عصر قم - شرکت آرامکو عربستان در پی اختلال در بخشی از زیرساختهای انرژی این کشور و آسیبدیدن خط لوله شرق ـ غرب، برای خرید هزاران تن دیزل در حوزه مدیترانه و همچنین بنزین از اروپا وارد بازار شده است.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی اهلبیت(ع) ـ ابنا ـ شرکت آرامکو عربستان در حال جستوجو برای خرید هزاران تن دیزل در حوزه مدیترانه است و همزمان تلاش میکند بنزین مورد نیاز خود را از اروپا تأمین کند. اقدامی که همزمان با حملات یمن به تأسیسات انرژی عربستان و اختلال در خط لوله شرق ـ غرب انجام میشود.
براساس گزارش روزنامه «العربی الجدید»، ورود آرامکو به بازار اروپا بهعنوان یک خریدار جدید، در شرایطی صورت میگیرد که عرضه دیزل با فشار و افزایش قیمت مواجه است.
خبرگزاری آمریکایی بلومبرگ به نقل از واسطههایی که بازار را رصد میکنند گزارش داد که شرکت آرامکو طی چند هفته، پیشنهادهایی برای خرید محمولههای دیزل از طریق پنجره قیمتگذاری شرکت «پلاتس» وابسته به «اساندپی گلوبال انرژی» ارائه کرده است.
معاملهگران همچنین گفتند که این شرکت به دنبال خرید بنزین در اروپا بوده است.
این فعالیت پیش از حمله اخیر یمن به خط لوله انتقال نفت خام به پالایشگاههای ساحل دریای سرخ عربستان آغاز شده بود و همزمان با حوادثی رخ داده است که طی ماههای گذشته تأسیسات تولید سوخت عربستان را هدف قرار دادهاند.
شرکت آرامکو از اظهارنظر درباره این موضوع خودداری کرده است.
گزارش بلومبرگ مشخص نکرده است که آیا این شرکت خریدهایی را نهایی کرده یا محمولههای احتمالی برای کدام مشتریان در نظر گرفته شدهاند.
پس از حملاتی که خط شرق ـ غرب عربستان را هدف قرار داد، جریان انتقال نفت خام از طریق این خط مختل شد. همزمان، نیروهای مسلح یمن اعلام کردند که پالایشگاه ینبع را هدف قرار دادهاند. این نیروها پیشتر نیز از حمله به یک تأسیسات در جازان خبر داده بودند.
اختلال خط شرق ـ غرب و دشوارتر شدن صادرات نفت عربستان
اختلال در این خط، انتقال نفت خام به سواحل غربی عربستان را دشوارتر کرده است. مسیری که هنگام اختلال در تردد کشتیها از تنگه هرمز، نقش یک مسیر جایگزین را ایفا میکرد.
اختلال در عرضه عربستان بر برخی خریداران اروپایی نیز تأثیر گذاشته است.
شرکت «اساندپی گلوبال» اعلام کرد که آرامکو تحویل برخی محمولههای نفت خام برنامهریزیشده برای ماه سپتامبر را لغو یا به تعویق انداخته است. از جمله این محمولهها، محمولههایی برای شرکت پالایش نفت لهستانی «اورلن» بوده است. شرکتی که اعلام کرد برای جبران کمبود عرضه نفت خام عربستان، قرارداد خرید ۱۶ محموله اضافی را منعقد کرده است.
با این حال، این موضوع مربوط به محمولههای نفت خام است و جستوجوی آرامکو برای خرید دیزل و دیگر فرآوردههای سوختی در مدیترانه بهخودیخود ثابت نمیکند که این شرکت سوخت خریداری کرده تا آن را جایگزین محمولههای نفت خام بهتعویقافتاده کند.
قیمت دیزل زیر فشار
پیشنهادهای خرید آرامکو در شرایطی مطرح شدهاند که قیمت دیزل در اروپا بهشدت افزایش یافته است.
