عصر قم - چهارمحال و بختیاری - نگاهی به پیام‌های رهبر انقلاب نشان می‌دهد که یاد امام زمان (عج) در منظومه بیانی ایشان، یک حقیقت زنده اعتقادی، پشتوانه معنوی حرکت اجتماعی و افق امیدبخش آینده جامعه اسلامی است.
به گزارش خبرنگار خبرگزاری رسا در چهارمحال و بختیاری ، یکی از جلوه‌های قابل‌توجه در پیام‌های حضرت آیت‌الله سیدمجتبی حسینی خامنه‌ای، رهبر انقلاب اسلامی، توجه ویژه به جایگاه حضرت ولی‌عصر، امام زمان (عجل‌الله تعالی فرجه‌الشریف) و ابراز ارادت و توسل به محضر آن حضرت است؛ جلوه‌ای که در نخستین پیام ایشان پس از انتخاب به رهبری، به شکلی برجسته و معنادار نمایان شد و در پیام‌های بعدی نیز با ادبیاتی صریح‌تر و با مضامین عمیق اعتقادی و مهدوی ادامه یافت.
نگاهی به این پیام‌ها نشان می‌دهد که یاد امام زمان (عج) در منظومه بیانی رهبر انقلاب، صرفاً یک عبارت تشریفاتی در آغاز یا پایان سخن نیست؛ بلکه مهدویت در این ادبیات، یک حقیقت زنده اعتقادی، پشتوانه معنوی حرکت اجتماعی و افق امیدبخش آینده جامعه اسلامی است.
سلامی که نخستین کلام رهبری شد
شاید یکی از معنادارترین بخش‌های نخستین پیام رهبر انقلاب، انتخاب مخاطب برای آغاز سخن باشد. ایشان در ۲۱ اسفندماه ۱۴۰۴، در نخستین پیام خود پس از انتخاب به رهبری، پیش از آنکه با ملت ایران سخن بگویند، کلام خویش را با سلام و عرض ارادت به محضر امام عصر(عج) آغاز کردند.
ایشان در ابتدای پیام، فرازهایی از زیارت شریفه آل‌یاسین را خطاب به حضرت ولی‌عصر(عج) قرائت کردند:
«اَلسَّلامُ عَلَیکَ یا داعِیَ اللّهِ وَ رَبّانِیَّ آیاتِهِ، اَلسَّلامُ عَلَیکَ یا بابَ اللّهِ وَ دَیّانَ دینِهِ، اَلسَّلامُ عَلَیکَ یا خَلیفَهَ اللّهِ وَ ناصِرَ حَقِّهِ، اَلسَّلامُ عَلَیکَ یا حُجَّهَ اللّهِ وَ دَلیلَ اِرادَتِهِ... اَلسَّلامُ عَلَیکَ یا مَولایَ صاحِبَ الزَّمان.»
این انتخاب، از منظر محتوایی قابل تأمل است. در شرایطی که نخستین پیام یک رهبر جدید، طبیعتاً با انتظارات سیاسی، مدیریتی و اجتماعی فراوانی روبه‌روست، ایشان سخن خود را با سلام به امام زمان(عج) آغاز می‌کنند و در همان فرازهای نخست، نسبت اعتقادی و قلبی خود را با حجت زنده الهی آشکار می‌سازند.
اهمیت این موضوع زمانی بیشتر نمایان می‌شود که بدانیم ایشان در ادامه همین پیام، شهادت رهبر پیشین انقلاب را به محضر امام زمان(عج) تسلیت می‌گویند و برای ملت ایران، مسلمانان جهان، خدمتگزاران اسلام و انقلاب، ایثارگران و خانواده‌های شهدا و حتی برای خود، دعای خیر آن حضرت را طلب می‌کنند.
به بیان دیگر، نخستین مخاطب عاطفی و معنوی رهبر انقلاب در آغاز مسئولیت جدید، امام زمان(عج) است؛ گویی ایشان پیش از هر سخنی با جامعه، جایگاه خود را در نسبت با امام و مقتدای حقیقی خویش تعریف می‌کنند.
از تسلیت به محضر امام تا درخواست دعای خاص حضرت
نکته مهم دیگر در همین پیام، صرفاً سلام و عرض ارادت نیست؛ بلکه درخواست دعا از محضر امام زمان(عج) است. رهبر انقلاب در پایان پیام نخست خود نیز بار دیگر به محضر آن حضرت متوسل می‌شوند و در شب‌ها و روزهای پایانی ماه مبارک رمضان و لیالی قدر، از ایشان می‌خواهند که برای پیروزی قاطع ملت ایران بر دشمنان، عزت، سعادت و سلامت مردم و علو درجات و آرامش ابدی درگذشتگان دعا کنند.
این بازگشت دوباره به محضر امام در پایان پیام، نشان می‌دهد که توسل به حضرت ولی‌عصر(عج) صرفاً مقدمه‌ای برای آغاز سخن نبوده است؛ بلکه محتوای اصلی درخواست و امیدواری ایشان نیز با توجه به جایگاه دعای امام و عنایت آن حضرت معنا پیدا می‌کند.
