بیت‌المال؛ خرج بزم خلیفه

عصر قم - هادی عباسی، جوانی می گسار، سبک سر و بی‌ بند و بار بود، که در محیط آلوده دربار عباسی، پرورش یافته بود. او در زمان خلافت پدرش، جمعی از خوانندگان را به بزم ‌اشرافی خود دعوت می‌ نمود و با بیت المال مسلمین به می گساری و عیش و طرب می‌ پرداخت. بر اثر اعمال زشت او و سخت گیرهایی که نسبت به بنی هاشم داشت، کشور اسلامی دستخوش اضطراب و تشنج گردید و موجی از نارضایتی عمومی، در جامعه پدیدار گردید.

خبرگزاری بین‌المللی اهل‌بیت(ع) ـ ابنا: او جوانی می گسار، سبک سر و بی‌ بند و بار بود، به طوری که حتی پس از رسیدن به خلافت، اعمال سابق خود را ترک ننمود، و حتی شئون ظاهری خلافت را حفظ نمی‌ کرد. (۱) علاوه بر این، او فردی سنگدل، بدخوی، سخت گیر و کج رفتار بود. (۲)
هادی در محیط آلوده دربار عباسی تربیت یافته و از پستان چنین رژیم خود خواه و ستمگر و زورگویی شیر خورده بود. با چنین پرورشی، اگر خلافت نصیب وی نمی‌شد، در جرگه جوانان زورگو و تهی مغزی قرار می‌ گرفت که جز هوس رانی و خوش گذرانی هدف دیگری ندارد.
او در زمان خلافت پدر، همراه برادرش هارون، جمعی از خوانندگان را به بزم ‌اشرافی خود که با بیت ‌المال اسلام برگزار می‌شد، دعوت می‌ نمود و به می گساری و عیش و طرب می‌ پرداخت. او آن چنان در این کار افراط می‌ کرد که گاهی پدرش مهدی آن را تحمل نکرده ندیمان و آوازه‌ خوانان مورد علاقه او را تنبیه می‌ کرد! (۳) چنانکه یکبار «ابراهیم موصلی»، خواننده مشهور آن زمان را از شرکت در بزم او نهی کرد و چون هادی دست‌ بردار نبود، ابراهیم را به زندان افکند!.(۴)
هادی که در زمان پدر، گاهی به خاطر رفتار زننده خود با مخالفت پدر رو برو می‌ شد، پس از آنکه به خلافت رسید، آزادانه به عیاشی پرداخت و اموال عمومی مسلمانان را صرف بزم های شبانه و شب نشینی های آلوده خود کرد.
به گفته مورخان، او «ابراهیم موصلی» را به دربار خلافت دعوت می‌ کرد و ساعت ها به آواز او گوش می‌ داد و به حدی به او دل بسته بود که اموال و ثروت زیادی به او می ‌بخشید، به طوری که یک روز مبلغ دریافتی او از خلیفه، به یکصد و پنجاه هزار دینار بالغ گردید! پسر ابراهیم می‌گفت: «اگر هادی بیش از این عمر می‌ کرد، ما حتی دیوارهای خانه ‌مان را از طلا و نقره می‌ ساختیم»! (۵)
روزی «ابراهیم موصلی» چند آواز برای وی خواند و او را سخت به هیجان درآورد. هادی او را تشویق کرد و مکرر از وی خواست که مجدداً بخواند. در پایان بزم، به یکی از پیشکاران خود دستور داد دست ابراهیم را بگیرد و به خزانه بیت المال ببرد تا او هر قدر خواست (از اموال مسلمین) بردارد، و حتّی اگر خواست تمام بیت ‌المال را ببرد، او را آزاد بگذارد! ابراهیم می‌ گوید: «وارد خزانه بیت‌ المال شدم و فقط پنجاه هزار دینار برداشتم»!! (۶)
با چنین طرز رفتار و روش، پیدا بود که او از عهده مسئولیت سنگین اداره امور جامعه اسلامی برنخواهد آمد، به همین دلیل، در دوران خلافت او، کشور اسلامی که در آغاز نسبتاً آرام بود و همه ایالات و استان ها به اصطلاح مطیع حکومت مرکزی بودند، بر اثر رفتار زننده و اعمال زشت وی، دستخوش اضطراب و تشنج گردید و از هر سو موج نارضایی عمومی پدیدار گشت.
البته علل مختلفی موجب پیدایش این وضع شد ولی عاملی که بیش از هرچیز به نارضایی و خشم مردم دامن زد، سخت گیری هادی نسبت به بنی هاشم و فرزندان علی(علیه‌ السلام) بود. او از آغاز خلافت، سادات و بنی هاشم را زیر فشار طاقت ‌فرسا گذاشت و حق آنها را که از زمان خلافت مهدی از بیت‌ المال پرداخت می‌ شد، قطع کرد و با تعقیبب مداوم آنان، رعب و وحشت شدیدی در میان آنان به وجود آورد و دستور داد آنان را در مناطق مختلف باز داشت نموده و روانه بغداد کردند. (۷)، (۸)
پی نوشت:
(۱). مسعودی، مروج ‌الذهب، بیروت، دار الأندلس، ج ۳، ص ۳۲۵؛ ابوالفرج‌ الاصفهانی، بیروت، دار احیاء التراث‌ العربی، ج ۵، ص ۱۸۴.
(۲). عبدالرحمن ‌السیوطی، تاریخ الخلفاء، بغداد، مکتبه المثنی، ص ۲۷۹.
(۳). ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، بیروت، دار صادر، ج ۶، ص ۱۰۲.
(۴). ابوالفرج‌ الاصفهانی، بیروت، دار احیاء التراث‌ العربی، ج ۵، ص ۱۶۰.
(۵). ابوالفرج‌ الاصفهانی، بیروت، دار احیاء التراث‌ العربی، ج ۵، ص ۱۶۳.
(۶). ابوالفرج‌ الاصفهانی، بیروت، دار احیاء التراث‌ العربی، ج ۵، ص ۱۸۵.
(۷). ابن واضح، تاریخ یعقوبی، نجف، منشورات ‌المکتبه الحیدریه، ۱۳۸۴ ه. ق، ج ۳، ص ۱۴۲.
(۸). گردآوری از کتاب: سیره پیشوایان، مهدی پیشوایی، موسسه امام صادق(علیه السلام)، قم، ۱۳۹۰هـ. ش، ص ۴۲۲.