عصر قم - روایت ۲۰۰ دقیقه حضور سرزده و صمیمی آیت‌الله اعرافی در مدرسه فیضیه و مدرسه عالی دارالشفاء؛ از شنیدن دغدغه‌های معیشتی و پژوهشی طلاب تا بازخوانی خاطرات مبارزاتی انقلاب، روز متفاوتی را برای این دو مرکز علمی و کهن جهان اسلام رقم زد.
به گزارش سرویس حوزه و روحانیت خبرگزاری رسا، آیت‌الله علیرضا اعرافی مدیر حوزه‌های علمیه کشور در بازدیدی میدانی و ۲۰۰ دقیقه‌ای از کهن‌ترین و اثرگذارترین پایگاه‌های علمی جهان تشیع یعنی مدارس علمیه فیضیه و دارالشفاء قم، ضمن دیدار چهره‌به‌چهره با اساتید، مدیران و طلاب جوان، به بررسی آخرین وضعیت آموزشی، پژوهشی و دغدغه‌های صنفی آنان پرداخت.
حضور در حجره‌های طلبه‌ها، بازدید از گنجینه مرکز اسناد و موزه حوزه و روحانیت، رصد آثار نمایشگاه نقد جریان‌های انحرافی و عرفان‌های کاذب در مرکز فام معاونت تبلیغ و امور فرهنگی حوزه علمیه قم، اقامه نماز جماعت و روایت‌های شنیدنی از روزهای حماسه و مبارزه در ایام پیش از انقلاب، بخش‌های مهم این حضور بیش از سه‌ساعته را تشکیل داد.
نقطه آغاز؛ ورود سرزده به خاستگاه نهضت اسلامی
در میانه روز، صحن تاریخی و سنگ‌فرش‌های مدرسه فیضیه میزبان قدم‌های مدیر حوزه‌های علمیه بود. حضور بدون تشریفات و سرزده آیت‌الله اعرافی از نخستین دقایق، حال‌وهوای این مرکز دیرپای فقاهت را دگرگون ساخت. فیضیه نه فقط نماد علم و فقاهت، بلکه شناسنامه نهضت اسلامی و کانون رویدادهای سرنوشت‌ساز معاصر است؛ جایی که هر حجره و ایوان آن راوی حماسه‌های سترگ است.
آیت‌الله اعرافی پس از ورود، مستقیماً به سمت صحن و مدرس‌های اصلی حرکت کرد و از نزدیک در جریان فعالیت‌های جاری آموزشی، ساماندهی دروس سطوح عالی و حضور علمی طلاب قرار گرفت. این حضور میدانی، نشانه ارتباط پیوسته مدیریت حوزه با بدنه اصلی اساتید و طلاب به‌شمار می‌رفت؛ سنتی دیرین که استمرار آن نشاط علمی و بالندگی حوزه‌ها را تضمین می‌کند.
پای صحبت طلاب؛ شنوای بی‌واسطه دغدغه‌ها و مطالبات
بخش از وقت مدیر حوزه‌های علمیه در مدرسه دارالشفاء و صحن فیضیه، به گعده‌های خودمانی و صمیمانه با طلاب و فضلای جوان اختصاص یافت. حلقه‌های مشتاقانه‌ای که در گوشه و کنار صحن، راهروها و ورودی حجره‌ها شکل می‌گرفت، فرصتی طلایی برای بیان بی‌پرده دیدگاه‌ها و مطالبات نسل جدید حوزه پدید آورد.
طلبه‌های جوان و فضلای درس خارج با صراحت و آرامش، مهم‌ترین مسائل امروز خود را مطرح کردند؛
دغدغه‌های معیشتی و اسکان: ضرورت تقویت زیرساخت‌های رفاهی طلاب مستعد در شرایط اقتصادی کنونی؛
نظام آموزشی و متون درسی: لزوم تداوم هوشمندانه تحول در متون با حفظ اصالت‌های عمیق تراث حوزوی؛
هدایت پژوهشی و عرصه‌های نوین تبلیغی: تخصصی‌شدن علوم اسلامی، ناظر بودن پژوهش‌ها به نیازهای واقعی جامعه و ورود اثرگذار به فضای مجازی و رسانه‌ای؛
پشتیبانی از نخبگان حوزوی:تسهیل ورود طلاب فاضل به تدریس، منابر تخصصی و فعالیت‌های بین‌المللی.
