یکی از آرزوهایم ورود نتایج تحقیقات فقه معاصر به عرصه حکمرانی است

عصر قم - آیت‌الله سیدکاظم نورمفیدی، نماینده ولی‌فقیه در استان گلستان و مؤسس پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر، با تأکید بر ضرورت تحول مطالعات فقهی متناسب با تحولات جهان و نیازهای جدید جامعه گفت: یکی از آرزوهای من این است که نتایج تحقیقات و بررسی‌های فقه معاصر وارد عرصه حکمرانی شود و حوزه‌های علمیه پیش از آنکه مسائل جدید به جامعه تحمیل شوند، با موضوع‌شناسی و پژوهش، پاسخ‌های علمی و فقهی لازم را آماده کنند.

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی اهل‌بیت(ع) ـ ابنا ـ آیت‌الله سیدکاظم نورمفیدی در مراسمی با اشاره به زمینه‌های شکل‌گیری پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر اظهار داشت: یکی از دغدغه‌هایی که از سال‌ها پیش وجود داشت این بود که فقه نباید صرفاً در محدوده مسائل فردی باقی بماند؛ چراکه جهان دائماً در حال تغییر است و به تبع آن، زندگی مردم، افکار، نیازها و پرسش‌های آنان نیز تغییر می‌کند.
وی افزود: حوزه‌های علمیه نمی‌توانند نسبت به این تحولات بی‌تفاوت باشند و باید ضمن حفظ مبانی و اصالت‌های فقهی، در عرصه‌های جدید ورود پیدا کنند؛ زیرا فقه نمی‌تواند خود را از زمان و شرایط زندگی انسان جدا کند.
ضرورت شناسایی مسائل پیش از تبدیل شدن به بحران
مؤسس پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر با اشاره به شرایط فکری و فرهنگی امروز جامعه و جهان خاطرنشان کرد: امروز برخی مبانی و باورها با روش‌هایی متفاوت از گذشته و با زبان‌هایی جذاب و قابل فهم مورد هجمه قرار می‌گیرند و پرسش‌هایی درباره موضوعاتی مانند دعا، قضا و قدر، اختیار و سرنوشت انسان مطرح می‌شود که پاسخ به آنها نیازمند کار علمی و فکری عمیق است.
وی تصریح کرد: حوزه باید خود را از نظر علمی و فکری برای مواجهه با این مسائل آماده کند و منتظر نماند تا دیگران مسئله‌ای را مطرح کنند، دیدگاهی را در جامعه رواج دهند و پس از آن حوزه بخواهد به آن پاسخ دهد.
آیت‌الله نورمفیدی ادامه داد: باید پیشاپیش موضوع‌شناسی کنیم، مسائل جدید و نوپدیدی را که در منابع فقهی کمتر مورد توجه قرار گرفته‌اند شناسایی کنیم و درباره آنها به تحقیق و بررسی بپردازیم تا پاسخ‌های علمی و فقهی مناسب پیش از تبدیل شدن مسائل به بحران در اختیار جامعه قرار گیرد.
وی با تأکید بر ظرفیت گسترده فقه شیعه گفت: منابع فقهی از ظرفیت فراوانی برای پاسخ‌گویی به مسائل جدید برخوردارند و باید این ظرفیت در مواجهه با نیازهای روز جامعه و انسان معاصر به کار گرفته شود.
از تجربه شهید مطهری تا نقش اجتماعی پژوهش‌های حوزوی
نماینده ولی‌فقیه در استان گلستان با اشاره به شخصیت شهید آیت‌الله مرتضی مطهری و دغدغه‌های فکری آن شهید اظهار داشت: یکی از نمونه‌های روشن تأثیرگذاری یک کار علمی و فکری بر جامعه، آثار شهید مطهری است.
وی با اشاره به ماجرای انتشار کتاب حجاب افزود: پس از انتشار این اثر، یکی از بستگان ما که از ائمه جماعات منطقه تجریش بود، نقل می‌کرد که در پی انتشار کتاب، تعدادی از بانوانی که حجاب نداشتند، تحت تأثیر این اثر قرار گرفته و محجبه شدند.
آیت‌الله نورمفیدی خاطرنشان کرد: این نمونه نشان می‌دهد که یک کار علمی، اگر به یک نیاز واقعی جامعه پاسخ دهد و با مسائل روز ارتباط داشته باشد، می‌تواند آثار اجتماعی قابل توجهی ایجاد کند.
