عصر قم - درخواست آمریکا برای محدود کردن گذرگاههای مرزی عراق با ایران، تازهترین اقدام واشنگتن برای اعمال فشار بر روابط اقتصادی و سیاسی دو کشور همسایه به شمار میرود؛ اقدامی که به اعتقاد تحلیلگران میتواند نتیجهای معکوس داشته باشد
درخواست آمریکا برای محدود کردن گذرگاههای مرزی عراق با ایران، تازهترین اقدام واشنگتن برای اعمال فشار بر روابط اقتصادی و سیاسی دو کشور همسایه به شمار میرود؛ اقدامی که به اعتقاد تحلیلگران میتواند نتیجهای معکوس داشته باشد و با تقویت جریانهای مخالف حضور آمریکا، جایگاه تهران در بغداد را بیش از پیش تثبیت کند.
فؤاد حسین، وزیر امور خارجه عراق، هشتم نوامبر اعلام کرد وزارت خزانهداری آمریکا خواستار بسته شدن تمامی گذرگاههای مرزی عراق با ایران، بهجز دو گذرگاه، شده است. این درخواست در ادامه فشارهای واشنگتن بر بغداد و تهدیدهای دونالد ترامپ علیه گروههای مسلح عراقی مطرح شده است.
آمریکا پیشتر نیز با اعمال تحریم علیه یک بانک عراقی و برخی فرماندهان گروههای مسلح، تلاش کرده بود روابط اقتصادی و امنیتی تهران و بغداد را محدود کند. با این حال، پیوندهای دو کشور صرفاً به مناسبات سیاسی یا گروههای مسلح محدود نیست و ریشه در جغرافیا، تاریخ، مذهب، اقتصاد و نیازهای متقابل دارد.
حجم مبادلات تجاری ایران و عراق در سال مالی منتهی به مارس ۲۰۲۵ حدود ۱۲ میلیارد دلار برآورد شده است. همچنین منطقه کردستان عراق سالانه نزدیک به پنج میلیارد دلار مبادلات تجاری با ایران دارد. این روابط، علاوه بر تأمین نیازهای بازار عراق، از فعالیت بازرگانان، تولیدکنندگان، شرکتهای حملونقل و ساکنان مناطق مرزی پشتیبانی میکند.
وابستگی بخشی از نیروگاههای عراق به گاز طبیعی ایران نیز نشان میدهد که قطع یا محدودسازی روابط اقتصادی دو کشور بهسادگی امکانپذیر نیست و به زیرساختها و منابع جایگزین نیاز دارد.
از سوی دیگر، عراق که به گفته وزیر خارجه این کشور حدود ۶۰ میلیارد دلار از پیامدهای جنگ اخیر و اختلال در صادرات نفت متحمل شده، ظرفیت محدودی برای پذیرش فشارهای اقتصادی بیشتر دارد. محدودیت تجارت مرزی با ایران میتواند مشکلات اقتصادی بغداد را تشدید کند.
در عرصه سیاسی نیز تلاش واشنگتن برای دور کردن عراق از ایران با موانع جدی روبهروست. نخستوزیر عراق، علی الزیدی، با وجود رویکرد عملگرایانه در سیاست خارجی، از بستر سیاسی چارچوب هماهنگی شیعیان برخاسته و ناگزیر است میان جریانهای مختلف داخلی توازن برقرار کند.
این گزارش تأکید میکند نفوذ ایران در عراق فراتر از گروههای مسلح است و شبکهای از پیوندهای سیاسی، اقتصادی و اجتماعی میان دو کشور شکل گرفته که با فشار خارجی بهآسانی از میان نمیرود.
در مجموع، سیاست فشار آمریکا ممکن است به جای کاهش روابط تهران و بغداد، حاکمیت ملی عراق را به یکی از محورهای اصلی مناقشه تبدیل کند و زمینه تقویت جریانهایی را فراهم آورد که با مداخله واشنگتن در تصمیمگیریهای داخلی این کشور مخالفاند. روابط ایران و عراق، به دلیل منافع مشترک و پیوندهای عمیق همسایگی، صرفاً تابع خواست قدرتهای فرامنطقهای نیست.
منبع: باشگاه خبرنگاران جوان