عصر قم - آیت‌الله سیدمجتبی خامنه‌ای علاوه بر گذران عُمر در یک خانواده قرآنی، به موضوعات این کتاب آسمانی، نگاهی تربیتی، معرفتی، اجتماعی و عرفانی داشته و برهمین اساس به تفسیر آیات قرآن پرداخته‌اند.
خبرگزاری بین‌المللی اهل‌بیت(ع) ـ ابنا: در بخش‌های قبلی این سلسله‌نوشتار، موضوع « خدمت به محرومان »، « تسلط بر موضوعات امنیتی و نظامی »، « مدیریت راهبردی جبهه مقاومت »، « احاطه به دانش‌های روز »،« نوآوری‌های فقهی و اصولی » و « توصیه‌های رهبری در مسائل خانوادگی » در سیره و سلوک آیت‌الله سیدمجتبی حسینی خامنه‌ای بیان شد. در این نوشته، زیست قرآنی و سلوک تفسیری ایشان مورد بررسی قرار می‌گیرد.
آیت‌الله سیدمجتبی خامنه‌ای، رهبر معظم انقلاب اسلامی در خانواده‌ای قرآنی زندگی کرده‌اند. فعالیت‌ها و ثمرات تلاش‌های قرآنی پدر شهید ایشان، علامه شهید آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای بی‌نیاز از هر توصیف است. اُنس مادر، برادران و خواهران با قرآن کریم نیز بسیار گسترده بوده؛ به‌گونه‌ای که حجت‌الاسلام محمدی گلپایگانی، داماد رهبر شهید و همسر شهیده سیده بشری خامنه‌ای در توصیف ایشان می‌گفت: «هر زمان بحث قرآنی در خانه شکل می‌گرفت، طرف اصلی گفت‌وگو با رهبر شهید انقلاب، همسرم (شهیده سیده بشری خامنه‌ای) بود. همسرم در ماه رمضان هر ۱۰ روز یک‌بار قرآن را ختم می‌کرد و تسلط زیادی بر مفاهیم قرآنی داشت. ایشان نسبت به قرآن اُنس خاصی داشت به نحوی که رهبر شهید به فرزندان بنده می‌گفتند: «مثل مادرتان به قرآن اُنس داشته باشید». سوره‌هایی که دوست داشتند مثل مریم را حفظ می‌کردند. در خانه ما وقتی آقا در مورد قرآن صحبت می‌کردند ایشان را خطاب قرار می‌دادند. قرآن را می‌شناخت و شخصیت قرآنی بود. رهبر شهید به ایشان تفاسیر مختلفی هدیه دادند».
آیت‌الله سیدمجتبی حسینی خامنه‌ای، اگرچه در چنین خانواده‌ای زندگی کرده‌اند؛ اما فعالیت‌های شخصی در حوزه مطالعات قرآنی، ایشان را به مفسری توانمند تبدیل کرده است. ایشان بنا بر توصیه‌های حجت‌الاسلام محسن قرائتی، جلسات شرح سوره‌های مختلف قرآن را آغاز کردند. دروسی که دقایقی کوتاه از شروع یا انتهای دروس فقه یا اصول ایشان را به خود اختصاص می‌داد، ولی به مرور توسعه یافت و گاه هر جلسه تفسیر حدود ۱۵ دقیقه از وقت کلاس را به خود اختصاص می‌داد و سلسله مباحث آن حدود ۱۲ سال ادامه یافت.
سوره مورد نظر ایشان در جلسات تفسیر نیز غالبا با نظرخواهی از شاگردان تعیین می‌شد، در برخی سال‌ها نیز، ایشان به تفسیر سوره‌هایی مانند سوره غافر می‌پرداختند که به تعبیر خودشان «غریب قرآن» هستند و کمتر به آنها توجه شده است.
برخی از شاگردان ایشان درباره این جلسات می‌گفتند: «استاد (آیت‌الله سیدمجتبی خامنه‌ای) تاکید می‌کردند که آیات قرآن، نشانه‌های الهی‌اند و باید با نگاه عبرت‌آمیز به آنها نگریست.. به‌همین دلیل حتی بخش‌هایی از درس که بعدها به صورت پراکنده منتشر شد، بیشتر بر جنبه تربیتی و تذکرهای اخلاقی متمرکز است.»
تسلط ایشان بر ترجمه، تحلیل واژگانی و تفسیر آیات نیز آن چنان بود که برای نمونه در هنگام شرح سوره «حجرات» موضوعاتی را بیان می‌کردند که یکی از شاگردان ایشان، بعدها از بررسی این تفسیر با تفاسیر مختلف مانند المیزان گفتند: «تفسیر ایشان چیزی کم از مجموع آن تفاسیر ندارد». علاقه ایشان به تفسیر آیت‌الله مشکینی که با عنوان «تفسیر روان» منتشر شده، از خاطراتی است که شاگردان ایشان در این جلسات بیان می‌کردند.
از نکات برجسته در جلسات تفسیر ایشان، فضای برخورد با آیات بود. یکی از شاگردان ایشان در توصیف این ویژگی رهبر انقلاب اسلامی می‌گوید: «برخورد ایشان با قرآن هم جالب است، در فضای درس هنگامی که از آیه‌ای صحبت می‌کردند، احساس می‌شد که گویی موجودی زنده آنجا حاضر است و قرار است در ساحت او حرف زده شود و این موجود به قدری عظیم است که نباید درباره‌اش دچار اشتباه شد، لذا در تفسیر، ایشان بسیار با احتیاط عمل می‌کردند و بیان کلماتی مانند «شاید»، این اهتمام را می‌رساند، با این کار، این احساس که قرآن حقیقا کلام‌الله است، به مخاطب منتقل می‌شد.»
ایشان به مأنوس بودن با قرآن نیز بسیار تاکید داشتند. فریدالدین حداد عادل (برادر همسر آیت‌الله سیدمجتبی خامنه‌ای) در مورد این ویژگی رهبر انقلاب می‌گویند: «یک‌بار سئوال کردم اگر وقت نکنیم قرآن بخوانمیم چه کنیم؟! گفتند: باید خودت را عادت بدهی به مستمر خواندن قرآن».
در بخش‌های بعدی این نوشته، ابعادی دیگری از سلوک علمی و اجرایی آیت‌الله سیدمجتبی خامنه‌ای بررسی می‌شود.
منابع:
گفتگو با حجت‌الاسلام محمدی گلپایگانی، داماد رهبر شهید انقلاب اسلامی
گفتگو با حجت الاسلام رضا علی آبادی،از شاگردان آیت‌الله سیدمجتبی حسینی خامنه‌ای
گفتگو با حجت‌الاسلام رضا صمدی، از شاگردان آیت‌الله سیدمجتبی حسینی خامنه‌ای
گفتگو با حجت الاسلام محمد جواد قاسمی، از شاگردان آیت الله سید مجتبی حسینی خامنه ای
گفتگو با فرید الدین حداد عادل، برادر خانم آیت الله سید مجتبی حسینی خامنه ای
سید علی‌اصغر حسینی/ خبرگزاری ابنا
__________
پایان پیام