عصر قم - حجتالاسلام محمدی با تأکید بر ضرورت شناسایی منشأ شبهات اعتقادی گفت: اگر ریشه انکار، مشکلات روحی و رفتاری باشد، صرف ارائه استدلال و برگزاری جلسات گفتوگو مشکل فرد را حل نخواهد کرد.
به گزارش خبرنگار سرویس حوزه و روحانیت خبرگزاری رسا، حجتالاسلام محمدی در پنجمین دوره آموزشی «شبههشناسی، روش پاسخ و مواجهه» با استناد به آیه ۱۰ سوره روم اظهار داشت: قرآن کریم درباره کسانی که مرتکب رفتارهای نادرست میشوند، میفرماید: «ثُمَّ کَانَ عَاقِبَهَ الَّذِینَ أَسَاءُوا السُّوأَىٰ أَن کَذَّبُوا بِآیَاتِ اللَّهِ وَکَانُوا بِهَا یَسْتَهْزِئُونَ»؛ بنابراین در برخی موارد، کثرت گناه میتواند بر نظام اعتقادی انسان اثر بگذارد و او را به تکذیب آیات الهی برساند.
این استاد افزود: بسیاری از افرادی که پیامبر اکرم(ص) را انکار میکردند، لزوماً به دلیل یک اشکال علمی یا شبهه شناختی این کار را انجام نمیدادند، بلکه اختلال در نظام اخلاقی و رفتاری آنان میتوانست زمینهساز اختلال در باورهای اعتقادیشان شود.
وی با تأکید بر ضرورت شناسایی منشأ شبهات ادامه داد: گاهی فردی درباره ولایت، توسل، شفاعت یا ولایت فقیه شبهه مطرح میکند و پاسخگو بلافاصله تلاش میکند با ارائه استدلال، باور او را اصلاح کند؛ در حالی که ممکن است ریشه این انکار، یک مسئله علمی نباشد و از وضعیت روحی و رفتاری فرد ناشی شده باشد.
حجتالاسلام محمدی تصریح کرد: اگر منشأ یک شبهه، اشکال علمی و منطقی باشد، میتوان با گفتوگو و استدلال آن را برطرف کرد، اما اگر انکار اعتقادی ریشه در مسائل روحی و روانی داشته باشد، صرف ارائه استدلال و برگزاری جلسات گفتوگو مشکل او را حل نخواهد کرد و باید متناسب با منشأ اصلی مشکل، مسیر درمان را دنبال کرد.
وی در ادامه با استناد به آیات ۱۳ و ۱۴ سوره مطففین گفت: قرآن کریم درباره کسانی که پس از شنیدن آیات الهی میگویند «أَسَاطِیرُ الْأَوَّلِینَ»، علت این واکنش را «کَلَّا بَلْ رَانَ عَلَىٰ قُلُوبِهِم مَا کَانُوا یَکْسِبُونَ» بیان میکند؛ یعنی اعمالی که پیشتر انجام دادهاند، بر قلبهای آنان زنگار افکنده و مانع اثرگذاری آیات الهی شده است.
این استاد افزود: در چنین شرایطی، حتی اگر پیامبر اکرم(ص) یک استدلال را با بیانهای مختلف تکرار کند، ممکن است فرد همچنان به انکار ادامه دهد؛ چراکه منشأ انکار او شناختی نیست، بلکه به وضعیت درونی و روحی او بازمیگردد.
حجتالاسلام محمدی همچنین با اشاره به روایتی از پیامبر اکرم(ص) در بحارالانوار درباره پیامدهای غوطهور شدن در گناه گفت: بر اساس این روایت، گناه میتواند انسان را به مرحلهای برساند که در ولایت وصی پیامبر(ص)، سپس در نبوت و در نهایت حتی در توحید دچار انکار شود.
وی در پایان تأکید کرد: باید میان فردی که در یک استدلال عقلی، مانند برهان امکان و وجوب، اشکال منطقی دارد و فردی که انکار اعتقادی او ریشه در مسائل غیرشناختی دارد تفاوت گذاشت؛ چراکه روش مواجهه با این دو متفاوت است و نمیتوان همه شبهات اعتقادی را صرفاً با کلاس، گفتوگو و استدلال علمی پاسخ داد.