عصر قم - استاد دانشگاه باقرالعلوم(ع)، با تشریح نقش شهرهای جهانی و پلتفرم‌های دیجیتال در انتشار فرهنگی، تأکید کرد: گسترش محصولات فرهنگی در عرصه بین‌المللی علاوه بر جذابیت محتوا، به زیرساخت‌های فناورانه، سرمایه‌گذاری و شبکه‌های ارتباطی وابسته است.
به گزارش خبرنگار سرویس فرهنگی و اجتماعی خبرگزاری رسا، دکتر راضیه مهرابی کوشکی، استاد دانشگاه باقرالعلوم(ع)، با بررسی نقش شهرهای جهانی و پلتفرم‌های دیجیتال در انتشار محصولات فرهنگی، تأکید کرد: در جهان معاصر، گسترش یک محصول فرهنگی صرفاً به جذابیت محتوا وابسته نیست، بلکه عواملی همچون ویژگی‌های شهر مقصد، حضور جوامع مهاجر، تصویر کشور مبدأ، سرمایه‌گذاری اقتصادی، زیرساخت‌های فناوری و معماری پلتفرم‌های رسانه‌ای در این فرایند نقش دارند.
وی در تبیین نتایج یک پژوهش درباره انتشار موسیقی کی‌پاپ در ایالات متحده اظهار داشت: این مقاله با رویکرد اثبات‌گرا و استفاده از روش‌های آماری، تأثیر ویژگی‌های شهرهای جهانی و قابلیت‌های پلتفرم‌های دیجیتال را بر پذیرش و گسترش محصولات فرهنگی خارجی بررسی کرده است.
استاد دانشگاه باقرالعلوم(ع) با اشاره به تغییر رویکرد جغرافیای فرهنگی از مکان‌های فیزیکی به فضاهای مجازی افزود: در این پژوهش، دو بستر شهر جهانی به‌عنوان فضای فیزیکی و پلتفرم دیجیتال به‌عنوان فضای مجازی، از منظر تأثیرگذاری بر انتشار فرهنگی مورد مطالعه قرار گرفته‌اند.
مهرابی کوشکی شهرهای جهانی را از جمله دروازه‌های فرهنگی دانست و خاطرنشان کرد: این شهرها به دلیل برخورداری از تنوع جمعیتی، سرمایه اقتصادی، ارتباطات بین‌المللی و حضور فرهنگ‌های مختلف، ظرفیت بیشتری برای پذیرش محصولات فرهنگی جدید دارند. در چنین محیط‌هایی، مواجهه با فرهنگ‌های ناآشنا معمولاً با مقاومت کمتری همراه است.
وی با اشاره به نقش دیاسپورا یا جوامع مهاجر در انتشار فرهنگی بیان کرد: مهاجران یک کشور در جامعه مقصد، علاوه بر اینکه می‌توانند مخاطبان اولیه محصولات فرهنگی کشور مبدأ باشند، به‌عنوان واسطه‌های فرهنگی نیز عمل می‌کنند و با معرفی و ترویج این محصولات، زمینه آشنایی دیگران با فرهنگ خود را فراهم می‌آورند.
این استاد دانشگاه، ظرفیت دیاسپورای ایرانی را یکی از محورهای قابل توجه در برنامه‌ریزی دیپلماسی فرهنگی دانست و گفت: مهاجران ایرانی می‌توانند ابتدا مخاطبان محصولات فرهنگی کشور باشند و سپس با معرفی و انتشار آن‌ها، نقش واسطه فرهنگی را ایفا کنند.
مهرابی کوشکی تصویر کشور مبدأ را از دیگر عوامل مؤثر بر پذیرش محصولات فرهنگی برشمرد و تصریح کرد: ذهنیتی که مخاطبان از کشور تولیدکننده یک محصول دارند، می‌تواند بر میزان استقبال از آن تأثیر بگذارد؛ ازاین‌رو، حتی کیفیت بالای یک محصول فرهنگی نیز لزوماً به معنای پذیرش آن در جامعه مقصد نیست و گاهی تصویر منفی از کشور مبدأ می‌تواند مانعی در مسیر انتشار فرهنگی باشد.
