عصر قم - تبریز- حجت‌الاسلام والمسلمین عباسی با تأکید بر اینکه علوم انسانی و اسلامی نرم‌افزار اصلی اقتدار جامعه است، خواستار عبور پژوهش‌های حوزوی از قالب‌های سنتی به سمت پاسخگویی به چالش‌های نوپدید و کاربردی‌سازی نتایج شد.
به گزارش خبرنگار خبرگزاری رسا در تبریز، حجت‌الاسلام والمسلمین فرهاد عباسی، معاون پژوهش حوزه‌های علمیه کشور، در آیین اختتامیه جشنواره علامه حلی در استان آذربایجان شرقی با تسلیت ایام شهادت حضرت فاطمه زهرا(س) و گرامیداشت یاد و نام امام راحل(ره) و شهدای گرانقدر، به تبیین جایگاه پژوهش در معارف اسلامی پرداخت.
وی با استناد به احادیث نبوی و علوی و اشاره به فرمایش راهبردی امیرالمؤمنین(ع) مبنی بر اینکه «العلمُ سُلطان»، اظهار داشت: علم بنیادین، عنصری قدرت‌آفرین و اقتداربخش است اگر جامعه‌ای به سمت فراگیری و آفرینش علمی حرکت نکند، زیر سلطه و چیرگی قدرت‌های دیگر قرار خواهد گرفت.
وی تصریح کرد: دانش حقیقی صرفاً یادآوری گذشته، تکرار داده‌ها یا بایگانی وقایع تاریخی نیست، بلکه جریانی زنده و سازنده فرداست که از حرکت پویای اندیشه از معلومات به‌سوی کشف مجهولات حاصل می‌شود در معادلات کنونی جهان، اتکا به مؤلفه‌های سخت‌افزاری مانند توان نظامی و ذخایر مادی بدون برخورداری از «نرم‌افزار قدرت‌آفرین» می‌تواند جامعه را به انحطاط بکشاند این نرم‌افزار، متکی بر علوم انسانی و اسلامی نظیر اقتصاد، روان‌شناسی، جامعه‌شناسی و مدیریت اسلامی است که هدایت و کارایی ابزارهای سخت را تضمین می‌کند.
معاون پژوهش حوزه‌های علمیه با اشاره به گستردگی ابعاد دین در ساحت‌های فردی و اجتماعی، بر مواجهه حوزه‌ها با پرسش‌های نوپدید تأکید کرد و افزود: همان‌گونه که در توقیع شریف امام عصر(عج) بر رجوع به راویان احادیث در «حوادث واقعه» تصریح شده، امروز نیز فقاهت اجتماعی و متفکران حوزوی باید با بهره‌گیری از قاعده اصیل «رد فروع بر اصول»، پاسخ‌های متقن و کاربردی برای چالش‌های نوپیدا از جمله بانکداری اسلامی، بیمه، اقتصاد، مسائل زیستی و علوم شناختی ارائه دهند.
حجت‌الاسلام والمسلمین عباسی در بخش پایانی سخنان خود، سه مؤلفه کلیدی را به‌عنوان خطوط راهنمای پژوهش حوزوی برشمرد و تأکید کرد:
گسترش دامنه تحقیقات به موضوعات نوین: پژوهشگران باید دامنه تحقیقات خود را به موضوعات نوین گسترش داده و از ایستایی در قالب‌های سنتی پرهیز کنند.
بهره‌گیری از فناوری‌های نوین: استفاده شجاعانه از ابزارها و روش‌های مدرن تحقیقاتی نظیر فناوری‌های هوش مصنوعی یک ضرورت اجتناب‌ناپذیر است؛ نباید با تردید و استخاره، فرصت استفاده حداکثری از این فناوری‌ها را از دست داد، چراکه ظرفیت‌های آن به‌مراتب بیش از چالش‌های احتمالی است.
گذر از موضوع‌محوری به «حل مسئله»: زمان آن فرا رسیده که پژوهش‌های حوزوی از مرحله موضوع‌محوری و مسئله‌محوری فراتر رفته و به ساحت «حل مسئله» وارد شوند. حل مسئله به معنای پیوند عمیق میان اصول اجتهادی و سنتی با نیازهای انضمامی جامعه، ارائه راهکارهای عملیاتی و تبدیل آن‌ها به الگوهای کاربردی است چنانچه مراکز رشد و پارک‌های علم و فناوری پیوند خود را با چرخه تولید علم محکم نکنند، خروجی اندیشکده‌ها و پژوهشکده‌ها در حد انباشت کتابخانه‌ای باقی خواهد ماند.
نویسنده: وحید نستوهی