عصر قم - معاون فرهنگی سازمان تبلیغات اسلامی با انتقاد از ضعف شناخت نهادهای تبلیغی نسبت به واقعیت‌های میدان، تأکید کرد: ساماندهی نظام تبلیغ بدون رصد دقیق وضعیت مبلغان و شناخت ظرفیت‌های اجتماعی روحانیت امکان‌پذیر نیست.
حجت‌الاسلام رضا عزت زمانی، معاون فرهنگی سازمان تبلیغات اسلامی، در گفت‌وگو با خبرنگار سرویس حوزه و روحانیت خبرگزاری رسا، با اشاره به ضرورت تعیین نسبت و تقسیم‌کار میان نهادهای فعال در عرصه تبلیغ و حوزه علمیه اظهار کرد: پس از نامه و تأکیدات رهبر شهید انقلاب درباره نقش‌آفرینی نهادهای حوزوی و تبلیغی، باید به‌جای ایجاد ساختارهای جدید، از ظرفیت نهادهای موجود برای ساماندهی فعالیت‌ها استفاده کرد.
وی با بیان اینکه دفتر تبلیغات اسلامی و سازمان تبلیغات اسلامی هرکدام در بخش‌هایی از عرصه تبلیغ دارای ظرفیت‌ها و توانمندی‌های مشخصی هستند، افزود: دفتر تبلیغات در حوزه رسانه و هنر از ظرفیت‌های قوی‌تری برخوردار است و در مقابل، سازمان تبلیغات اسلامی در عرصه میدان و اعزام مبلغان نقش‌آفرینی بیشتری دارد؛ بنابراین می‌توان با شناسایی این ظرفیت‌ها، تقسیم‌کاری متناسب با مأموریت هر مجموعه تعریف کرد.
معاون فرهنگی سازمان تبلیغات اسلامی با تأکید بر اینکه در شرایط کنونی نباید به‌دنبال تأسیس نهاد یا ساختار جدید بود، تصریح کرد: هرکدام از نهادهای موجود می‌توانند بخشی از فرآیند شناخت دقیق صحنه و وضعیت نقش‌آفرینی روحانیت را برعهده بگیرند؛ برای مثال، یک مجموعه در حوزه رصد فعالیت کند و مجموعه دیگر به گونه‌شناسی نقش‌آفرینی روحانیت در میدان بپردازد.
وی ادامه داد: نمی‌توان انتظار داشت با تعطیلی چند نهاد و ایجاد یک شورا، مسئله بزرگی مانند ساماندهی نهاد روحانیت حل شود؛ چراکه این نهاد دارای مسائل متعدد هویتی، ساختاری و پشتیبانی در میدان است و اداره چنین مجموعه‌ای به نظامات تصمیم‌سازی، تصمیم‌گیری و ساختارهای اجرایی متناسب با میدان نیاز دارد.
حجت‌الاسلام عزت زمانی با اشاره به تعدد مجموعه‌های اثرگذار در عرصه روحانیت و تبلیغ خاطرنشان کرد: علاوه بر سازمان تبلیغات اسلامی و دفتر تبلیغات، حدود ۱۵ نهاد و مجموعه دیگر نیز در این عرصه فعالیت دارند و بر نقش‌آفرینی نهاد روحانیت تأثیرگذارند؛ ازاین‌رو، پیشنهاد ما این است که در شرایط فعلی، یک تقسیم‌کار روشن و حتی عملیات مشترک میان این مجموعه‌ها شکل بگیرد.
وی با بیان اینکه نخستین گام برای رسیدن به وضعیت مطلوب، شناخت دقیق وضعیت موجود است، گفت: ابتدا باید وضعیت‌شناسی روشنی از نهاد روحانیت و نقش‌آفرینی آن در میدان داشته باشیم و سپس بر اساس اصول مشخص، وضعیت مطلوب و مسیر گذار از شرایط فعلی به آینده ترسیم شود.
معاون فرهنگی سازمان تبلیغات اسلامی با اشاره به تعدد مأموریت‌های مجموعه‌های فعال در عرصه تبلیغ اظهار کرد: برای نمونه، دفتر تبلیغات اسلامی نزدیک به ۴۰ عنوان مسئولیت در حوزه‌هایی همچون آموزش، پژوهش، رسانه و هنر دارد که تنها یک یا دو عنوان آن به‌صورت مستقیم با نهاد روحانیت مرتبط است و سایر مأموریت‌ها از نظر ساختاری و موضوعی استقلال دارند؛ بنابراین باید نسبت هر بخش با مأموریت اصلی نهاد روحانیت به‌درستی مشخص شود.
وی با اشاره به ضرورت بازنگری در نظام اعزام مبلغان افزود: در این زمینه نیز باید مأموریت‌ها به‌صورت دقیق تفکیک شود؛ چراکه نقش یک نهاد می‌تواند سازمان‌دهی و شناخت وضعیت میدان باشد، نه لزوماً اعزام مستقیم مبلغ. برای مثال، برآورد ما نشان می‌دهد حدود ۱۷۰ هزار طلبه در میدان تبلیغ حضور دارند، درحالی‌که در مجموع نهادهای اعزام‌کننده حدود ۴۰ هزار پرونده وجود دارد؛ این اختلاف نشان‌دهنده نوعی اختلال در مواجهه و شناخت ما از وضعیت واقعی تبلیغ است.
حجت‌الاسلام عزت زمانی با تأکید بر ضرورت توجه به نقش بانوان در نظام تبلیغ کشور بیان کرد: وقتی حدود ۷۰ درصد مبلغان فعال در طرح امین را بانوان تشکیل می‌دهند، باید نسبت این ظرفیت با ساختارهای سازمان‌دهنده تبلیغ مشخص باشد. نمی‌توان از سازمان‌دهی میدان سخن گفت، اما نسبت به واقعیت‌های موجود در آن شناخت کافی نداشت.
وی در پایان با اشاره به ضرورت شناخت ظرفیت‌های اجتماعی تبلیغ خاطرنشان کرد: امروز تصویر دقیقی از نقش پایگاه‌های تبلیغی، مساجد و هیئت‌ها در نظام تبلیغ کشور نداریم و حتی حرکت اجتماعی هیئت‌ها در نسبت با نهاد روحانیت به‌درستی ترسیم نشده است. شناخت این عرصه‌ها نیازمند پژوهش، رصد و تولید ادبیات تخصصی است و زمانی که این شناخت شکل بگیرد، می‌توان در دوران گذار، مسئولیت‌ها و نقش هر مجموعه را مشخص کرد و در نهایت به تقسیم‌کار و همکاری مؤثر میان نهادهای تبلیغی دست یافت.
نویسنده: علی رشیدیان