وی افزود: دغدغه‌های فکری شهید مطهری اگر در فضای حوزه به صورت گسترده دنبال می‌شد، می‌توانست چهره حوزه را بیش از پیش متحول کند و بخشی از همان دغدغه‌ها امروز در پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر دنبال می‌شود.
رشد ظرفیت علمی حوزه؛ سرمایه‌ای برای پاسخ به مسائل جدید
مؤسس پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر با اشاره به وضعیت حوزه‌های علمیه در دهه‌های گذشته بیان کرد: حدود ۶۰ سال پیش که ما طلبه بودیم، روشنفکران و اندیشمندان حوزه به تعداد انگشتان یک دست هم نمی‌رسیدند؛ اما امروز بحمدالله در حوزه‌های مختلف فکری و علمی، عالمان و پژوهشگران فراوانی حضور دارند.
وی این ظرفیت علمی را سرمایه‌ای ارزشمند برای حوزه دانست و گفت: امروز پژوهشگران و استادان توانمندی در حوزه حضور دارند که می‌توانند در حل مسائل جدید و پاسخ‌گویی به نیازهای فکری و اجتماعی جامعه نقش‌آفرین باشند.
آیت‌الله نورمفیدی اظهار داشت: باید از این ظرفیت علمی برای شناخت مسائل جدید، تولید پاسخ‌های فقهی و تقویت نقش اجتماعی حوزه استفاده کرد.
ورود نتایج پژوهش‌های فقهی به چرخه حکمرانی
وی یکی از دغدغه‌های مهم خود را پیوند دادن پژوهش‌های فقهی با عرصه حکمرانی عنوان کرد و گفت: یکی از آرزوهای من این است که تحقیقات و بررسی‌هایی که در زمینه فقه معاصر انجام می‌شود، در عرصه حکمرانی مورد استفاده قرار گیرد و نتایج این پژوهش‌ها از مرحله مباحث علمی فراتر رفته و در حل مسائل واقعی جامعه اثرگذار باشد.
آیت‌الله نورمفیدی افزود: اگر پژوهش‌های حوزوی بتواند به نیازهای واقعی جامعه پاسخ دهد و در تصمیم‌سازی و حل مسائل کشور مورد استفاده قرار گیرد، نقش حوزه در جامعه بیش از پیش تقویت خواهد شد.
پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر؛ ثمره همکاری استادان و پژوهشگران حوزه
مؤسس پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر با اشاره به فعالیت‌های این پژوهشگاه گفت: این مجموعه طی حدود شش سال گذشته با همکاری و همدلی جمعی از استادان و پژوهشگران حوزه فعالیت کرده و آثار ارزشمندی را به جامعه علمی عرضه کرده است.
وی افزود: بسیاری از استادان و شخصیت‌های علمی حوزه که در این مجموعه همکاری داشته‌اند، از چهره‌های شناخته‌شده و موفق حوزه هستند و به دلیل محدودیت وقت نمی‌توان نام همه آنان را در این جلسه ذکر کرد.
آیت‌الله نورمفیدی با اشاره به برگزاری مراسم معرفی آثار پژوهشگاه اظهار داشت: در این مراسم مجموعه‌ای از آثار تولیدشده توسط پژوهشگاه معرفی و رونمایی شد که حاصل تلاش و همکاری جمعی از استادان و پژوهشگران حوزه است.
برگزاری ۳۰۰ نشست علمی و توسعه زیرساخت‌های فقه معاصر
وی با اشاره به گزارش پنج‌ساله فعالیت پژوهشگاه گفت: در این گزارش، بخشی از فعالیت‌های علمی و پژوهشی مجموعه ارائه شده که از جمله آنها می‌توان به برگزاری حدود ۳۰۰ نشست علمی و تولید و عرضه ۲۰ اثر اشاره کرد.
نماینده ولی‌فقیه در استان گلستان افزود: در این مدت همچنین ارتباطات علمی بین‌المللی پژوهشگاه توسعه یافته و زیرساخت‌هایی همچون پایگاه جامع دروس فقه معاصر، دانشنامه فقه معاصر و کتابخانه دیجیتال فقه معاصر شکل گرفته است.
وی خاطرنشان کرد: بررسی عملکرد گذشته، شناسایی نقاط قوت و ضعف و آسیب‌شناسی فعالیت‌ها نیز انجام شده تا سیاست‌ها و برنامه‌های آینده پژوهشگاه متناسب با اهداف و مأموریت‌های آن تنظیم شود.