بر اساس ارزیابیهای «پلاتس» که «اساندپی گلوبال» در ۱۶ سپتامبر منتشر کرد، قیمت محمولههای دیزل کمگوگرد در شمال غرب اروپا در ۱۵ سپتامبر به ۱۶۴۲.۲۵ دلار در هر تن رسید که بالاترین سطح از زمان آغاز انتشار این شاخص است. قیمت این محمولهها روز بعد به ۱۶۰۸.۲۵ دلار کاهش یافت.
محمولههای مشابه در منطقه مدیترانه نیز در ۱۵ سپتامبر ۱۶۶۴.۷۵ دلار در هر تن قیمت داشتند و در ۱۶ سپتامبر به ۱۶۳۲ دلار رسیدند.
بر اساس دادههای همین مؤسسه، حاشیه پالایش دیزل در منطقه آمستردام ـ روتردام ـ آنتورپ نیز در ۱۶ سپتامبر به ۸۵.۱۶ دلار برای هر بشکه رسید.
این حاشیه، معیار تفاوت میان ارزش محصول پالایششده و هزینه نفت خام است و نباید آن را با قیمت خرید دیزل یا زیانی که آرامکو متحمل شده است، یکسان دانست.
پلاتس اعلام کرده است که اختلال در عرضه و کاهش ذخایر به تداوم فشار بر بازار فرآوردههای میانتقطیر، از جمله دیزل، کمک کرده است.
تغییر مسیر صادرات نفت عربستان
تحولات حوزه کشتیرانی نیز مدیریت صادرات نفت عربستان را پیچیدهتر کرده است.
«لویدز لیست» در ۲۴ سپتامبر گزارش داد عبور نفتکشهای غولپیکر مرتبط با عربستان از تنگه هرمز به بالاترین سطح هفتگی خود از زمان آغاز جنگ علیه ایران در فوریه رسیده است. موضوعی که پس از اختلال در خط شرق ـ غرب عربستان و تغییر مسیر بخشی از صادرات از طریق هرمز رخ داده است.
این رسانه به گزارشهایی درباره ازسرگیری فعالیت خط لوله با ظرفیت کاهشیافته در ۲۲ سپتامبر اشاره کرد و افزود انتظار میرود که بازگشت کامل آن به چند هفته زمان نیاز داشته باشد.
جابجایی صادرات میان مسیرهای مختلف حملونقل به این معناست که توان عربستان برای ادامه عرضه نفت اکنون به وضعیت خط لوله، بنادر دریای سرخ و همچنین شرایط عبور از تنگه هرمز وابسته است.
با این حال، گزارش «لویدز لیست» درباره حرکت نفتکشهای بزرگ حامل نفت خام است و نمیتوان بر اساس آن نتیجه گرفت که نفتکشهای حامل فرآوردههای نفتی عربستان مجبور به تخلیه محمولههای خود و بارگیری مجدد شدهاند.
هزینه حفظ مشتریان
«حسام عایش» کارشناس اقتصادی در گفتوگو با روزنامه «العربی الجدید» میگوید که اقدام یک کشور تولیدکننده یا یک شرکت صادرکننده برای خرید نفت یا فرآوردههای نفتی از یک بازار خارجی میتواند با هدف عمل به تعهدات قراردادی انجام شود. بهویژه زمانی که تأمین محمولهها از مسیر معمول امکانپذیر نباشد.
به گفته او، حفظ زمانبندی تحویل به تأمینکننده کمک میکند که رابطه خود با مشتریان و سهمش از بازار را حفظ کند.
او میافزاید جستوجوی محمولههای جایگزین به شرکتها اجازه میدهد با کمبود موقت تولید یا اختلال در حملونقل مقابله کنند، اما در عین حال بخشی از فشارهای بازار نقدی را نیز به آنها منتقل میکند.
