عصر قم - دبیر شورای راهبردی روابط خارجی، در تشریح ویژگیهای سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران بر اساس دیدگاههای مقام معظم رهبری، تأکید کرد که این سیاست “کنشمند و نافع” بوده و ضمن پیگیری فعال منافع ملی، بر اقتدارآفرینی، امنیتزایی و پیشرفتزایی تمرکز دارد.
به گزارش خبرنگار گروه سیره امامین انقلاب خبرگزاری رسا ، دکتر سید جلال دهقانی فیروزآبادی، دبیر شورای راهبردی روابط خارجی، در نشست بازخوانی و تحلیل پیامهای رهبر معظم انقلاب اسلامی، ویژگی های سیاست خارجی در نگاه مقام معظم رهبری را یادآور شده و افزود: سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران، از منظر پیامهای مقام معظم رهبری، یک سیاست “کنشمند و نافع” است که فعالانه به دنبال تأمین منافع ملی ایران میباشد. این سیاست، فراتر از انفعال یا صرفاً واکنش نشان دادن به تحولات بینالمللی، به دنبال فرصتسازی و کارگردانی رویدادها در جهت منافع کشور است. سیاست خارجی مطلوب، اقتدارآفرین، امنیتزا و پیشرفتآفرین است.
دبیر شورای راهبردی روابط خارجی با تشریح گفتمان انقلاب اسلامی اظهار داشت: گفتمان حاکم بر سیاست خارجی ایران در پیامهای رهبری، “آرمانگرایی واقعبینانه” است که بازتولیدی از گفتمان انقلاب اسلامی و امامین انقلاب (امام خمینی و امام خامنهای) محسوب میشود. این گفتمان از دو بخش کلیدی تشکیل شده است: آرمانگرایی که شامل مفاهیمی چون حقطلبی، ظلمستیزی، عدالتخواهی، سلطهستیزی، نفی سلطهپذیری، استکبارستیزی، عزتطلبی و استقلالخواهی است. این مولفهها در تمام حوزهها، از جمله عزت در روابط بینالملل، نمود پیدا میکنند.
وی ادامه داد: واقعبینی که شامل قدرتافزایی، اقتدارزایی، امنیتطلبی، حکمت، عقلانیت و مصلحتاندیشی است. آنچه از پیامهای رهبر معظم انقلاب به روشنی قابل استنباط است، استمرار کامل گفتمان سیاست خارجی ایشان در امتداد خط مشی امامین پیش از ایشان، بدون هیچگونه گسست گفتمانی است.
دکتر دهقانی افزود: در سیاست خارجی، چهار دسته منافع اصلی پیگیری میشود: منافع امنیتی-دفاعی، اقتصادی، رفاهی و منافع معطوف به نظم منطقهای و جهانی. این منافع، منافع ملی جمهوری اسلامی ایران را تشکیل میدهند و نباید با ادعای “ایدئولوژیک بودن” سیاست خارجی، که گاه توسط مخالفان مطرح میشود، اشتباه گرفته شوند.
دبیر شورای راهبردی روابط خارجی، منافع امنیتی و دفاعی ایران را یادآر شد و ابراز داشت: منافع امنیتی-دفاعی شامل حفظ قدرت ملی، امنیت ملی، تمامیت ارضی، عزت ملی و استقلال است. منافع اقتصادی و رفاهی نیز شامل پیشرفت و تعالی اقتصادی، توسعه علم و فناوری، و نوسازی کشور میشود. همچنین، توجه به نظم عادلانه و صلحآمیز در سطح منطقهای و جهانی، مبتنی بر همکاریهای سازنده میان کشورهای منطقه، از دیگر محورهای کلیدی در پیامهای رهبری است.
وی بر اساس پیامهای مقام معظم رهبری، سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران بر پایهی راهبردهایی استوار دانست و خاطر نشان کرد: در راستای منافع ملی و تداوم گفتمان انقلاب اسلامی تعریف میشود، “ایران قوی” است که به عنوان یکی از محورهای اصلی سیاست خارجی مطرح است که شامل دو جنبهی کلیدی میشود: عناصر بازدارنده (تهدیدزدایی): این رویکرد بر پیشگیری از تهدیدها و ایجاد بازدارندگی تمرکز دارد، مشابه اصل “پیشگیری بهتر از درمان” در پزشکی. بازدارندگی پیشینی و پسینی هر دو اهمیت دارند. در این راستا، حضور پررنگ مردم در صحنه، قدرت موشکی و اقتدار نظامی مبتنی بر علم و فناوری، از عوامل اصلی ایجاد بازدارندگی محسوب میشوند.
دبیر شورای راهبردی روابط خارجی دومین جنبه کلیدی را عناصر سازندهی قدرت ملی دانست و خاطر نشان کرد: بازدارندگی به تنهایی کافی نیست. قدرت نرم، که ریشه در درک عمیق معنایی و قدرت گفتمان انقلاب اسلامی دارد، یکی از مهمترین مؤلفههای “ایران قوی” است. انقلاب اسلامی به عنوان یک انقلاب پستمدرن، با تکیه بر قدرت نرم پیروز شد. همچنین، هویت ملی، وحدت و انسجام ملی، که رهبری بر اهمیت حیاتی آنها تأکید دارند (حتی تا حد پرهیز از اختلافات موجه)، مزیت نسبی ایران به شمار میروند. علاوه بر این، توجه به زبان فارسی، تمدن و فرهنگ ایرانی، در شکلدهی به اقتدار تمدنی نقش اساسی ایفا میکند.
وی ادامه داد: راهبرد دیگر، “دیپلماسی فعال و نافع” است. این مفهوم فراتر از صرف مذاکره (به خصوص با قدرتهای غربی یا آمریکا) است و به معنای توسعهی گسترده و فعال روابط خارجی در سطحی فراگیر است. همانطور که امام خمینی (ره) نیز بر آن تأکید داشتند، لازم است سبد روابط خارجی کشور تنها محدود به چند کشور خاص نباشد.
دکتر دهقانی بر اولویت های موثر در جنگ رمضان تأکید کرد و اظهار داشت: در حوزه راهبردها، “منع دسترسی دشمن به خلیج فارس” و افزایش هزینهی حضور نیروهای متخاصم در منطقه از طریق اعمال مدیریت بر تنگه هرمز، به عنوان یک اولویت مطرح است. همچنین، “استقرار نظم جدید منطقهای” بدون مداخلهی قدرتهای خارجی، یکی دیگر از راهبردهای کلیدی است. در این دیدگاه، امنیت منطقه به صورت یکپارچه دیده میشود و همکاری و تعاون میان کشورهای منطقه، راهی برای دستیابی به عمق استراتژیک محسوب میشود. مفهوم “عمق استراتژیک سرزمینی” نیز شامل استفاده از ظرفیت جبهههای مقاومت و محور مقاومت است.