عصر قم - نماینده مجلس خبرگان رهبری با تأکید بر ضرورت وحدت امت اسلامی، شبهات پیرامون آن را ناشی از فقدان نظریه منسجم و فقه لازم آن دانست.
به گزارش خبرنگار سرویس سیاسی خبرگزاری رسا، حجت الاسلام والمسلمین احمد مبلغی، نماینده جمهوری اسلامی ایران در مجمع جهانی فقه اسلامی در مجمع فقهی جده، پیش از ظهر امروز در بخش علمی چهلمین کنفرانس بینالمللی وحدت اسلامی که در مرکز مطالعات تقریبی قم برگزار شد، با اشاره به پیشرفت ادبیات وحدت در سالهای اخیر، از فقدان یک نظریه منسجم در این حوزه انتقاد کرد و طرحی تئوریک برای نظریهپردازی وحدت اسلامی ارائه داد.
وی در آغاز سخنان خود با اشاره به موانع تاریخی و رسوبات تعصبآمیز در مسیر وحدت اظهار داشت: باید بر میراث اسلامی و اندیشهای که امام انقلاب بر جای گذاشتند تکیه کنیم. شاید در یک کلمه بتوان گفت ما به دلیل فقدان نظریه در زمینه وحدت دچار این اختلال شدهایم.
نماینده مردم لرستان در مجلس خبرگان رهبری با بیان اینکه از خاستگاه یک نظریه حرکت نکردهایم، گفت: در نتیجه دانشها و علوم و همه تواناییهایمان را در جهت این نظریه فعال نکردهایم. خاستگاه این نظریه میتواند تجربه انقلاب اسلامی، رهنمودهای امام فقید و امام شهید، تفکر اسلامی و آیات قرآنی باشد.
وی در تشریح مراحل تئوری، نخستین مرحله را جعل تکوینی امت خواند و با استناد به آیه «انَّ هَذِهِ أُمَّتُکُمْ أُمَّهً وَاحِدَهً» تصریح کرد: جعل در اینجا جعل تشریعی نیست، جعل تکوینی است. وقتی خداوند میفرماید «جعلکم امه واحده»، حتی اگر اختلاف هم بکنیم و به جان هم بیفتیم، باز هم ما یک امتیم. این مرحله پیشاتشریع است؛ در کلام یا فلسفه شریعت باید بحث شود.
این استاد حوزه علمیه دومین مرحله را ورود به حوزه تشریع و جعل تشریعی وضعی اخوت اسلامی دانست و گفت: آیه «إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَهٌ» یک جعل وضعیتی است. سیاق این آیه تقاضا نیست، بلکه قاطعانه یک جعل میکند. وقتی میگوییم جعل تشریعی وضعی، یعنی هیچ قیدی نمیپذیرد و میشود مرجع و نقطه فکری که همه باید خودشان را با آن تراز کنند. حتی اگر اختلاف هم ایجاد شود، برادری از بین نمیرود.
نماینده مجلس خبرگان رهبری با اشاره به سیره امیرالمؤمنین(ع) تصریح کرد: بعد از جنگ جمل، امام علی(ع) فرمودند اخواننا علینا؛ اینها برادران ما هستند. در نهجالبلاغه امام علی(ع) تعبیر اخوان متفرقه را به کار میبرد؛ بهرغم اینکه چیزی آمده تفرقه ایجاد کرده، باز هم میفرماید ما اخوان هستیم. این جعل است و نمیشود از آن خارج شد. هیچ جنگی در بین جامعه اسلامی این اخوت را از بین نمیبرد. رهبر معظم انقلاب هم بعد از این جنگ، بحث اخوت و ارجاع به آن را در ارتباط با کشورهای اسلامی بهکار گرفتند.