آیت‌الله اعرافی هم با طمأنینه و ثبت برخی نکات کلیدی، به هریک از پرسش‌ها و مطالبات پاسخ داد.
مدیر حوزه های علمیه ضمن تشریح آخرین برنامه‌ریزی‌ها و طرح‌های تحولی شورای عالی و مدیریت حوزه‌ها، تصریح کرد: بدنه حوزه، سرمایه بنیادین تشیع است و شنیدن صدا و دیدگاه طلاب جوان نه‌تنها یک وظیفه مدیریتی، بلکه اصلی‌ترین منبع تصمیم‌سازی برای آینده مدیریت حوزه‌هاست.
تبادل نظر با اساتید و مدیران مدارس علمیه
در ادامه این برنامه ۲۰۰ دقیقه‌ای، مدیر حوزه‌های علمیه در نشستی فشرده با مدیران اجرایی، معاونان آموزشی و تهذیبی و جمعی از اساتید حاضر در مدارس فیضیه و دارالشفاء به ارزیابی فرآیندهای تدریس و وضعیت برنامه‌های جاری پرداخت.
در این تبادل نظر، مباحث زیر محور بررسی قرار گرفت:
۱. نظم سنتی و کارآمد حوزه: احیای سنت مباحثه عمیق، تقریرنویسی و ارتباط چهره‌به‌چهره شاگرد و استاد که ویژگی منحصربه‌فرد حوزه‌های علمیه در طول تاریخ بوده است.
۲. بکارگیری الگوهای نوین مدیریتی: ارتقای سطح امکانات آموزشی، تجهیز مدارس به کتابخانه‌های دیجیتال و تسهیل دسترسی طلاب به منابع دست‌اول تحقیقی.
۳. تأکید بر نقش الگویی اساتید: برجسته‌سازی ابعاد تربیتی و اخلاقی در کنار تدریس علوم عقلی و نقلی، به‌گونه‌ای که تهذیب نفس هم‌پای ارتقای علمی پیش برود.
آیت‌الله اعرافی با تمجید از تلاش‌های شبانه‌روزی و مجاهدانه کادر مدیریتی فیضیه و دارالشفاء، این دو مدرسه را خط مقدم حرکت فکری و معنوی قم خواند و بر لزوم پایش مستمر روند پیشرفت تحصیلی طلاب تأکید کرد.
رصد جریان‌های انحرافی در نمایشگاه مرکز فام؛ لزوم پاسخ‌گویی فعال به شبهات مدرن
بخش بعدی این بازدید، به حضور در نمایشگاه تخصصی «جریان‌های انحرافی و عرفان‌های نوظهور» مرکز فام معاونت تبلیغ و امور فرهنگی حوزه علمیه قم اختصاص داشت. در این بخش، آخرین پژوهش‌ها، مستندات، کتاب‌ها و نمودارهای تبیینی درباره پیدایش، شگردها و ابزارهای نفوذ شبه‌عرفان‌ها و نحله‌های بدعت‌گذار از جمله احمدالحسن، باستان گرایی، وهابیت، بهائیت در میان نسل جوان و جوامع اسلامی به نمایش درآمده بود.
مدیر حوزه‌های علمیه حینبازدید از بخش های مختلف این نمایشگاه و گفت‌وگو با کارشناسان و پژوهشگران مستقر، بر موارد زیر تاکید کرد:
اقدام فعال: پیش از تثبیت شبهات در اذهان، گره‌های ذهنی را با منطق غنی اهل‌بیت(ع) باز شود.
آگاهی‌بخشی به نسل نوپای حوزه: طلاب مبلّغ ادبیات، مفاهیم و شگردهای جذاب ولی پوشالی جریان‌های نوپدید و فرقه‌های ساخته استعمار را به‌دقت بشناسند.
تقویت پایه‌های حکمت و کلام اسلامی: پاسخ ریشه‌ای و بنیادین به عرفان‌های کاذب تنها از مسیر تبیین حکمت متعالیه و عرفان ناب اهل‌بیتی مبتنی بر ثقلین می‌گذرد.
