عصر قم - کتاب عصر جدید بر حکمرانی فضای مجازی، با گردآوری و ترجمه مجموعهای از مقالات تخصصی، به بررسی ابعاد مختلف حکمرانی فضای مجازی، سیاستهای سایبری ایالات متحده، رقابت قدرتهای جهانی و روندهای نوظهور در امنیت سایبری پرداخته است.
به گزارش خبرنگار سرویس فرهنگی و اجتماعی خبرگزاری رسا ، کتاب عصر جدید بر حکمرانی فضای مجازی به نوشته و ترجمه دکتر سید هادی صادقی و علیاکبر خلیلیان، با گردآوری مجموعهای از مقالات تخصصی در حوزه حکمرانی فضای مجازی، از سوی دانشگاه عالی دفاع ملی منتشر شده است. این اثر در نوبت نخست چاپ سال ۱۴۰۱ منتشر شده و در پنج فصل، مهمترین مباحث مرتبط با حکمرانی سایبری، راهبردهای امنیتی و رقابت قدرتهای جهانی در فضای مجازی را بررسی میکند.
فصل نخست کتاب با عنوان «شکل دادن به حکمرانی فراگیر در فضای مجازی» به مبانی و الگوهای حکمرانی سایبری اختصاص دارد. فصل دوم با عنوان «مدیریت سایبری در فرومهای چندجانبه»، فصل سوم با موضوع «حکمرانی چندذینفعی و بازدارندگی سایبری؛ سیر تکامل راهبرد دفاعی ایالات متحده در فضای مجازی»، فصل چهارم با عنوان «رمزگشایی از یک عملیات سایبری» و فصل پنجم با موضوع «رقابت ایالات متحده و چین در فضای مجازی؛ چشمانداز سیاستهای قدرت در حال ظهور و بسترهای نرمافزاری» دیگر بخشهای این کتاب را تشکیل میدهند.
یکی از مباحث مهم فصل دوم، بررسی چارچوب «انستیتوی ملی استاندارد و فناوری (NIST) » برای ارتقای امنیت سایبری زیرساختهای حیاتی است. کتاب توضیح میدهد که این نهاد وابسته به وزارت بازرگانی آمریکا در ۱۲ فوریه ۲۰۱۴ چارچوبی برای بهبود امنیت سایبری زیرساختهای حیاتی منتشر کرد که مجموعهای از استانداردها و دستورالعملها را با هدف ایجاد زبان مشترک برای مدیریت ریسک امنیت سایبری، بدون تحمیل الزامات نظارتی جدید بر کسبوکارها، ارائه میکرد. همچنین نسخه بهروزشده این چارچوب در ۱۶ فوریه ۲۰۱۸ منتشر شد.
در ادامه این فصل، اسناد مهم سیاستگذاری آمریکا از جمله راهبرد سایبری وزارت دفاع آمریکا، برنامه اقدام ملی امنیت سایبری، راهبرد سیاستهای فضای مجازی بینالمللی وزارت امور خارجه، فرمان اجرایی رئیسجمهور آمریکا برای تقویت امنیت سایبری شبکههای فدرال، راهبرد سایبری وزارت دفاع در سال ۲۰۱۸ و راهبرد ملی سایبری مورد بررسی قرار گرفته است.
کتاب درباره راهبرد سایبری وزارت دفاع آمریکا در سال ۲۰۱۵ توضیح میدهد که هدف این سند، هدایت توسعه نیروهای سایبری، تقویت دفاع سایبری، ایجاد بازدارندگی و تعیین اهداف وزارت دفاع در یک بازه پنجساله بوده است. همچنین در بخش مربوط به برنامه اقدام ملی امنیت سایبری آمده است که دولت باراک اوباما در سال ۲۰۱۶ با انتشار این برنامه، تلاش کرد امنیت سایبری دولت فدرال، بخش خصوصی و حریم خصوصی شهروندان را ارتقا دهد و با بهرهگیری از اندیشمندان و متخصصان خارج از دولت، راهکارهایی برای افزایش آگاهی عمومی، حفاظت از امنیت سایبری و امنیت دیجیتال ارائه کند.