نماینده جمهوری اسلامی ایران در مجمع جهانی فقه اسلامی با تأکید بر ضرورت فعالسازی دانش فقه وحدت خاطرنشان کرد: ما در حوزه بحثی به نام فقه وحدت نداشتهایم. این حرفها ممکن است نامأنوس به ذهن بیاید، اما وقتی از بالا و از جعل الهی شروع میکنید، حتماً باید فقه وحدت داشته باشیم. قواعد بسیار زیادی در این زمینه وجود دارد: قاعده تبار، قاعده تغافل، قاعده تعاشر، قاعده تمایز و دهها و صدها قاعده دیگر. شاید هیچ بخشی از روایات اهل بیت(ع) به اندازه کلان امت و وحدت امت اینهمه قاعده تکثیر شده ندارد، اما چون بابی در فقه برای آن باز نشده، اینها همانطور گرد ناخورده در روایات ما مانده است.
وی با تأکید بر سه محور کلان فقه اخوت، فقه وحدت و فقه مصلحت امت، تصریح کرد: هر بدنی وضعیت اضطراری دارد و برای آن احکام ثانوی قائل میشویم؛ امت اسلامی هم با این سابقه تاریخی و گستره اجتماعی، احکام اضطراری خاص خود را دارد. در نهجالبلاغه قدمهای مدارا و نادیده گرفتن برای امام علی(ع) بهطور معمول بیمعناست، اما یک جا معنادار است؛ آنجا که پای مصلحت امت و وحدت در کار است.
حجت الاسلام والمسلمین مبلغی با تأکید بر اینکه وحدت یک امر اجتماعی و هویتی است، تصریح کرد: ما باید جامعهشناسی را فعال کنیم و هویت امت را بشناسیم. باید سنن الهی ناظر به هویت و امت را فعال کنیم؛ همان چیزی که شهید صدر قبل از آن مرحوم علامه طباطبایی و تا اندازهای مرحوم شهید مطهری دنبال میکردند. بدون فعالسازی این دانشها، نمیشود نظریه را فعال کرد.
نماینده مجلس خبرگان رهبری آخرین مرحله از طرح تئوریک خود را تنزیل خواند و گفت: همه این قواعد را که کشف کردیم و نظریهها را استوار ساختیم، باید بر مسائل اجتماعی پیاده کنیم. تنزیل بر خلاف تصور اولیه ما امر سادهای نیست؛ در مسائل اجتماعی پیچیدگیها، رفت و برگشتها و جامعنگریها هست و نیاز به راهبردها و ایجاد بسترهای کافی دارد. مثلاً الان مسئله تنگه هرمز رخ داده و ما میخواهیم وحدت اسلامی را حفظ کنیم. یک نفر میگوید ولش کن و کنار بگذار، اما نمیشود؛ چون وحدت اسلامی جعل الهی است و با جعل الهی بازی کردن معنا ندارد. ولی اینکه بگوییم بگذار ببینیم بعد چه میشود هم در شدت بحران یعنی نادیده گرفتن آن پروژه قرآنی. اینجاست که باید قواعد را بیاورید و پیاده کنید.
وی در پایان با اشاره به آیه «وَجَعَلْنَاکُمْ أُمَّهً وَسَطًا لِتَکُونُوا شُهَدَاءَ عَلَی النَّاسِ» خاطرنشان کرد: ما در فقه تشریعی وحدت، بخشی به نام «فقه وسطیت» داریم. قرآن میگوید ما شما را امت وسط قرار دادیم. این وسطیت پربارترین حوزه است و قرآن خودش آن را تعلیل میکند: لِتَکُونُوا شُهَدَاءَ عَلَی النَّاسِ؛ شهدای بر سایر امم باشید. رهبر شهیدمان امت را به سمت تبلور یک شهادت برد؛ الان تنها کشوری که در برابر این همه جنایات اسرائیل ایستاده، ایران اسلامی است و این راه تنگه هرمز هم دارد ارتقا میدهد. این همان «لِتَکُونُوا شُهَدَاءَ عَلَی النَّاسِ» است. اما یادمان نرود امت وسط پشتوانه و پشتیبان این کار است؛ اگر این کار را نکنیم، امت کوچک میشود و دیگر شاهد نیست. ما میخواهیم امت شاهد و گواه باشد.