکند که من همیشه اینجا هستم و هر کاری که من انجام بدهم بالاخره این رواست و جامعه را به سمت سعادت و خوشبختی میرساند. در حالی که اگر دوران جمهوریت، حکومت اول طالبان، حکومت مجاهدین و حکومت دموکراتیک خلق را در نظر بگیریم، همه این تجربهها به ما نشان میدهد که انحصار سیاسی یعنی اینکه افرادی که قدرت را به دست گرفتهاند و به زور آمدهاند، دیگران را حذف کردهاند. دیگران را به حاشیه راندن، این حذف دیگران و این انحصار قدرت در واقع عامل بیثباتی و عامل جنگ و جرقههای منازعه است.
نبود منطق دینی و عقلانی در حکمرانی
این استاد دانشگاه ادامه داد: از طرف دیگر نبود منطق دینی و عقلانی برای حکمرانی هم یک عامل دیگری است که متأسفانه ما را گرفتار این دور باطل کرده است. چطور حکومتی در زمان ما میتواند بدون توجه به تحصیلات، بدون فراهم کردن زمینههای کار و اشتغال و فعالیتهای اقتصادی به عمر خود دوام بدهد؟ اصلاً این منطقی نیست. بنابراین تعطیل کردن علم، تعطیل کردن عقلانیت، تعطیل کردن اقتصاد و فعالیتهای اقتصادی، اینها خودشان عامل بحران هستند که زمینههای بیثباتی، منازعه و در نهایت جنگ را در درون یک جامعه فراهم میکنند.
وی ابراز امیدواری کرد که کسانی پیدا شوند و با درک این مسائل نگذارند جامعه بار دیگر به دور باطل جنگ و منازعهای که مردم نمیخواهند بازگردد، هرچند مسیر فعلی متأسفانه به همان سمت حرکت میکند.
منطق دینی، انسانی و سیاسی بر خلاف قومگرایی است
در ادامه دکتر سجادی سه نکته اساسی را مطرح کرد و گفت: در تحلیل مسائل افغانستان هم منطق سیاسی در برابر ما قرار دارد، هم منطق انسانی و هم منطق دینی. بر اساس منطق دینی و انسانی، تفاوت قومیت و مذهب و نژاد و امثال اینها هیچ جایگاهی در قضاوتهای یک انسان نباید داشته باشد. نباید باعث امتیاز بشود، نباید باعث محرومسازی بشود. درست است که امروز طالبان حاکمیت افغانستان را در اختیار دارد، اما دقیقاً باید به این نکته توجه بکنند که بر اساس دستورات دینی و بر اساس منطق انسانی، بقیه شهروندان این سرزمین از قومیتهای مختلف و از مذاهب مختلف حق دارند در این سرزمین زندگی بکنند و حق دارند برای بهتر ساختن زندگی خودشان و آبادانی کشور سهم بگیرند و طبعاً اینها هم به نفع خودشان است برای ثبات و بقای خودشان. زمینه را فراهم بکنند که از ظرفیتها استفاده شود.
سیاستهای سختگیرانه مذهبی و بنبست
نکته دوم اینکه سیاستهای سختگیرانه مذهبی و دیدگاههای ایدئولوژیکی که چشم را به واقعیتهای زندگی اجتماعی انسانها میبندد، در نهایت به بنبست خواهد رسید. بسته کردن مراکز علمی، محدود کردن زنان، منع تحصیل زنان و امثال اینها چیزهایی است که در نهایت بنبست ایجاد میکند. یعنی نظام سیاسی و جامعه را به بنبست میکشاند.
سهم شیعیان در دفاع و آبادانی افغانستان
و نکته سوم اینکه مردم شیعه افغانستان چه در دوران جهاد و چه در مقاطع تاریخی مختلف دوشادوش دیگر برادران خود سهم بسیار جدی در دفاع از این سرزمین، در آبادانی این سرزمین و در ایجاد افتخارات تاریخی مانند عرصه جهاد و مبارزه با اشغالگران ایفا کردهاند. بنابراین اینها مانند برادران اهل سنت خود افغانستان را سرزمین و خاک خود میدانند و به آن عشق میورزند و برای دفاع از این سرزمین همیشه انجام وظیفه کردهاند و به همین دلیل همیشه بر اخوت اسلامی، برادری و زندگی مسالمتآمیز اسلامی تأکید داشتهاند که ما امروزه به این نیاز داریم.
وی هشدار داد: نباید سیاستبازیهای سیاستبازان باعث شود که جامعهای که از نظر قومی متکثر است و از نظر مذهبی مذاهب مختلف در آن زندگی میکنند، دچار شقاق و نفاق تاریخی و عمیق قومی و مذهبی شود. برای جلوگیری از این قضیه هم رسانهها و هم عالمان دینی مسئولیت دارند که فرهنگ همزیستی مسالمتآمیز و رویه اسلامی و همزیستی انسانی را ترویج بکنند. امیدوارم که با ترویج این تفکر که هم مبنای دینی دارد و هم منطق انسانی، شاهد زندگی مسالمتآمیز شیعه و سنی و اقوام مختلف در افغانستان باشیم.
پاسخ به پرسش درباره خطر دوگانه شیعه و سنی
در پاسخ به پرسشی درباره اینکه آیا حاکمیت فعلی که برخی از مسئولان آن با تشیع مشکل دارند، باعث دامنزدن به دوگانه شیعه و سنی نخواهد شد، سجادی گفت: بیان اینکه شیعه را از سنی جدا بکنند هم به لحاظ اعتقادات دینی ما حق نداریم به دلیل تفاوت مذهبی نگاه منفی نسبت به دیگران داشته باشیم یا زمینه منازعه مذهبی ایجاد بکنیم. هم به لحاظ منطق انسانی و سیاسی در یک جامعهای که افراد مختلف زندگی میکنند، ما برای زندگی مسالمتآمیز نیازمند این هستیم که همدیگر را بپذیریم، به همدیگر احترام بگذاریم و حقوق همدیگر را رعایت بکنیم.
وی افزود: طبعاً برخی از سیاستها ولو اینکه در حرف و در تئوری چیز دیگری باشد، در عملکرد برخی از آنها متأسفانه دامنزدن به منازعات مذهبی از آن استشمام میشود و دیده میشود که نباید باشد. امروزه هم جهان اسلام و هم کشور ما بیش از هر زمان دیگر نیازمند همگرایی امت اسلامی است. ما به عنوان جامعه اسلامی سوار یک کشتی هستیم و جدا کردن افراد و سرنشینان این کشتی به نام قوم و مذهب ما را به سمت ویرانی و بیچارگی پیش میبرد و نباید اجازه داده شود که چنین اقداماتی صورت بگیرد.
سجادی در پایان تأکید کرد: اگر برخی افرادی که قدرت را در اختیار دارند حرکتهایی انجام میدهند که از آن تبعیض قومی و مذهبی استشمام میشود، در برابرش باید به صورت منطقی، هم با منطق دینی و هم با منطق انسانی دادخواهی کرد، مردم را آگاه ساخت تا راه اینگونه سیاستها و حرکات بسته شود.
.............
پایان پیام/