عصر قم - حجتالاسلام نظرزاده با تأکید بر اینکه «حجاب معاصرت» مانع تحلیل کامل حماسه تشییع رهبر شهید است، گفت: این رخداد با تبدیل جایگاه ولایت فقیه به نمادی اجتماعی و تمدنی، تجدید بیعت گسترده مردم با آرمانهای انقلاب اسلامی را به نمایش گذاشت.
حجتالاسلام عبدالله نظرزاده هیأت علمی پژوهشکده علوم و اندیشه سیاسی در گفتوگو با خبرنگار سرویس فرهنگی اجتماعی خبرگزاری رسا، با تبیین ابعاد تمدنی و اجتماعی تشییع رهبر شهید، اظهار داشت: تحلیل دقیق رخدادهایی با این سطح از عظمت، در همان مقطع زمانی ممکن نیست؛ زیرا پژوهشگران با پدیدهای مواجه هستند که در علوم اجتماعی از آن با عنوان «حجاب معاصرت» یاد میشود و همین امر مانع از ارائه تحلیلی جامع و واقعبینانه از آثار و پیامدهای آن میشود.
وی افزود: همانگونه که درباره بسیاری از رخدادهای بزرگ تاریخی، قضاوتهای دقیق سالها بعد شکل گرفته است، درباره شهادت و حماسه تشییع رهبر شهید نیز تحلیلهای عمیقتر و منصفانهتر در دهههای آینده ارائه خواهد شد؛ چراکه ابعاد این واقعه فراتر از آن چیزی است که امروز بهطور کامل قابل درک باشد.
حجتالاسلام نظرزاده با اشاره به نخستین پیامد این رخداد، گفت: مهمترین دستاورد این حماسه، شکلگیری یک «نماد اجتماعی» بود. در جامعهشناسی سیاسی، نمادهای اجتماعی نقش تعیینکنندهای در هویتسازی و تثبیت انسجام اجتماعی دارند و یکی از برجستهترین نتایج این تشییع عظیم، تبدیل جایگاه ولایت فقیه از یک مفهوم صرفاً نظری و حقوقی به یک نماد اجتماعی زنده و عینی در متن جامعه بود.
وی تصریح کرد: جایگاه ولایت فقیه پیش از این در فقه سیاسی شیعه و قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران بهعنوان یک اصل نظری و حقوقی شناخته میشد، اما حضور گسترده مردم در مراسم تشییع، این جایگاه را به یک نماد اجتماعی تبدیل کرد؛ نمادی که در حافظه تاریخی جامعه تثبیت میشود و به استحکام و ماندگاری آن در ساختار سیاسی و اجتماعی کشور کمک خواهد کرد.
هیأت علمی پژوهشکده علوم و اندیشه سیاسی با بیان اینکه این رخداد از مرزهای ملی نیز فراتر رفت، اظهار داشت: حماسه بدرقه رهبر شهید تنها یک نماد اجتماعی در ایران نبود، بلکه به یک «نماد تمدنی» در جهان اسلام تبدیل شد. گستردگی و عمق حضور ملتهای دیگر، بهویژه در عراق، نشان داد که این واقعه محدود به جغرافیای ایران نیست و ظرفیت تبدیل شدن به یک پدیده تمدنی را دارد.
وی افزود: اگر چنین مراسمی در دیگر کشورهای اسلامی مانند پاکستان، هند، یمن، مصر یا تونس و حتی در برخی کشورهای آمریکای لاتین برگزار میشد، همین ظرفیت عظیم مردمی قابل مشاهده بود؛ زیرا آنچه مردم را گرد هم آورد، صرفاً تعلق ملی نبود، بلکه پیوندی اعتقادی و تمدنی بود که فراتر از مرزهای جغرافیایی عمل میکند.
هیأت علمی پژوهشکده علوم و اندیشه سیاسی با اشاره به ابعاد تمدنی این رخداد، اظهار داشت: در شرایطی که دشمنان با شدیدترین سطح تقابل و تجاوز به جبهه مقاومت وارد شدند، حضور و همراهی همه ظرفیتهای سیاسی و اجتماعی در آیین بدرقه رهبر شهید، جایگاه بیبدیل ایشان را در افکار عمومی و جهان اسلام به نمایش گذاشت.
به گفته وی، این رویداد یک «نماد تمدنی» است که آثار و پیامدهای آن به تدریج آشکار خواهد شد و به دلیل نزدیکی زمانی به این حادثه، هنوز امکان تحلیل جامع و دقیق همه ابعاد آن فراهم نیست، رخدادی که کمنظیر و شاید بیسابقه در تاریخ معاصر به شمار میآید که بررسی ابعاد آن نیازمند پژوهشهای گسترده و میانرشتهای در سالهای آینده خواهد بود.
وی سومین پیامد این حماسه را تجدید بیعت عمومی با آرمانهای انقلاب اسلامی دانست و گفت: این حضور گسترده مردمی، در عمل به یک همهپرسی ملی تبدیل شد؛ همهپرسیای که در آن میلیونها نفر با حضور داوطلبانه خود، بار دیگر پایبندیشان را به هویت انقلاب اسلامی، ولایت فقیه و ارزشهای نظام اعلام کردند.
حجتالاسلام نظرزاده ادامه داد: مشارکت دهها میلیون نفر در این مراسم، نشان داد که برخلاف روایتسازیهای رسانههای معاند، اکثریت جامعه همچنان با آرمانهای انقلاب اسلامی پیوند عمیق دارند و همین حضور، بسیاری از پروژههای رسانهای دشمن برای القای گسست میان مردم و نظام را بیاثر کرد.
وی در پایان تأکید کرد: از منظر جامعهشناسی سیاسی، حماسه تشییع رهبر شهید را باید نقطهای تعیینکننده در تثبیت هویت اجتماعی، تقویت انسجام ملی و شکلگیری یک نماد تمدنی دانست؛ رخدادی که آثار واقعی آن به مرور زمان آشکار خواهد شد و در آینده، جایگاه ویژهای در مطالعات سیاسی، اجتماعی و تمدنی خواهد یافت.