عصر قم - حجتالاسلام موسوی با تأکید بر اینکه هر مناسکی با معنا و روح خود زنده میماند، گفت: باید ظرفیتهای تأویلی این حرکت عظیم اربعین در نسبت با جبهه مقاومت و مسئله خونخواهی امام حسین(ع) مورد توجه قرار گیرد.
به گزارش خبرنگار سرویس فرهنگی اجتماعی خبرگزاری رسا، حجتالاسلام سیدعلی موسوی، رئیس پژوهشکده باقرالعلوم(ع)، در نشست «اربعین؛ فناوری اجتماعی تحقق خونخواهی (هیأت، اربعین، مقاومت، خونخواهی)» که با حضور اساتید حوزه و دانشگاه در پژوهشکده باقرالعلوم(ع) برگزار شد، به تبیین «ظرفیتهای تأویلی پیادهروی اربعین در جنگ کنونی محور مقاومت» پرداخت.
وی با بیان اینکه پدیده هیأت دارای کارکرد محوری در موضوع «اشک» است، اظهار داشت: موضوع زیارت نیز در کنار هیأت اهمیت فراوانی دارد؛ چراکه هر مناسکی با معنا زنده میشود و ذکر بدون روح، اثرگذاری لازم را ندارد.
رئیس پژوهشکده باقرالعلوم(ع) افزود: مناسکی که از معنا تهی شود، پس از مدتی کارکرد خود را از دست میدهد؛ بنابراین اگر پیادهروی اربعین صرفاً به یک رفتار آیینی و ظاهری محدود شود، دچار فقر معنایی خواهد شد و این فقر، ظرفیتهای عظیم آن را تضعیف خواهد کرد.
دو معنای راهبردی و تأویلی در تعبیر «راه قدس از کربلا میگذرد»
حجتالاسلام موسوی با اشاره به تعبیر «راه قدس از کربلا میگذرد»، تصریح کرد: این تعبیر دارای دو معناست؛ یک معنای راهبردی و یک معنای تأویلی. در معنای راهبردی، مسئله به موقعیت ژئوپلیتیکی منطقه و نقش کشورهای مختلف بازمیگردد؛ چراکه کشورهایی مانند اردن و سوریه نیز در مسیر تحولات مرتبط با قدس نقش دارند و عراق به دلیل موقعیت جغرافیایی، مجاورت با این کشورها، نزدیکی به خلیج فارس و جایگاه منطقهای خود، از اهمیت ویژهای برخوردار است.
وی ادامه داد: در این نگاه، مسئله عراق به عنوان یک نقطه مهم در معادلات منطقهای مطرح میشود؛ زیرا تحولات این کشور بر حضور نیروهای خارجی، پایگاههای نظامی آمریکا و توازن قدرت در منطقه تأثیرگذار است.
رئیس پژوهشکده باقرالعلوم(ع) خاطرنشان کرد: اما معنای تأویلی این تعبیر آن است که مسیر تحقق آرمانهایی همچون آزادی قدس، از فرهنگ عاشورا، روضه، عزاداری و احیای روح خونخواهی امام حسین(ع) عبور میکند؛ یعنی ظرفیت معنایی کربلا میتواند یک حرکت راهبردی را به یک حرکت اعتقادی و تمدنی تبدیل کند.
لزوم توجه به جایگاه مردم عراق در اربعین
وی با تأکید بر ضرورت توجه به مردم عراق در جریان اربعین گفت: ما باید حرمت و جایگاه مردم عراق را بهطور جدی حفظ کنیم؛ چراکه مردم این کشور در ایام اربعین از زندگی خود میگذرند و با روحیه میهماننوازی، پذیرای زائران امام حسین(ع) هستند.
حجتالاسلام موسوی با اشاره به تفاوتهای هویتی ایران و عراق اظهار داشت: ایران ماهیت قومی ندارد، بلکه دارای ماهیتی فرهنگی است و هویت ملی در ذات آن قرار گرفته است؛ اما درباره عراق نمیتوان با همین چارچوب سخن گفت. هرچند جریانهای غربی تلاش کردند مفهوم ملیت مدرن را در این کشور تقویت کنند، اما ساختار اجتماعی عراق همچنان متأثر از مؤلفههایی مانند قبیله، عشیره و پیوندهای شهری است.
وی افزود: این ویژگی اجتماعی باعث شده است رفتارهای سیاسی و اجتماعی در عراق گاهی حالتهای هیجانی و متغیر داشته باشد؛ بنابراین در تعامل با مردم عراق باید ویژگیهای فرهنگی و اجتماعی آنان مورد توجه قرار گیرد.
تبدیل جنگ راهبردی به جنگ اعتقادی با تکیه بر اربعین
رئیس پژوهشکده باقرالعلوم(ع) با بیان اینکه مسئله اصلی ما در سفر اربعین باید خود مردم عراق باشند، اظهار داشت: ما نیازمند یک تأویل عمیق از اربعین هستیم؛ تأویلی که بتواند جنگ راهبردی را به جنگ اعتقادی و فرهنگی پیوند بزند.
وی ادامه داد: همین که در جریان خونخواهی رهبر شهید انقلاب، پرچم «یا لثارات الحسین(ع)» برافراشته شد، نشان داد که ظرفیت عاشورا همچنان میتواند در تحولات اجتماعی و سیاسی اثرگذار باشد.
حجتالاسلام موسوی تأکید کرد: باید مفهوم تشییع و حضور میلیونی مردم در سوگ شهیدان را در پیادهروی اربعین استمرار بخشید؛ تا جایی که این پرچم به دست خود عراقیها سپرده شود و آنان نیز حامل این پیام تاریخی باشند.
پرچم اربعین؛ نشانه هویت و مسئولیت تاریخی
وی با اشاره به ظرفیتهای نمادین اربعین گفت: اگر بر این ظرفیت تأکید کنیم که جریان اموی، فرزند رسول خدا(ص) را به شهادت رساند، اربعین میتواند حامل یک پیام تاریخی و تمدنی باشد.
رئیس پژوهشکده باقرالعلوم(ع) خاطرنشان کرد: یکی دیگر از ظرفیتهای تأویلی اربعین، خود حرکت پیادهروی است؛ چراکه در دوره خونخواهی امام حسین(ع)، پرچم تنها یک نشانه ظاهری نبود، بلکه علامت حرکت، هویت و آمادگی برای دفاع از یک آرمان به شمار میرفت.
وی در پایان گفت: امروز نیز کسی که پرچم خونخواهی امام حسین(ع) را برمیدارد، باید بداند که این پرچم صرفاً یک نماد نیست، بلکه مسئولیتی تاریخی برای ادامه مسیر حق و زنده نگه داشتن پیام عاشورا بر دوش او قرار میدهد.