وی با تأکید بر اهمیت پشتوانه اقتصادی و فناورانه در گسترش محصولات فرهنگی اظهار داشت: سرمایه‌گذاری خارجی، حضور شرکت‌های چندملیتی، زیرساخت‌های ارتباطی، کیفیت اینترنت و سطح تحصیلات جامعه از جمله مؤلفه‌هایی هستند که در این پژوهش برای بررسی میزان انتشار موسیقی کی‌پاپ مورد توجه قرار گرفته‌اند.
استاد دانشگاه باقرالعلوم(ع) در ادامه به بررسی نقش پلتفرم‌های یوتیوب و اسپاتیفای پرداخت و افزود: معماری پلتفرم‌ها و الگوریتم‌های پیشنهاددهی آن‌ها در مواجهه مخاطبان با محصولات فرهنگی نقش دارد و نباید این بسترها را صرفاً ابزارهایی خنثی برای انتقال محتوا دانست.
وی با بیان اینکه یوتیوب زمینه کشف ناگهانی محتوا و انتشار وایرال را فراهم می‌کند، خاطرنشان کرد: در این پلتفرم، الگوریتم‌های پیشنهاددهی و پخش خودکار می‌توانند کاربران را بدون جست‌وجوی قبلی با محصولات فرهنگی جدید مواجه کنند. بر اساس نتایج پژوهش، سرعت اینترنت و سرمایه‌گذاری خارجی از عوامل مؤثر بر گسترش موسیقی کی‌پاپ در این بستر هستند.
مهرابی کوشکی درباره تفاوت اسپاتیفای با یوتیوب نیز گفت: اسپاتیفای بیشتر بر انتخاب مخاطب، سلیقه شخصی و فهرست‌های پخش موسیقی تکیه دارد و در این فضا، نقش جوامع مهاجر و کاربران آشنا با موسیقی کی‌پاپ در ایجاد و معرفی فهرست‌های پخش اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
وی با اشاره به روش اجرای پژوهش بیان کرد: در این مطالعه، حدود ۳۷۳ هزار و ۷۸۶ قطعه موسیقی در ۷۱۰ شهر آمریکا بررسی شده و اطلاعات مربوط به رتبه‌بندی موسیقی در پلتفرم‌های یوتیوب و اسپاتیفای برای تحلیل میزان استقبال و انتشار این محصول فرهنگی مورد استفاده قرار گرفته است.
این استاد دانشگاه با تأکید بر تفاوت سازوکار انتشار فرهنگی در شهرهای جهانی و پلتفرم‌های دیجیتال اظهار داشت: در شهرهای جهانی، عواملی همچون تصویر کشور مبدأ و حضور جوامع مهاجر اهمیت بیشتری دارند؛ درحالی‌که در پلتفرم‌های دیجیتال، ویژگی‌های فنی، کیفیت محتوا، زبان و الگوریتم‌های پیشنهاددهی نیز در میزان مواجهه مخاطب با محصولات فرهنگی مؤثر هستند.
مهرابی کوشکی با اشاره به ضرورت توجه به پشتوانه‌های رسانه‌ای و اقتصادی در رقابت فرهنگی تصریح کرد: گسترش یک محصول فرهنگی در سطح بین‌المللی تنها به جذابیت ظاهری یا کیفیت هنری آن وابسته نیست، بلکه سرمایه‌گذاری، شبکه‌های تبلیغاتی، زیرساخت فناوری، دیاسپورای فعال و سازوکارهای الگوریتمی پلتفرم‌ها نیز در این فرایند نقش دارند.
وی در پایان تأکید کرد: برای برنامه‌ریزی مؤثر در حوزه دیپلماسی فرهنگی، نمی‌توان صرفاً به تولید محتوای باکیفیت اکتفا کرد؛ بلکه باید شهرهای مقصد، جوامع مهاجر، تصویر کشور مبدأ، ظرفیت‌های سرمایه‌گذاری و معماری پلتفرم‌های دیجیتال را نیز در نظر گرفت؛ چراکه انتشار فرهنگ در جهان امروز در تلاقی میان مکان فیزیکی و معماری دیجیتال شکل می‌گیرد.