عصر قم - چهارمحال و بختیاری - آیتالله وحید خراسانی با اهتمام به فاطمیه، بر این حقیقت تأکید میکردند که شناخت تاریخ اسلام بدون شناخت مظلومیت اهلبیت (ع) و جایگاه حضرت زهرا (س) شناختی ناقص خواهد بود.
به گزارش خبرنگار خبرگزاری رسا در چهارمحال و بختیاری ، رحلت آیتالله حاج شیخ حسین وحید خراسانی، تنها فقدان یک مرجع تقلید نیست؛ بلکه خاموشی یکی از چراغهای پرفروغ فقاهت، معرفت دینی و دلدادگی به خاندان عصمت و طهارت(ع) در روزگار معاصر است.
درگذشت آیتالله حسین وحید خراسانی، از مراجع برجسته جهان تشیع و استادان نامدار حوزه علمیه قم، بار دیگر اهمیت نقش مرجعیت دینی در پاسداری از هویت اعتقادی، استمرار سنتهای اصیل اسلامی و انتقال معارف اهلبیت(ع) به نسلهای متوالی را یادآور میشود.
عالمی که بیش از یک قرن از عمر پربرکت خویش را در مسیر تحصیل، تدریس، تحقیق، تربیت شاگردان و ترویج معارف اسلامی سپری کرد و نام خود را در تاریخ علمی حوزههای علمیه به ثبت رساند.
آیتالله وحید خراسانی متولد نیشابور بود که تحصیلات حوزوی خود را از مشهد آغاز کرد و پس از بهرهمندی از محضر استادان برجسته، راهی نجف اشرف شد و از محضر عالمان بزرگی همچون آیتالله العظمی سیدابوالقاسم خویی بهره برد. حضور علمی ایشان در حوزه علمیه قم و سالها تدریس خارج فقه و اصول، جایگاه ویژهای برای وی در میان عالمان و فضلای حوزه ایجاد کرد. اما شخصیت ایشان تنها در جایگاه یک فقیه و مدرس برجسته خلاصه نمیشد؛ بلکه پیوند عمیق با اهلبیت(ع)، اهتمام به شعائر دینی و حساسیت نسبت به حفظ میراث اعتقادی تشیع، بخش مهمی از هویت علمی و اجتماعی ایشان را تشکیل میداد.
یکی از برجستهترین جلوههای شخصیت دینی آیتالله وحید خراسانی، اهتمام ویژه ایشان به احیای شعائر اهلبیت(ع)، بهویژه عزاداری حضرت صدیقه طاهره، فاطمه زهرا سلاماللهعلیها بود.
ایشان از جمله مراجعی بودند که بر برگزاری باشکوه مراسم فاطمیه تأکید داشتند و تلاش میکردند مظلومیت حضرت زهرا(س) در حافظه تاریخی و اعتقادی جامعه شیعه زنده بماند.
از نگاه ایشان، فاطمیه صرفاً مجموعهای از مراسم سوگواری و مناسک مذهبی نبود؛ بلکه فرصتی برای بازخوانی حقیقت اسلام، تبیین جایگاه امامت، دفاع از ولایت و انتقال پیام مظلومیت و حقطلبی خاندان پیامبر(ص) به نسلهای آینده محسوب میشد.
تأکید ایشان بر برگزاری مراسم عزای حضرت زهرا(س)، نشاندهنده این باور عمیق بود که شعائر دینی نباید به مرور زمان کمرنگ یا به مناسبتهایی تشریفاتی تبدیل شوند. بلکه این شعائر باید زنده، پویا و اثرگذار باقی بمانند و در ساختن هویت دینی جامعه نقشآفرینی کنند.
در حقیقت، آیتالله وحید خراسانی با اهتمام به فاطمیه، بر این حقیقت تأکید میکردند که شناخت تاریخ اسلام بدون شناخت مظلومیت اهلبیت(ع) و جایگاه حضرت زهرا(س) شناختی ناقص خواهد بود.
مرجعیتی در خدمت احیای هویت دینی جامعه
یکی دیگر از ابعاد مهم شخصیت این مرجع فقید، توجه به جایگاه شعائر مذهبی در استمرار حیات اجتماعی اسلام بود.
در روزگاری که جریانهای مختلف فرهنگی و فکری، هویت دینی جوامع را تحت تأثیر قرار میدهند، حفظ پیوند نسلها با معارف اهلبیت(ع)، یکی از مهمترین رسالتهای عالمان دینی است.
آیتالله وحید خراسانی با تأکید بر برگزاری مراسم مذهبی، ترویج معارف اهلبیت(ع)، دفاع از جایگاه امامت و پاسداشت مناسبتهای دینی، در این مسیر نقشآفرینی کردند.