در این نگاه، رهبر جامعه اسلامی خود را بی‌نیاز از دعا و عنایت امام نمی‌داند؛ بلکه در کنار مسئولیت‌های سنگین رهبری، به درگاه حجت الهی دست نیاز بلند می‌کند و پیروزی و سربلندی جامعه را در پیوند با لطف و عنایت خداوند و دعای حضرت صاحب‌الزمان(عج) می‌بیند.
زیر پرچم امام زمان(عج)؛ تعریف جایگاه انقلاب در منظومه مهدویت
یکی دیگر از جلوه‌های برجسته این ارادت، در پیام ۲۰ فروردین ۱۴۰۵ رهبر انقلاب به مناسبت چهلمین روز شهادت رهبر شهید انقلاب و درباره مسائل مرتبط با جنگ تحمیلی سوم دیده می‌شود.
ایشان در بخشی از این پیام، خطاب به امام زمان(عج) چنین اظهار می‌دارند:
«خطاب به سرورمان عجل‌الله تعالی فرجه الشریف عرضه می‌دارم که ما با ایمان به خدای متعال و توسل به ائمه معصومین صلوات‌الله و سلامه علیهم و با تأسّی به رهبر شهید خود در زیر پرچم جنابتان و در مقابل جبهه کفر و استکبار ایستاده‌ایم و در این مسیر شهدای گرانقدری از طبقات مختلف تقدیم راه عزت و استقلال کشور و اعتلای اسلام و انقلاب اسلامی کرده‌ایم و خساراتی دیگر هم دیده‌ایم. اینک با تمام وجود به دعای خاص حضرتتان برای غلبه قاطع بر دشمن چه در صحنه مذاکرات و چه در میدان نبرد دل بسته‌ایم.»
این فراز، از چند جهت دارای اهمیت اعتقادی و تحلیلی است.
نخست آنکه رهبر انقلاب، هویت و موقعیت حرکت جمهوری اسلامی را در نسبت با پرچم امام زمان(عج) تعریف می‌کنند. تعبیر «در زیر پرچم جنابتان» صرفاً یک عبارت احساسی نیست؛ بلکه بیانگر اعتقاد به تعلق مسیر حق‌طلبی، عدالت‌خواهی و ایستادگی در برابر جبهه باطل به منظومه امامت و ولایت است.
دوم آنکه در این بیان، میان ایمان به خدا، توسل به اهل‌بیت(ع)، تبعیت از مسیر رهبر شهید و حرکت زیر پرچم امام عصر(عج) پیوند برقرار شده است. این پیوند، تصویری از استمرار تاریخی یک مسیر اعتقادی را ترسیم می‌کند؛ مسیری که ریشه در توحید دارد، از آموزه‌های اهل‌بیت(ع) الهام می‌گیرد و افق نهایی خود را در تحقق وعده الهی و حاکمیت حق جست‌وجو می‌کند.
سوم آنکه ایشان در پایان این فراز، از دل‌بستگی تمام‌وجود به دعای خاص امام زمان(عج) سخن می‌گویند؛ آن هم نه صرفاً برای یک موضوع شخصی یا معنوی، بلکه برای غلبه قاطع بر دشمن، چه در عرصه مذاکرات و چه در میدان نبرد.
این بخش از پیام، نشان می‌دهد که در نگاه ایشان، توسل و دعا در کنار مسئولیت، مجاهدت، تدبیر و حضور در میدان قرار دارد و قرار نیست جایگزین تلاش و اقدام عملی شود.
مهدویت؛ از اعتقاد قلبی تا مسئولیت اجتماعی
یکی از نکاتی که در بازخوانی پیام‌های رهبر انقلاب باید مورد توجه قرار گیرد، نسبت میان ارادت به امام زمان(عج) و مسئولیت اجتماعی منتظران است.
در ادبیات دینی، انتظار فرج به معنای انفعال، کناره‌گیری از جامعه یا چشم‌دوختن صرف به آینده نیست؛ بلکه انتظاری مسئولیت‌آفرین است که انسان را به اصلاح خویش، تلاش برای تحقق عدالت، دفاع از حق، یاری مظلومان و آمادگی برای همراهی با جبهه حق فرا می‌خواند.
از همین منظر، وقتی رهبر انقلاب از ایستادگی در زیر پرچم امام زمان(عج) سخن می‌گویند و در همان پیام به فداکاری مردم، حضور اجتماعی، حفظ وحدت و مقاومت در برابر دشمن اشاره می‌کنند، می‌توان میان این مضامین و مفهوم انتظار مسئولانه ارتباطی محتوایی برقرار کرد.
در چنین نگاهی، جامعه منتظر تنها جامعه‌ای نیست که در مناسبت‌های مذهبی نام امام خود را بر زبان می‌آورد؛ بلکه جامعه‌ای است که تلاش می‌کند رفتار فردی و جمعی خود را با آرمان‌های آن حضرت هماهنگ کند.
بنابراین، انتظار در این منظومه فکری، با حضور در میدان مسئولیت، پاسداری از استقلال، حفظ انسجام اجتماعی و تلاش برای اعتلای ارزش‌های اسلامی معنا پیدا می‌کند.