نویسندگان در جمعبندی فصل دوم مینویسند:
«با بررسی روند و فعالیت حاکمیت سایبری در مجامع چندجانبه بینالمللی و سیاستهای ملی ایالات متحده طی دهه گذشته، فرایند در نظر گرفتن خصوصیات مربوط به طرحهای حکمرانی و تعیین پیامدهای پیش روی حاکمیت بر فضای سایبری مشخص میگردد. بررسی جنبههای موفق و غیرمؤثر طرحهای حکمرانی میتواند اطلاعات مفیدی برای تلاشهای آینده در جهت حکمرانی بر فضای مجازی فراهم کند. این فصل یک طرح حاکمیت چندجانبه به عنوان تلاشی چندذینفعی در یک مجمع بینالمللی که شامل احزاب چندین کشور اعم از دولتها، سازمانهای غیردولتی، شرکتها یا سایر شرکتکنندگان میگردد به بحث گذاشت. همچنین طرحهای حاکمیت ایالات متحده شامل دستورالعملهای سیاسی، راهبردها یا سایر اشکال دستورالعملهای قوه مجریه را نیز مطرح کرد. با در نظر گرفتن فعالیتهای سازمان ملل و اتحادیه اروپا در زمینه حاکمیت و کنترل بر فضای سایبری در دهه گذشته و همچنین بررسی رفتار کشورها در تشکیل انجمنهای جدید و سازمانهای منطقهای با موضوع مسائل سایبری، همچنان شاهد اختلافات بین گروههایی از کشورهای مختلف در مسائل جهانی سایبری هستیم. موضوعات سایبری با چالشهایی از دیدگاههای مخالف درباره چگونگی کنترل اطلاعات در فضای مجازی و اینترنت روبهرو هستند که این اختلاف اغلب بین کشورهای غربی و غیرغربی وجود دارد. ایالات متحده تمایل دارد با روشهای خود همچنان به حکمرانی بر فضای سایبر ادامه داده و با مدلهای جدیدی که توسط برخی دولتهای اروپایی و دولت چین پیشنهاد میشود مخالفت کند. رخدادهای اخیر سایبری در سازمان ملل طی یک دهه گذشته نیز پرسشهایی را درباره اثربخشی انجمنهای مبتنی بر اجماع به وجود آورده است»
در فصل سوم، روند تکامل فرماندهی سایبری آمریکا بررسی شده است. کتاب توضیح میدهد که در اوت ۲۰۱۷ وزارت دفاع آمریکا ارتقای فرماندهی سایبری را آغاز کرد و پس از تبدیل شدن سایبرکام به دهمین فرماندهی جنگ یکپارچه، دونالد ترامپ برنامه جدید فرماندهی متحد را تصویب کرد. بر اساس این برنامه، سایبرکام به مسئول برنامهریزی و اجرای عملیات جهانی فضای سایبری تبدیل شد و اختیارات بیشتری برای مدیریت تهدیدهای سایبری و ایجاد هماهنگی میان نیروهای مشترک به دست آورد.
کتاب همچنین به انتشار خلاصه غیرمحرمانه راهبرد دفاع ملی آمریکا در ژانویه ۲۰۱۸ اشاره میکند؛ سندی که تهدیدهای سایبری علیه زیرساختهای دولتی، تجاری و سیاسی را مورد توجه قرار داده و بر سرمایهگذاری در توانمندیهای اطلاعاتی، دفاعی و بازدارندگی سایبری تأکید کرده است. همچنین به پیشنویس لایحه مجوز دفاع ملی آمریکا در سال ۲۰۱۸ اشاره شده که دولت را به برنامهریزی و ارائه گزینههای پاسخ به طیف گستردهای از حملات سایبری ملزم میکرد.
فصل چهارم کتاب به رمزگشایی از یک عملیات سایبری اختصاص دارد و در بخشی از آن، مفهوم «بازی جنگ» در مطالعات سایبری تشریح شده است. نویسندگان به نقل از توماس آلن مینویسند.» بازی جنگ یک شبیهسازی از جنگ است؛ تمرینی برای آزمایش، تمرین و بهبود راهبردهای نظامی.» در ادامه نیز روند استفاده از بازیهای جنگ در حوزه امنیت سایبری، رزمایش «طوفان سایبری» که از سال ۲۰۰۶ توسط دولت آمریکا برگزار شده، و نقش این شبیهسازیها در تصمیمگیری و برنامهریزی دفاع سایبری بررسی میشود.
در پایان این فصل نیز آمده است:
«ناامنی سایبری به این زودیها از بین نمیرود. باید طیف وسیعی از تخصص آکادمیک توسعه یابد و با ابزارهای تحقیقاتی جدید توانمند شود تا پیشرفتهای فنی در برابر رفتارهای خصمانه واقعی و مورد انتظار قرار گیرد. همراهی بخشهای غیرنظامی و غیردولتی در راستای جمعآوری دادههای بیشتر برای بهبود توان تصمیمگیری در فرآیندهای سایبری بسیار حائز اهمیت است. محیط شبیهسازی، بستری بنیادین برای بهرهگیری از تحقیقات دانشگاهی، بیطرف و تجربی در راستای پیشبرد منافع در فضای مجازی باز، جهانی، امن و پایدار فراهم میکند.»
فصل پنجم نیز به رقابت ایالات متحده و چین در فضای مجازی و نظریههای مربوط به قدرتهای نوظهور میپردازد. در این فصل، مفهوم «ظهور» به عنوان اصطلاحی برای توصیف تحولات پیچیده نظام بینالملل، تغییر توازن قدرت دولتها و رقابت فزاینده واشنگتن و پکن در فضای مجازی تبیین شده و نویسندگان آن را چارچوبی مناسب برای تحلیل ابعاد پنهان این رقابت معرفی میکنند.
کتاب عصر جدید بر حکمرانی فضای مجازی با بهرهگیری از منابع معتبر و ترجمه مقالات تخصصی، تصویری جامع از روندهای حکمرانی سایبری، سیاستهای امنیتی قدرتهای بزرگ و چالشهای آینده فضای مجازی ارائه میکند و میتواند منبعی ارزشمند برای پژوهشگران، دانشجویان و علاقهمندان حوزه حکمرانی و امنیت سایبری باشد.