ضرورت بازآفرینی «رویای مقاومت» در سینما؛ از جنگ روایت‌ها تا احیای جایگاه تمدنی ایران

عصر قم - حجت‌الاسلام حسین مهدیزاده، رئیس میز نظریه اجتماعی فرهنگستان علوم اسلامی قم و پژوهشگر مطالعات تمدنی، در پیش‌نشست همایش بین‌المللی سینمای مقاومت با عنوان «رویای سرزمین مقاومت و ملت‌های هم‌سرنوشت آن»، بر ضرورت تبدیل مقاومت از یک مفهوم صرفاً امنیتی به روایتی هویت‌ساز، آینده‌نگر و تمدنی تأکید کرد.

به گزارش خبرنگار سرویس فرهنگی اجتماعی خبرگزاری رسا، سلسله پیش‌نشست‌های همایش بین‌المللی سینمای مقاومت با ارائه حجت‌الاسلام حسین مهدیزاده، رئیس میز نظریه اجتماعی فرهنگستان علوم اسلامی قم و پژوهشگر مطالعات تمدنی، برگزار شد.
این نشست با عنوان «رویای سرزمین مقاومت و ملت‌های هم‌سرنوشت آن» روز ۲۴ شهریور ۱۴۰۵ ساعت ۱۳:۳۰ برگزار شد و طی آن، نقش هنر و سینما در بازآفرینی روایت مقاومت و ترسیم افق تمدنی پیش‌روی ایران و ملت‌های منطقه مورد بررسی قرار گرفت.
ضرورت عبور از روایت امنیتی مقاومت
حجت‌الاسلام مهدیزاده در این نشست با اشاره به ماهیت امنیتی اقدامات جبهه مقاومت، اظهار کرد: رهبران مقاومت به دلیل ماهیت امنیتی اقدامات خود، در ابتدا امکان ارائه تصویر کاملاً شفافی از پروژه‌های خود را نداشتند، اما با تحولات اخیر و شهادت حاج قاسم سلیمانی، ابعاد پیش‌رونده و تمدنی جبهه مقاومت آشکارتر شده است.
وی با یادآوری فرمایشات رهبر انقلاب درباره «جهاد تبیین» در اربعین ۱۴۰۰، بر اهمیت توجه به تفاوت میان «گفتمان‌سازی» و «روایت» تأکید کرد و افزود: امروز جبهه مقاومت وارد عرصه حساس «جنگ روایت‌ها» شده و نیازمند ارائه روایتی حماسی و هویت‌ساز است.
سینما و ضرورت تصویرسازی از آینده مطلوب
رئیس میز نظریه اجتماعی فرهنگستان علوم اسلامی قم در ادامه، قوه خیال را یکی از عناصر مهم در تبدیل مفاهیم و اندیشه‌ها به کنش اجتماعی دانست و بیان کرد: برای تحقق یک عمل و کنش اجتماعی، اطلاعات مفهومی و عقلی باید مجدداً در قوه خیال به تصویر تبدیل شوند تا انگیزه و شوق حرکت ایجاد شود.
وی با نقد رویکردهایی که مقاومت را صرفاً انجام تکلیف بدون چشم‌داشت به نتیجه یا تحمل سختی می‌دانند، تصریح کرد: دین و مقاومت ارائه‌دهنده الگویی بهینه، نویدبخش و زیباتر برای زندگی بر پایه اخوت و روابط انسانی است.
مهدیزاده تأکید کرد: هنر و سینما باید بتوانند این آینده مطلوب را در قالب «رویاهای ملموس و قابل رؤیت» برای جامعه تصویر کنند تا تمایز لازم برای حرکت ایجاد شود.
بازخوانی تاریخ استعمار خلیج فارس
این پژوهشگر مطالعات تمدنی در بخش دیگری از سخنان خود به ریشه‌های تاریخی استعمار و تغییرات ژئوپلیتیک پرداخت و با اشاره به آغاز استعمار خلیج فارس توسط «آلفونسو دی آلبوکرک» پرتغالی در سال ۱۵۰۷ میلادی، بر ضرورت بازخوانی تاریخ استعمار در ایران تأکید کرد.
وی توضیح داد که در دنیای قدیم، جهان بر پایه «تمدن خشکی» اداره می‌شد و ایران به‌عنوان «سرزمین میانه» و پل ارتباطی شرق و غرب، از جایگاه ویژه‌ای در مناسبات تمدنی برخوردار بود.
مهدیزاده افزود: با گسترش دریانوردی و استفاده غربی‌ها از باروت، «تمدن دریایی» و امپراتوری‌های استعماری شکل گرفتند که این روند موجب انزوا و تضعیف جایگاه اقتصادی و موقعیت ترانزیتی کشورهای سرزمین میانه شد.
ایران و چشم‌انداز تمدن ترکیبی خشکی و دریا
وی در ادامه با اشاره به تحولات پیش‌روی جهان، بیداری ملت‌ها و بازگشت قدرت‌های اقتصادی مانند چین و هند به چرخه تولید را از عوامل مؤثر در تغییر مناسبات جهانی دانست و گفت: با افقی‌شدن مجدد مناسبات جهانی، جهان بار دیگر به «سرزمین میانه» نیازمند خواهد بود.
رئیس میز نظریه اجتماعی فرهنگستان علوم اسلامی قم تأکید کرد: تمدن آینده نه صرفاً خشکی و نه صرفاً دریایی، بلکه «تمدن ترکیبی خشکی و دریا» خواهد بود و در این میان، کریدورهای ترانزیتی و مناطق راهبردی مانند خلیج فارس و تنگه هرمز نقش کلیدی خواهند داشت.
نقش هنر در ساخت «رویای سرزمین مقاومت»
مهدیزاده در پایان بر ضرورت ورود سینما و اصحاب هنر به این عرصه تأکید کرد و گفت: هنر باید بتواند روایتی مبتنی بر هم‌سرنوشتی ملت‌ها و «دولت کریمانه» ارائه دهد و زمینه ذهنی و تصویری جامعه را برای تحقق یک الگوی تمدنی جدید آماده کند.
وی خاطرنشان کرد: در چنین روایتی، مقاومت صرفاً یک واکنش دفاعی در برابر تهدید نیست، بلکه بخشی از یک افق تمدنی و آینده‌ای است که باید برای مخاطب قابل تصور و رؤیت شود؛ از این منظر، سینما می‌تواند در ساخت «رویای سرزمین مقاومت و ملت‌های هم‌سرنوشت آن» نقشی اساسی ایفا کند.