اگر قیمت خرید محموله جایگزین افزایش یابد یا هزینه حملونقل و بیمه آن بیشتر شود، فاصله میان هزینه تأمین محموله و درآمد مورد انتظار از فروش آن بر اساس قرارداد اولیه افزایش خواهد یافت.
با این حال، اطلاعاتی درباره تعداد محمولههایی که آرامکو ممکن است خریداری کند، قیمت آنها یا شرایط قراردادهای تأمین منتشر نشده است. بنابراین نمیتوان هزینه اضافی احتمالی تحمیلشده بر شرکت را برآورد کرد یا با قطعیت گفت که این معاملات برای آرامکو زیان ایجاد خواهند کرد.
همچنین نمیتوان صرفاً از محل خرید محمولهها، مقصد آنها را مشخص کرد.
به گفته عایش، ورود شرکتهای بزرگ تولیدکننده به بازار خرید نقدی میتواند در دوره کمبود عرضه، تقاضای بیشتری ایجاد کند و رقابت برای دستیابی به محمولههای موجود را افزایش دهد.
میزان تأثیر این وضعیت بر قیمتها به حجم مورد نیاز، مدت زمان ادامه اختلال در عرضه و توان پالایشگاهها و معاملهگران برای تأمین جایگزین از مناطق دیگر بستگی دارد.
او همچنین اشاره میکند که افزایش هزینههای سوخت، حملونقل و بیمه میتواند در ادامه به قیمت محصولات نهایی در بازارهای واردکننده منتقل شود. با این حال، میزان انتقال این هزینه به مصرفکننده بسته به قراردادهای تجاری، سازوکارهای قیمتگذاری و نظام مالیاتی یا یارانهای هر کشور متفاوت است.
بر اساس ساختار بازار و مدت زمان اختلال، ممکن است شرکتها یا دولتها بخشی از این هزینه را متحمل شوند.
خرید اضطراری برای حفظ قراردادهای بلندمدت
«محمد النایر» کارشناس اقتصادی نیز به روزنامه «العربی الجدید» گفت که خرید محمولههای جایگزین حتی با قیمتی بالاتر از سطح معمول، میتواند یک گزینه تجاری برای حفظ رابطه با مشتریانی باشد که قراردادهای بلندمدت دارند.
به گفته او، تداوم عرضه برای شرکتی در ابعاد آرامکو اهمیت ویژهای دارد. زیرا این شرکت، نقش مهمی در تأمین نفت و فرآوردههای نفتی بازارهای مختلف ایفا میکند.
النایر میافزاید که هزینه خرید فوری باید در چارچوب تأثیر اختلال در تحویل بر مشتریان و قراردادهای آینده بررسی شود. با این حال، ارزیابی صرفه اقتصادی این اقدام از نظر مالی، نیازمند اطلاع از قیمت خرید، شرایط فروش و حجم محمولههای مورد نظر است. جزئیاتی که شرکت آرامکو درباره پیشنهادهای خرید دیزل که واسطهها آنها را گزارش کردهاند، اعلام نکرده است.
به اعتقاد النایر، اختلال در خط شرق ـ غرب و بیثباتی در کشتیرانی منطقه، اهمیت برخورداری عربستان از بیش از یک مسیر صادراتی را آشکار کرده است.
توقف خطی که نفت خام عربستان را به دریای سرخ منتقل میکند میتواند بخشی از محمولهها را دوباره به مسیر هرمز بازگرداند. همانطور که «لویدز لیست» نیز گزارش کرده است. همزمان، حملات به تأسیسات ساحلی میتواند بر توان پالایشگاهها و بنادر برای فعالیت مطابق برنامههای معمول تأثیر بگذارد.
آژانس بینالمللی انرژی ظرفیت تولید پایدار عربستان را حدود ۱۲.۱۱ میلیون بشکه در روز برآورد میکند، اما تولید واقعی نفت خام این کشور در آگوست ۲۰۲۶ را حدود ۵.۹۷ میلیون بشکه در روز تخمین زده است.
