ادعیه حضرت زهرا(س)؛ بخش اول: دعاهایی برای شیعیان

عصر قم - دعاهای روایت‌شده از حضرت زهرا(س)، موضوعات متنوعی را دربرمی‌گیرد؛ از جمله خداشناسی، نبوت‌شناسی و امامت‌شناسی، رفع نیازهای مادی، مانند ادای قرض، و برآورده‌شدن نیازهای معنوی، مانند دعای مکارم‌الاخلاق. همچنین، دعاهایی برای پدر و مادر، فرزندان، شیعیان و دوستداران ایشان، و نیز ادعیه‌ای ویژه ماه‌های خاص و روزهای هفته از آن حضرت نقل شده است.

خبرگزاری بین‌المللی اهل‌بیت(ع) ـ ابنا: در منابع روایی شیعه، حدود ۱۱۰ روایت از حضرت زهرا(س) نقل شده است که بخش عمده‌ای از آن‌ها در کتاب مسند حضرت زهرا(س)، تألیف علامه عطاردی، گردآوری و منتشر شده است. در منابع اهل سنت نیز ۹۱ روایت از ایشان نقل شده که با حذف روایات مکرر، شمار آن‌ها به ۴۶ روایت می‌رسد.
در میان این منابع، مؤلفان غالباً بخشی را به ادعیه حضرت زهرا(س) اختصاص داده‌اند. مجموعه‌ای از این دعاها نیز در برخی منابع، از جمله الصحیفه الجامعه الفاطمیه، گردآوری شده است. این ادعیه عمدتاً در ضمن سخنان ایشان نقل شده و شامل ۶۷ دعا با محورهایی همچون مناجات، دعاهای ویژه ایام خاص و دعا یا نفرین درباره برخی افراد است. در منابع اهل سنت نیز شش دعا از ایشان روایت شده است که اندک‌بودن این تعداد را نمی‌توان بی‌ارتباط با حوادث پس از رحلت پیامبر اکرم(ص) دانست.
در میان دعاهای روایت‌شده از حضرت زهرا(س)، موضوعاتی همچون طلب عفو و بخشش از خداوند، برآورده‌شدن حاجات، دفع دشمنان، پناه‌بردن به خداوند، دعاهای پس از نمازهای روزانه و دعاهای ویژه روزهای هفته به چشم می‌خورد.
یکی از ویژگی‌های ادعیه حضرت زهرا(س)، دعاهای ایشان برای شیعیان است که حدود ۱۱ دعا را شامل می‌شود. به بیان دیگر، نزدیک به ۱۳ درصد از دعاهای نقل‌شده از ایشان به شیعیان اختصاص دارد و این موضوع، بیشترین سهم را در میان محورهای موضوعی ادعیه ایشان به خود اختصاص داده است. در منابع روایی، هفت دعا نیز با موضوع درخواست شفاعت حضرت زهرا(س) برای شیعیان در روز قیامت نقل شده است؛ دعاهایی که بیانگر جایگاه شیعیان در دعاهای ایشان و جلوه‌ای از محبت مادرانه آن حضرت به پیروان خود است.
به‌عنوان نمونه از دعاهای ایشان برای شیعیان می‌توان به این دعا اشاره کرد: «اَللّهُمَّ اِنّی اَسْاَلُکَ بِمُحَمَّدٍ الْمُصْطَفی وَشَوْقِه اِلَیَّ وَ بِعَلِیِّ الْمُرْتَضی وَحُزْنِه عَلَیَّ وَ بِالْحَسَنِ الْمُجْتَبی وَ بُکائِه عَلَیَّ وَ بِالْحُسَیْنِ الشَّهیدِ وَ کَابَتِه عَلَیَّ وَ بِبَناتِیَ الْفاطِمِیّاتِ وَتَحَسُّرِهِنَّ عَلَیَّ، اَنْ تَرْحَمَ وَ تَغْفِرَ لِلْعُصاهِ مِنْ اُمَّهِ مُحَمَّدٍ وَ تُدْخِلَهُمُ الْجَنَّهَ، اِنَّکَ اَکْرَمُ الْمَسْؤُولینَ وَاَرْحَمُ الرّاحِمینَ».
از دعاهای ایشان در روز قیامت، که در کتاب «علل الشرایع» و «بحارالانوار» از امام باقر(ع) روایت شده این دعا است که ایشان خطاب به خداوند عرض می‌کنند: «اِلهی وَسَیِّدی سَمَّیْتَنی فاطِمَهَ، وَ فَطَمْتَ بی مَنْ تَوَلاّنی وَ تَوَلّی ذُرِّیَّتی مِنَ النّارِ، وَ وَعْدُکَ الْحَقُّ، وَاَنْتَ لاتُخْلِفُ الْمیعادَ. معبود من و سرورم، مرا فاطمه نامیدی و به‌واسطه من، کسی را که مرا دوست داشته و ذریه مرا دوست داشته، از آتش بازگرفتی، و وعده تو حق است و تو خلف وعده نمی‌کنی.»
همچنین ایشان در دعای دیگری از خداوند، با این عبارات طلب نجات شیعیان را می‌کنند: «اِلهی وَسَیِّدی، ذُرِّیَّتی وَشیعَتی، وَشیعَهُ ذُرِّیَّتی وَمُحِبّی وَمُحِبّی ذُرِّیَّتی، خدای من و سرور من، ذریه و شیعیانم و شیعیان ذریه‌ام و دوستانم و دوستان ذریه‌ام و دوستان دوستداران ذریه‌ام را دریاب»، این دعا در کتاب «امالی صدوق» و «بحارالانوار» از امام باقر(ع) روایت شده است.
در بخش‌های بعدی این نوشته، دعاهای حضرت زهرا (س) در موضوعات دیگر بررسی می‌شود.
سید علی اصغر حسینی/ خبرگزاری ابنا
___
پایان پیام