عصر قم - بیماران دیابتی با کنترل منظم قند خون و هموگلوبین گلیکوزیله، می‌توانند از بسیاری از عوارض بیماری پیشگیری کنند.
شکور امیدی، رئیس انجمن حمایت از بیماران دیابتی کشور و ایمونولوژیست دانشگاه علوم پزشکی تهران، در برنامه «به وقت گفت‌وگو» و هم‌زمان با هفته ملی دیابت، با اشاره به شعار امسال این مناسبت با عنوان «اقدام زودهنگام برای دیابت»، بر ضرورت افزایش آگاهی عمومی، آموزش بیماران و پیگیری مستمر وضعیت قند خون تأکید کرد.
وی با بیان اینکه دیابت در عین برخورداری از نام بیماری قند، می‌تواند پیامدهای تلخی برای مبتلایان داشته باشد، اظهار کرد: دیابت دو نوع اصلی دارد؛ نوع یک که معمولاً از دوران کودکی و نوجوانی آغاز می‌شود و مبتلایان آن به انسولین نیاز دارند و نوع دو که بخش عمده بیماران دیابتی را شامل می‌شود.
رئیس انجمن حمایت از بیماران دیابتی کشور با اشاره به اینکه حدود 10 درصد مبتلایان در گروه دیابت نوع یک و حدود 90 درصد در گروه نوع دو قرار می‌گیرند، افزود: بیماران نوع دو نیز در برخی شرایط برای کنترل مناسب قند خون و هموگلوبین گلیکوزیله به انسولین نیاز پیدا می‌کنند.
امیدی با انتقاد از مقاومت برخی بیماران در برابر تزریق انسولین تصریح کرد: بعضی افراد تصور می‌کنند انسولین داروی خطرناکی است یا با شروع مصرف آن باید تا پایان عمر این درمان را ادامه دهند؛ درحالی‌که اگر پزشک برای کنترل قند خون انسولین تجویز کند، بیمار نباید از این درمان اجتناب کند. در برخی موارد، پس از کنترل مناسب قند خون ممکن است پزشک درباره تغییر روش درمان تصمیم بگیرد.
وی ادامه داد: بخش زیادی از بیماران مبتلا به دیابت نوع دو با مصرف دارو، اصلاح تغذیه و فعالیت بدنی مناسب می‌توانند بیماری خود را کنترل کنند؛ ازاین‌رو آموزش درباره روش‌های صحیح مراقبت و درمان، نقش مهمی در مدیریت دیابت دارد.
استرس، تغذیه و کم‌تحرکی در بروز دیابت
این ایمونولوژیست با تأکید بر اینکه در حال حاضر نمی‌توان وعده درمان قطعی دیابت را به بیماران داد، گفت: آنچه در شرایط کنونی اهمیت دارد، کنترل بیماری و پیشگیری از عوارض آن است. در برخی کشورهای پیشرفته نیز میزان ابتلا به دیابت بالاست، اما تفاوت مهم در کیفیت آموزش، مراقبت و کنترل بیماری است؛ به‌گونه‌ای که تلاش می‌شود با مداخلات مناسب، از پیشرفت بیماری و بروز عوارض جدی جلوگیری شود.
امیدی با اشاره به نقش عوامل محیطی در ابتلا به دیابت نوع دو افزود: تغذیه نامناسب، کم‌تحرکی و چاقی از عوامل مؤثر در بروز این بیماری هستند. در کنار این عوامل، استرس و تنش نیز از موضوعاتی است که به اعتقاد من در ابتلا به دیابت نقش مهمی دارد و با توجه به افزایش فشارهای روانی در جامعه، باید بیشتر مورد توجه قرار گیرد.
وی با اشاره به پیامدهای دیابت کنترل‌نشده اظهار کرد: این بیماری می‌تواند به بینایی و کلیه‌ها آسیب برساند و از عوامل مهم بروز مشکلات جدی در اندام‌های تحتانی باشد. یکی از عوارض نگران‌کننده آن نیز زخم پای دیابتی است که در صورت تشخیص دیرهنگام یا درمان نامناسب، ممکن است به قطع عضو منجر شود.
زخم پای دیابتی را نباید با زخم معمولی اشتباه گرفت
رئیس انجمن حمایت از بیماران دیابتی کشور با تأکید بر ضرورت مراجعه سریع بیماران به مراکز تخصصی هنگام مشاهده زخم در پا گفت: زخم پای دیابتی نباید مانند زخم‌های معمولی، زخم بستر یا سوختگی در نظر گرفته شود و بیمار نباید با داروهای عادی در منزل اقدام به درمان آن کند.
وی افزود: روش درمان، پانسمان و مراقبت از زخم پای دیابتی با زخم‌های معمولی متفاوت است و بیمار باید به مراکز دیابت یا مراکز تخصصی درمان زخم مراجعه کند. تشخیص و اقدام به‌موقع می‌تواند مانع پیشرفت زخم و رسیدن آن به مراحل خطرناک شود.