دعای امام؛ امیدی فراتر از محاسبات مادی
درخواست مکرر دعای امام زمان(عج) در پیام‌های رهبر انقلاب، نکته دیگری را نیز آشکار می‌کند و آن، جایگاه عوامل معنوی در تحلیل مسیر حرکت جامعه اسلامی است.
در نگاه توحیدی، پیروزی و شکست صرفاً بر اساس امکانات مادی، توان نظامی، محاسبات سیاسی و موازنه قدرت تعریف نمی‌شود. ایمان، توکل، دعا و توسل نیز در کنار اسباب طبیعی و تلاش انسانی، جایگاه ویژه‌ای دارند.
این موضوع در نخستین پیام رهبر انقلاب نیز دیده می‌شود؛ آنجا که یاد خدا، توکل بر او و توسل به انوار مقدس معصومان(ع) را از عوامل گشایش و پیروزی معرفی می‌کنند.
در همین چارچوب، درخواست دعای خاص امام عصر(عج) را باید فراتر از یک عبارت عاطفی فهم کرد؛ این درخواست، بیانگر اعتقاد به استمرار ارتباط معنوی جامعه مؤمنان با حجت زنده الهی و امید به شمول عنایت و دعای آن حضرت است.
دعای پایانی؛ تصویری از افق روشن انتظار
در بخشی دیگر از پیام‌های منتشرشده رهبر انقلاب، مضامین دعایی ایشان درباره حضرت مهدی منتظر(عج)، جلوه‌ای دیگر از این تعلق اعتقادی را به نمایش می‌گذارد.
در یکی از این فرازها، ایشان از خداوند متعال می‌خواهند:
«پروردگارا! برترین صلوات و تحیّات خود را بر سرور و مولایمان حضرت مهدیِ منتظَر صلوات‌الله‌وسلامه‌علیه و علی آبائه‌الطاهرین نازل فرما و همه‌ی ما و امّت اسلامی را مشمول ادعیّه‌ی زاکیّه و مستجاب آن حضرت قرار بده و عالم را به قدوم مبارکش منوّر و مزیّن فرما آنچنان که وعده فرمودی و قلب‌های ما مالامال از اطمینان به آن وعده‌ی محتوم است.»
در این فراز، چند مفهوم اساسی مهدویت در کنار یکدیگر قرار گرفته‌اند: تکریم و تعظیم امام، طلب شمول دعای حضرت برای امت اسلامی، آرزوی ظهور و حضور مبارک ایشان در جهان و اطمینان قلبی به تحقق وعده قطعی الهی.
این ادبیات، مهدویت را از یک باور صرفاً فردی و مناسکی فراتر می‌برد و آن را به افق مشترک امید و آینده‌نگری امت اسلامی تبدیل می‌کند؛ افقی که در آن، انتظار ظهور به معنای امید به گسترش عدالت، نورانیت جهان و تحقق وعده الهی است.
سخن پایانی؛ رهبری در سایه اعتقاد به امام حاضر
آنچه از کنار هم قرار دادن این فرازها به دست می‌آید، تصویری از یک پیوند اعتقادی و معنوی مستمر است؛ پیوندی که از سلام و عرض ارادت در نخستین پیام آغاز می‌شود، با طلب دعای خیر و توسل ادامه می‌یابد، در تعبیر «زیر پرچم جنابتان» به یک موضع‌گیری اعتقادی و هویتی تبدیل می‌شود و در دعا برای ظهور و نورانیت جهان به افق نهایی انتظار می‌رسد.
در واقع، یکی از پیام‌های قابل تأمل این ادبیات آن است که مسئولیت رهبری در جامعه اسلامی، در نگاه توحیدی و مهدوی، مسئولیتی مستقل و بریده از جایگاه امامت نیست. رهبر جامعه، در کنار وظایف سیاسی و اجتماعی خود، خویش را نیازمند عنایت الهی و دعای حجت خدا می‌داند.
از این منظر، شاید بتوان مهم‌ترین پیام این فرازها را در یک جمله خلاصه کرد: انقلاب اسلامی، در این ادبیات، خود را در مسیر انتظار و زیر پرچم امام زمان(عج) تعریف می‌کند؛ مسیری که با ایمان و توسل آغاز می‌شود، با مسئولیت و مجاهدت ادامه می‌یابد و افق نهایی آن، تحقق وعده الهی و طلوع دولت کریمه حضرت صاحب‌الزمان(عج) است.
سلامی که در نخستین پیام رهبری نثار صاحب‌الزمان شد و دعایی که در پیام‌های بعدی برای عنایت خاص آن حضرت تکرار شد، یادآور این حقیقت است که در فرهنگ انتظار، هیچ مسئولیتی انسان را از نیاز به امام خویش بی‌نیاز نمی‌کند؛ بلکه هرچه مسئولیت سنگین‌تر باشد، احساس نیاز به هدایت، دعا و عنایت حجت خدا نیز عمیق‌تر می‌شود.
سجاد محمدی فارسانی