شناسایی ظرفیت‌های علمی جهان اسلام
آیت‌الله نورمفیدی با اشاره به برنامه‌های آینده پژوهشگاه گفت: یکی از برنامه‌های مهم، شناسایی و تربیت پژوهشگران و ورود به عرصه‌هایی است که تاکنون کمتر مورد توجه قرار گرفته‌اند.
وی ادامه داد: ترجمه آثار به زبان‌های عربی و انگلیسی و گسترش ارتباط با مراکز علمی بین‌المللی که در حوزه فقه شیعه و فقه اسلامی فعالیت دارند، از دیگر برنامه‌های پژوهشگاه است.
مؤسس پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر افزود: تاکنون بیش از ۱۰۰ مرکز علمی مرتبط و حدود ۶۰۰ شخصیت علمی فعال در این حوزه شناسایی شده‌اند و زمینه ارتباط و همکاری با آنان در حال پیگیری است.
وی با اشاره به آغاز ارتباط با مراکز علمی عراق اظهار داشت: در این زمینه حجت‌الاسلام والمسلمین دُرّی و جمعی از همکاران پژوهشگاه به عراق سفر کرده و با برخی مراکز علمی دیدار و گفت‌وگو داشته‌اند و فعالیت‌ها در شبه‌قاره هند نیز در حال آغاز است.
ظرفیت فقه شیعه برای پاسخ به مسائل نوپدید
آیت‌الله نورمفیدی با تأکید بر ظرفیت فقه شیعه برای پاسخ‌گویی به نیازهای انسان معاصر گفت: هرچه در این مسیر بیشتر پیش می‌رویم، بیشتر متوجه ظرفیت‌های فقه شیعه برای پاسخ‌گویی به نیازهای جدید بشر می‌شویم.
وی افزود: در برخی محافل علمی خارج از کشور، موضوعاتی که شاید برای ما در داخل کشور بدیهی به نظر برسد، به عنوان تلاش‌های علمی قابل توجه مورد استقبال قرار می‌گیرد و علاقه و نیاز جدی برای ارتباط با فقه شیعه و دیدگاه‌های آن وجود دارد.
نماینده ولی‌فقیه در استان گلستان خاطرنشان کرد: البته این ارتباط یک‌طرفه نیست و ما نیز به ظرفیت‌های علمی جهان اسلام نیاز داریم و باید ارتباطات علمی میان مراکز حوزوی و مراکز علمی جهان اسلام بیش از گذشته گسترش یابد.
برگزاری همایش درباره ظرفیت فقه شیعه در مسائل جدید
وی از برنامه‌ریزی برای برگزاری همایشی با موضوع ظرفیت‌شناسی فقه شیعه برای پرداختن به مسائل جدید و نوپدید خبر داد و گفت: این موضوع از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است و باید ظرفیت‌های فقه شیعه برای مواجهه با مسائل جدید به صورت علمی و روشمند بررسی شود.
آیت‌الله نورمفیدی ابراز امیدواری کرد این اقدامات بتواند بخشی از نیازهای فکری و علمی جامعه را پاسخ دهد و مسیر ارتباط میان پژوهش‌های حوزوی و مسائل واقعی جامعه را تقویت کند.
وی در پایان با دعا برای قبولی و توفیق در ادامه این مسیر، برای امام خمینی(ره) طلب رحمت و مغفرت کرد و اظهار داشت: بسیاری از این حرکت‌ها و مجموعه‌ها از برکات بنیان‌گذاری ایشان است.
نماینده ولی‌فقیه در استان گلستان همچنین با اشاره به توجه ویژه رهبر شهید انقلاب به فقه و فقه معاصر گفت: ویژه‌نامه‌ای با موضوع فقه معاصر و رهبر شهید انقلاب برای سالگرد شهادت و تدفین ایشان در حال آماده‌سازی است که در آن محورهای مختلف موضوع بررسی و از دیدگاه‌های استادان و صاحب‌نظران استفاده خواهد شد.
وی در پایان برای ملت ایران، رزمندگان اسلام و نیروهای حاضر در خط مقدم جبهه مقابله با استکبار آرزوی توفیق و پیروزی کرد و برای رهبر معظم انقلاب نیز سلامتی و توفیق روزافزون مسئلت داشت.
..................
پایان پیام/