امیدی با اشاره به اختلالات عصبی و کاهش حس در اندام‌های تحتانی بیماران دیابتی توضیح داد: در برخی مبتلایان، آسیب اعصاب محیطی باعث بروز علائمی مانند گزگز، مورمور شدن، سردی یا کاهش حس پا می‌شود. در مراحل پیشرفته، ممکن است بیمار حتی برخورد پای خود با جسم تیز یا داغ را احساس نکند و به همین دلیل متوجه ایجاد زخم نشود.
این متخصص با توصیه به بیماران برای پرهیز از راه رفتن با پای برهنه در منزل خاطرنشان کرد: بیماران باید از دمپایی مناسب استفاده کنند، جوراب بپوشند و مراقب باشند پاهایشان با بخاری، اجسام داغ یا موانع برخورد نکند؛ زیرا کاهش حس محافظتی پا می‌تواند باعث شود آسیب‌های جدی بدون اطلاع بیمار ایجاد شوند.
امیدی با بیان اینکه اختلال در خون‌رسانی یکی از عوامل مهم دیر خوب شدن زخم‌های دیابتی است، گفت: در این بیماران ممکن است خون‌رسانی به اندام‌های تحتانی و به‌ویژه نوک پا و انگشتان مختل شود. در نتیجه، مواد مورد نیاز برای ترمیم زخم و مقابله با عفونت به میزان کافی به محل آسیب نمی‌رسد و روند بهبود طولانی می‌شود.
وی تأکید کرد: بیماران نباید حتی یک زخم کوچک را نادیده بگیرند یا منتظر بمانند تا زخم خودبه‌خود بهبود پیدا کند. مراجعه زودهنگام به مراکز تخصصی و استفاده از روش‌های درمانی و پانسمان مناسب می‌تواند از پیشرفت زخم جلوگیری کند.
رئیس انجمن حمایت از بیماران دیابتی کشور هشدار داد: در صورت بی‌توجهی به زخم پای دیابتی، ممکن است ابتدا انگشت بیمار سیاه شود و نیاز به قطع آن پیدا کند و در صورت گسترش عفونت، قطع عضو در سطوح بالاتر نیز ضرورت پیدا کند. این اقدامات در موارد پیشرفته برای جلوگیری از انتشار عفونت به خون و بروز خطرهای جدی‌تر انجام می‌شود.
امیدی در بخش دیگری از این گفت‌وگو، هموگلوبین گلیکوزیله یا HbA1c را یکی از شاخص‌های مهم ارزیابی وضعیت بیماران دیابتی دانست و گفت: این آزمایش میانگین وضعیت قند خون فرد را در حدود سه ماه گذشته نشان می‌دهد و برای ارزیابی میزان کنترل بیماری اهمیت زیادی دارد.
وی با اشاره به ضرورت بررسی قند خون ناشتا افزود: اگر قند خون ناشتا در دو نوبت و در شرایط استاندارد بالاتر از محدوده تشخیصی باشد، فرد باید بررسی‌های تکمیلی را برای مشخص شدن وضعیت ابتلا به دیابت انجام دهد.
این متخصص با تأکید بر اهمیت کنترل هموگلوبین گلیکوزیله اظهار کرد: به‌طور کلی، هدف درمانی بسیاری از بیماران دیابتی نگه داشتن HbA1c در محدوده زیر 7 درصد است؛ البته هدف دقیق کنترل باید با توجه به شرایط فردی بیمار و نظر پزشک تعیین شود.
امیدی ادامه داد: کنترل نامناسب قند خون می‌تواند احتمال بروز عوارض را افزایش دهد و با مشکلاتی مانند خستگی مفرط و تأخیر در بهبود زخم‌ها همراه باشد. به همین دلیل بیماران باید علاوه بر اندازه‌گیری قند خون، وضعیت هموگلوبین گلیکوزیله خود را نیز به‌طور منظم بررسی کنند.
رئیس انجمن حمایت از بیماران دیابتی کشور در پایان با تأکید بر اینکه آموزش اساس مدیریت دیابت است، گفت: بیماران باید در کنار پیگیری درمان، خودشان نیز برای افزایش آگاهی تلاش کنند و از منابع آموزشی معتبر، کتاب‌ها، مجلات و محتوای قابل اعتماد فضای مجازی بهره ببرند.
وی خاطرنشان کرد: اگر فرد مبتلا به دیابت قند خون و هموگلوبین گلیکوزیله خود را به‌درستی کنترل کند، می‌تواند از زندگی طبیعی برخوردار باشد. بیماران نباید صرفاً به ادعای درمان دیابت اکتفا کنند، بلکه باید نتیجه آزمایش‌های خود، به‌ویژه HbA1c، را برای ارزیابی میزان کنترل بیماری در نظر بگیرند.
امیدی تأکید کرد: کنترل مستمر قند خون، رعایت توصیه‌های پزشکی، آموزش و مراقبت به‌موقع از عوارض احتمالی، نقش تعیین‌کننده‌ای در حفظ سلامت و کیفیت زندگی بیماران دیابتی دارد.
منبع: تسنیم