پرهیز از موازی کاری ها: برای برپایی چنین نمایشگاه و ظرفیت های پژوهشی و تحقیقاتی می بایست با سایر مراکز حوزوی همسو از جمله دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، سازمان تبلیغات اسلامی، حوزه علمیه خواهران و جامعه الزهرا(س) جلسات هم افزایی و تعاملی برگزار شود.
تورق دفتر تاریخ در موزه و مرکز اسناد حوزه و روحانیت
گام بعدی این حضور میدانی، ورود به موزه و مرکز اسناد حوزه و روحانیت بود؛ مخزنی نفیس و تاریخی که اسناد خطی، نامه‌نگاری‌های مراجع عظام، اعلان‌ها و دست‌نوشته‌های دوران نهضت و سیره اجتماعی علمای شیعه را در خود جای داده است.
آیت‌الله اعرافی در جریان بازدید از اسناد تازه مرمت‌شده و بخش‌های آرشیوی، حفظ این مواریث تمدنی را مسئولیتی شرعی و هویتی خواند.
مدیر حوزه های علمیه خاطرنشان کرد: شناسنامه شیعه و کارنامه روحانیت در خدمت به دین و حمایت از مظلومان، در این اسناد تجلی یافته و باید با بهره‌گیری از فناوری‌های دیجیتال، در معرض استفاده پژوهشگران، تاریخ‌نگاران ونخبگان حوزه و دانشگاه قرار گیرد تا روایت‌های تحریف‌شده نتوانند حافظه تاریخی نسل‌های آینده را مخدوش سازند.
طنین نیایش؛ اقامه نماز در محراب خاطره‌ها
با طنین‌انداز شدن صدای ملکوتی اذان ظهر در آستان مقدس حرم حضرت معصومه سلام الله علیها، گام‌های ۲۰۰ دقیقه‌ای مدیر حوزه‌های علمیه به محراب کهن مدرسه فیضیه ختم شد. صحن و شبستان فیضیه مملو از نمازگزاران، اساتید پیشکسوت، خادمان، پژوهشگران و طلاب جوان شد.
نماز ظهر و عصر به امامت حجت الاسلام والمسلمین سیدمحمد شبیری زنجانی، در فضایی آکنده از معنویت اقامه گردید؛ تصویری روشن از یگانگی، نظم و استواری حوزه‌ای که ریشه در اصالت‌های هزارساله دارد و چشم‌انداز خود را به سوی قله‌های فردا و گره‌گشایی از نیازهای امت اسلامی تنظیم کرده است.
بازخوانی خاطرات مبارزه؛ روزهایی که دیوارهای فیضیه بوی جهاد می‌داد
یکی از لحظات پرشور و عاطفی این روز، بازخوانی خاطرات دوران جوانی آیت‌الله اعرافی بود. در گوشه‌ای از حجره های فیضیه با جمع شدن طلاب جوان و یادآوری رویدادهای خونین و سرنوشت‌ساز فیضیه در عصر ستم‌شاهی، مدیر حوزه‌های علمیه خاطراتی شنیدنی و دست‌اول از روزهای پرالتهاب مبارزات پیش از پیروزی انقلاب اسلامی روایت کرد.
مدیر حوزه های علمیه با اشاره به فضای خفقان ساواک، سخنرانی‌های پرشور فضلا و رشادت‌های طلاب نوجوان و جوان در انتشار اعلامیه‌های امام خمینی(ره)، گفت: این حجره‌ها و پله‌ها فقط محل درس و بحث نبود؛ سنگر شجاعت، جانبازی و بصیرت بود. در روزهایی که هجوم به فیضیه صورت گرفت و رژیم پهلوی گمان می‌کرد با داغ و درفش می‌تواند مشعل آگاهی را خاموش کند، ایمان خالص طلاب و پیوند ناگسستنی آنان با امام راحل، حصار ترس را فروریخت. قدر این میراث، این امنیت و این کرسی‌های آزاد درس را بدانید؛ چرا که آجر به آجر این بنا به رنج، شکنجه و خون بهترین یاران اسلام آمیخته است.
این سخنان زنده و سرشار از حماسه، موجی از اشتیاق و انگیزه در جمع صمیمی طلاب ایجاد کرد.
گفتنی است، این حضور پس از ادای احترام مجدد به شهدای گمنام و علمای مدفون در جوار فیضیه به پایان رسید.