عصر قم - سالانه ۱۰۰ میلیون دلار ارز صرف واردات بذر میشود؛ مسیر کاهش وابستگی هرچند با کندی در حال انجام است.
بهبود محسوس وضعیت بارندگی در سال جاری و افزایش امیدها نسبت به ارتقای تولیدات کشاورزی، بار دیگر موضوع خوداتکایی در برخی نهادههای راهبردی و کاهش وابستگی به واردات را در کانون توجه قرار داده است.
در این میان، بذرهای هیبرید به دلیل ارزش افزوده بالا، نقش دانشبنیان در تولید و نیاز به فناوریهای تخصصی، جایگاه ویژهای در معادلات امنیت غذایی پیدا کردهاند.
اگرچه واردات این نوع بذرها از نظر حجمی سهم بزرگی در تجارت کشاورزی ندارد، اما از نظر ارزبری و اهمیت فناورانه، بخش قابل توجهی از هزینههای ارزی کشور را به خود اختصاص میدهد.
سالانه حدود 100 میلیون دلار صرف واردات بذر میشود؛ رقمی که نشان میدهد هرچند این حوزه در ظاهر کوچک به نظر میرسد، اما در عمل از بخشهای راهبردی و اثرگذار بر زنجیره تولید کشاورزی محسوب میشود.
تولید بذرهای هیبرید برخلاف بسیاری از محصولات کشاورزی، صرفاً با افزایش سطح زیرکشت یا تزریق منابع مالی قابل تحقق نیست و به دانش فنی، فناوریهای اصلاحی پیشرفته و دسترسی به ژرمپلاسم مناسب نیاز دارد. همین ویژگی سبب شده است که در بسیاری از کشورها، تولید این بذرها در اختیار شرکتها و مجموعههای تخصصی قرار گیرد و انتقال فناوری به یکی از اصلیترین پیششرطهای توسعه تولید داخلی تبدیل شود.
از سوی دیگر، تکیه بر ظرفیتهای داخلی و منابع ژنتیکی بومی میتواند مسیر کاهش وابستگی را هموارتر کند. ایران به دلیل تنوع اقلیمی و وجود ذخایر ژنتیکی گسترده، از ظرفیت قابل توجهی برای تولید ارقام مقاوم به خشکی، شوری و گرما برخوردار است؛ ظرفیتی که در شرایط تغییرات اقلیمی و محدودیت منابع آبی، اهمیت آن دوچندان شده است.
در همین چارچوب، توسعه همکاری با شرکتهای دانشبنیان، استفاده از فناوریهای نوین در اصلاح نباتات، دریافت و بومیسازی ژرمپلاسم و حمایت هدفمند از تولید داخلی، به عنوان مهمترین مسیرهای کاهش وابستگی به واردات بذر مطرح شده است.
به باور کارشناسان، هرچند تحقق خودکفایی کامل در همه اقلام در کوتاهمدت ممکن نیست، اما افزایش سهم تولید داخلی در برخی بذرهای راهبردی میتواند گام مؤثری در جهت امنیت غذایی و صرفهجویی ارزی باشد.
خودکفایی 60 درصدی بذر سبزی و صیفی تا سال 1408
رئیس مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر در این زمینه اظهار داشت: «بر اساس برنامه ملی خودکفایی بذر سبزی و صیفی، پیشبینی شده تا سال 1408 دستکم 60 درصد نیاز کشور از طریق تولید داخلی تأمین شود.»
وی همچنین افزود: «تولید بذر هیبرید نیازمند فناوریهای تخصصی برای حفظ نرعقیمی والدین است و همین موضوع سبب شده در برخی محصولات، واردات نسبت به سرمایهگذاری داخلی صرفه اقتصادی بیشتری داشته باشد.»
بنابراین گزارش با وجود بهبود شرایط بارندگی در سال جاری، مسیر افزایش تولید در کشاورزی تنها به شرایط اقلیمی وابسته نیست و توسعه فناوری، حمایت از تولید داخلی و انتقال دانش فنی میتواند نقش تعیینکنندهای در کاهش وابستگی و تقویت تولید ملی ایفا کند.
منبع: تسنیم