ذخیرهسازی در برابر اختلال
حسام عایش بر ضرورت افزایش ذخایر راهبردی فرآوردههای پالایششده در کنار ذخایر نفت خام، تأکید میکند.
او توضیح میدهد که در اختیار داشتن نفت خام بهتنهایی برای جبران کمبود دیزل یا بنزین کافی نیست اگر پالایشگاهها از کار بیفتند یا انتقال فرآوردهها به بازارهای واردکننده با تأخیر مواجه شود.
عایش پیشنهاد میکند تأسیسات ذخیرهسازی در چندین نقطه توزیع شوند تا در صورت اختلال در یکی از خطوط انتقال یا مسیرهای دریایی، محمولهها در نزدیکی مشتریان در دسترس باشند.
به گفته او، کارآمدی این گزینه به ظرفیت و هزینه ذخیرهسازی، موقعیت جغرافیایی آن نسبت به بازارها و مدت زمانی بستگی دارد که ذخایر میتوانند کمبود عرضه را جبران کنند.
پیشنهاد ایجاد ذخایر در خارج از نقاط گلوگاهی
النایر پیشنهاد میکند تأسیسات ذخیرهسازی در خارج از نقاط گلوگاهی مورد اتکای فعلی صادرات ایجاد شوند و سواحل سودان را نیز بهعنوان یکی از مناطقی که میتوان این گزینه را در آن بررسی کرد، مطرح میکند.
بر اساس این دیدگاه، ذخایر مستقر در نزدیکی مسیرهای صادراتی میتوانند در زمان اختلال در محمولههای مستقیم، بخشی از تقاضای مشتریان را تأمین کنند و نیاز به خرید اضطراری سوخت از بازارهای اروپا یا مدیترانه را کاهش دهند.
با این حال، پیش از آنکه چنین پیشنهادی بهعنوان گزینهای عملیاتی در نظر گرفته شود، باید امنیت بنادر سودان، ظرفیتهای آنها، شبکههای حملونقل مورد نیاز، هزینههای ساخت و بهرهبرداری و همچنین هزینه بیمه مورد بررسی قرار گیرد.
در شرایطی که جنگ در سودان از سال ۲۰۲۳ میلادی ادامه دارد، نمیتوان سواحل سودان را منطقهای عاری از خطر توصیف کرد.
النایر معتقد است توسعه زیرساخت ذخیرهسازی به سرمایهگذاری و شراکتهای بلندمدت نیاز دارد و راهحلی فوری برای محمولههایی که در حال حاضر با تأخیر مواجه شدهاند، ارائه نمیکند.
با این حال به گفته وی، وجود ذخایر توزیعشده در مناطق جغرافیایی مختلف میتواند در صورت تکرار حملات یا اختلال در مسیرهای حملونقل، زمان بیشتری برای شرکتها فراهم کند تا برنامه تحویل محمولهها را دوباره تنظیم کنند.
عایش در مقابل هشدار میدهد که ذخایر، هرچقدر هم گسترده باشند، نمیتوانند برای مدت نامحدود جایگزین توقف عرضه شوند.
اگر اختلال در حملونقل و تولید نفت ادامه پیدا کند، شرکتها ناچار خواهند بود منابع جایگزین پیدا کنند یا برنامههای تحویل را تغییر دهند. در همین حال، درآمد کشورهای صادرکننده نفت نیز ممکن است بر اساس حجم صادراتی که امکان انتقال آن وجود ندارد و مدت زمان اختلال، تحت تأثیر قرار گیرد.
عایش در پایان میگوید که تکرار شوکهای انرژی از دید او، نیاز اقتصادهای کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس به متنوعسازی منابع درآمد را افزایش میدهد.
به گفته او، اختلال در یک مسیر دریایی یا خط لوله میتواند همزمان بر صادرات نفت و درآمدهای آن فشار وارد کند. حتی در شرایطی که ظرفیت تولید نفت همچنان در دسترس باشد.
..............................
پایان پیام/ ۲۶۸