عصر قم - چهارمحال و بختیاری- عضو هیئت علمی دانشگاه شهرکرد با تأکید بر دست برتر ایران در تنگه هرمز، برخی ضوابط حقوقی حاکمیت کشور بر این آبراهه را تبیین کرد.
سعید مولوی، عضو هیئت علمی دانشگاه شهرکرد در گفتگو با خبرنگار خبرگزاری رسا در چهارمحال و بختیاری ، با اشاره به موقعیت خاص و حیاتی تنگه هرمز به عنوان آبراه مهم بینالمللی واقع در آبهای ایران، اظهار کرد: این تنگه در منطقه ساحلی دو کشور ایران و عمان قرار دارد که بعد از وقوع جنگ رمضان و حملات جنایتکارانه دشمن متخاصم آمریکایی صهیونی علیه کشورمان، تصمیم بر آن شد که از این موقعیت استراتژیک در جهت منافع ایران استفاده کنیم.
وی با ذکر اینکه آمریکا با محاسبات غلط وارد جنگ با ایران شد، ادامه داد: ایران اما از این ابزار مهم تنگه هرمز که تا کنون به دلایلی استفاده نکرده بود، استفاده کرد و تنگه در پی این اقدامات خصمانه دشمن بسته شد.
مولوی با اشاره به تلاشهای بیثمر آمریکا برای بازگشایی تنگه هرمز، بیان کرد: بعد از سکوت صحنه جنگ، موضوع تنگه هرمز در مذاکرات ایران و آمریکا گنجانده شده اما این مسئله، خط قرمز ماست و رهبر انقلاب نیز در پیام خودشان بر حاکمیت ایران بر تنگه هرمز تأکید جدی داشتند ناظر بر اینکه شرایط این تنگه به قبل از جنگ باز نخواهد گشت.
وی در پاسخ به این پرسش که آیا ایران از منظر حقوقی اجازه بستن یا به عبارتی «تعلیق عبور» از تنگه هرمز را دارد یا خیر، توضیح داد: سه کنوانسیون بینالمللی ناظر بر حقوق دریاها در جهان وجود دارد که یکی مربوط به کنوانسیون ۱۹۳۰ میلادی است قائم بر اینکه کشتیها و زیردریاییها و حتی هواپیماها بر طبق یک رژیم عبور بیضرر میتوانند از تنگهها عبور کنند به شرط آنکه برای کشور ساحلی ضرر و آسیبی نداشته باشند؛ ایران این کنوانسیون را پذیرفته است.
ایران به کنوانسیون ۱۹۸۲ ملحق نشده است
مولوی با بیان اینکه طبق کنوانسیون دوم مربوط به سال ۱۹۸۲ میلادی رژیم ترانزیت بر تنگهها اعمال شد، افزود: در یکی از مواد این کنوانسیون آمده است که کشتیها و هر گونه عبور و مروری باید به صورت عادی جریان داشته باشد و دولت ساحلی حق تعلیق عبور و مرور را ندارد.
وی با تأکید بر اینکه نماینده ایران در این کنوانسیون در همان سال با عدم تعلیق مخالفت میکند، گفت: ایران همچنین با عبور و مرور کشتیهای نظامی مخالفت میکند اما در نهایت این کنوانسیون اجرایی گشت و ایران نیز به این کنوانسیون ملحق نشد.
مولوی تأکید کرد: جالب است بدانیم آمریکا نیز این کنوانسیون را نپذیرفته است لذا اینکه آمریکا میگوید ما نیز باید نقشی در مدیریت تنگه داشته باشیم، موضوعیت ندارد و کاملاً غیر حقوقی است. زیرا اولاً عضو کنوانسیون نیست ثانیاً و مهمتر آنکه از حیث جغرافیایی، مالکیتی بر تنگه ندارد.
عضو هیئت علمی دانشگاه شهرکرد با یادآوری اینکه ایران تابع حقوق رژیم بیضرر عبور از تنگهها است، افزود: قبل از جنگ رمضان که ایران اقدامی برای حاکمیت بر تنگه اعمال نمیکرد چرا که از حیث حقوقی ادله کافی ناظر بر ضرر عبور کشتیها از تنگه نداشت. با اقدام غلط آمریکا و عبور دادن کشتیهای نظامی از تنگه و ایجاد خطرات گسترده برای کشورمان، ادله حقوقی محکم به دست ما آمد.
مولوی با تأکید بر اینکه ایران مالک تنگه هرمز است و لذا حق حاکمیت بر آن را دارد، ادامه داد: آمریکا اما از فرسنگها دورتر چنین حقی ندارد و عضو کنوانسیون نیز نیست.
وی در پاسخ به این پرسش که از حیث حقوقی ایران چگونه میتواند از تنگه هرمز عوارض کسب کند، افزود: در کنوانسیون ۱۹۸۲، ۱۵ تنگه در جهان از جمله تنگه هرمز، محل بحث قرار میگیرد. رویه معمول بینالمللی این است که دولتهای ساحلی تنگهها هزینههایی ذیل عنوان خدمات از کشتیها و سایر وسائط نقلیه دریافت کرده و در قبال آن خدمات مختلف همچون عبور امن را ارائه میدهند.
مولوی بیان کرد: البته این خدمات باید از دولت ساحلی درخواست شود و به علاوه، خدمات متعارف و قابل توجیه باشد؛ ایران همچنین قائل به اخذ عوارض از کشتیهای عبوری است که حاکمیت و مدیریت خود را بر این محور تثبیت میکند.
کشورهای مختلف به تدریج نظم نوین تنگه هرمز را میپذیرند
این کارشناس مسائل حقوقی یادآور شد: اخذ عوارض بر طبق کنوانسیون سال ۱۹۸۲ منع شده است یعنی دولتهای ساحلی حق گرفتن عوارض از کشتیها ندارند. نکته اما اینجاست که ایران عضو کنوانسیون ۱۹۸۲ نیست لذا الزامی نداشته و این قانون برای ما لازمالاجرا نیست و منعی برای اخذ عوارض نداریم.
مولوی با تأکید بر اینکه بر همین مبنا ایران منع حقوقی برای دریافت عوارض ندارد، اظهار کرد: اینجاست که کشورهای ذینفع از تنگه هرمز به تکاپو افتادند تا با کشاندن موضوع به ساحت سیاسی، مسئله تنگه هرمز را با مذاکره و مفاهمه برای کشتیهای خود قابل عبور کنند. عقلانیت حکم میکند کشورهایی که منافع دارند طی مذاکره با مقامات ایرانی، اجازه تردد را اخذ کنند و کشتیهای خود را عبور دهند. البته برخی کشورهای اروپایی به این نظم نوین تنگه هرمز تن دادند و مجوز عبور را طبق قوانین ایران گرفتند، ایران نیز امکان عبور امن را برای این کشتیها فراهم ساخت.