از این منظر، احیای فاطمیه و سایر شعائر مذهبی را باید فراتر از یک فعالیت آیینی ارزیابی کرد؛ چراکه این مجالس ظرفیت انتقال ارزشهایی همچون عدالتخواهی، ظلمستیزی، وفاداری به حقیقت، دفاع از ولایت و مسئولیتپذیری دینی را در جامعه فراهم میکنند.
نسبت مرجعیت آیتالله وحید خراسانی با انقلاب اسلامی
برای بررسی نسبت شخصیت آیتالله وحید خراسانی با انقلاب اسلامی، باید میان نقش مستقیم در رهبری مبارزات سیاسی و نقش عمیق علمی، اعتقادی و فرهنگی در جامعه اسلامی تمایز قائل شد.
ایشان را نمیتوان در شمار چهرههای محوری و اجرایی مبارزات سیاسی منتهی به پیروزی انقلاب اسلامی قرار داد؛ با این حال، جایگاه علمی و مرجعیتی ایشان در حوزه تشیع و اهتمامشان به تقویت باورهای دینی، بخشی از ظرفیت گسترده فرهنگی و اعتقادی جامعهای بود که انقلاب اسلامی در بستر آن شکل گرفت و استمرار یافت.
انقلاب اسلامی ایران، صرفاً یک تحول سیاسی نبود؛ بلکه ریشه در قرنها معارف دینی، فرهنگ عاشورا، اندیشه ولایت، روحیه عدالتخواهی و باورهای اعتقادی مردم داشت. حوزههای علمیه و عالمان دینی نیز در حفظ و انتقال این سرمایه تاریخی نقش مهمی ایفا کردند.
از این منظر، خدمات علمی و دینی آیتالله وحید خراسانی را میتوان در چارچوب صیانت از بنیانهای اعتقادی جامعه اسلامی و تقویت پیوند مردم با مکتب اهلبیت(ع) مورد توجه قرار داد؛ هرچند مواضع و رویکردهای سیاسی ایشان را باید مستقل از نقش عالمان و مراجع دیگر در رهبری مستقیم انقلاب بررسی کرد.
میراثی فراتر از یک عمر؛ تربیت شاگردان و استمرار مکتب اهلبیت(ع)
یکی از مهمترین سرمایههای هر عالم دینی، شاگردانی هستند که پس از او مسیر علم و معرفت را ادامه میدهند.
آیتالله وحید خراسانی دهههای متمادی از عمر خویش را به تدریس و تربیت طلاب و فضلای حوزههای علمیه اختصاص دادند. جایگاه علمی ایشان در فقه و اصول و حضور گسترده شاگردان در محضر درسشان، از آثار ماندگار دوران علمی ایشان به شمار میرود.
در واقع، میراث یک مرجع تقلید را نباید صرفاً در آثار مکتوب یا سالهای حضور اجتماعی او جستوجو کرد؛ بلکه تربیت عالمان، انتقال دانش دینی و پرورش نسلی از مبلغان و مدافعان معارف اهلبیت(ع)، از مهمترین جلوههای ماندگاری یک شخصیت حوزوی است.
سخن پایانی؛ فقدان یک عالم، مسئولیت پاسداری از میراث او
رحلت آیتالله وحید خراسانی در روزهای پس از ایام شهادت حضرت فاطمه زهرا سلاماللهعلیها، برای ارادتمندان ایشان و جامعه شیعه، اندوهی مضاعف به همراه دارد؛ مرجعی که بخش مهمی از عمر خویش را در مسیر احیای یاد و نام حضرت زهرا(س) و دفاع از شعائر اهلبیت(ع) سپری کرد.
امروز اگرچه جامعه علمی و دینی جهان تشیع یکی از چهرههای برجسته خود را از دست داده است، اما میراث علمی، شاگردان، آموزهها و اهتمام ایشان به زنده نگه داشتن شعائر دینی همچنان میتواند چراغ راه نسلهای آینده باشد.
بیتردید، بزرگداشت چنین عالمانی نباید تنها به صدور پیامهای تسلیت و برگزاری مراسم سوگواری محدود شود؛ بلکه باید با بازخوانی اندیشهها، استمرار سنتهای علمی حوزه، تقویت مجالس اهلبیت(ع) و انتقال معارف دینی به نسل جوان همراه باشد.
آیتالله وحید خراسانی از میان ما رفت، اما نام و یاد عالمی که عمر خویش را در مسیر ترویج معارف اهلبیت(ع)، پاسداشت فاطمیه و تربیت شاگردان سپری کرد، در حافظه تاریخی تشیع باقی خواهد ماند.
سلام و درود خدا بر آن عالم ربانی که عمر خویش را در مسیر علم، فقاهت و محبت خاندان عصمت و طهارت سپری کرد.
روحش با اولیای الهی محشور باد.
سجاد محمدی فارسانی