عصر قم - دور تازه‌ای از مقابله دولت جمهوری آذربایجان با ارزش‌های اکثریت شیعه این کشور این روزها به مهم‌ترین خبر اجتماعی منطقه و جهان اسلام تبدیل شد، اما تاکنون مهم‌ترین واکنش خارجی از سوی ترکیه، متحد و دوست و شریک راهبردی جمهوری آذربایجان بوده است.
به گزارش خبرگزاری بین‌المللی اهل‌بیت(ع) ـ ابنا ـ دور تازه‌ای از مقابله دولت جمهوری آذربایجان با ارزش‌های اکثریت شیعه این کشور این روزها به مهم‌ترین خبر اجتماعی منطقه و جهان اسلام تبدیل شد. وضع مقررات تازه برای پوشش در مدارس در نخستین هفته‌های سال تحصیلی مانع حضور صدها دانش‌آموز دختر و معلمان باحجاب در سر کلاس‌های درس شد. این وضعیت بلافاصله در سطح منطقه و دنیا بازتاب یافت و با واکنش‌های متعددی همراه بود.
مهم‌ترین واکنش خارجی از سوی ترکیه، متحد و دوست و شریک راهبردی جمهوری آذربایجان بود. اوکتای سارال، مشاور ارشد رئیس‌جمهور ترکیه، این محدودیت‌ها را «غیرقابل قبول» دانسته و از باکو خواست تا «اشتباه خود را فوراً اصلاح کند». همچنین کمال قلیچدار اوغلو رهبر بزرگترین حزب سکولار و لائیک ترکیه که معارض دولت اسلامگرای اردوغان به شمار می‌ورد نیز خواستار عدم تکرار اشتباه ترکیه توسط آذربایجان در مسئله حجاب شد.
در این رابطه مردم استانبول شهر اروپایی ترکیه، مقابل کنسولگری جمهوری آذربایجان تجمع کرده و شعار دادند که «حجاب هویت زن مسلمان است». محمود آریکان، رهبر حزب سعادت ترکیه نیز در نامه‌ای سرگشاده به الهام علی‌اف، با یادآوری تجربه تلخ ۲۸ فوریه در ترکیه و کودتا در این کشور، ممنوعیت حجاب را موجب «زخم عمیق در وجدان‌ها» توصیف کرد.
اما در مقابل حزب حاکم «آذربایجان نوین» به این انتقادات واکنش نشان داده و با تأکید بر ماهیت سکولار آذربایجان، از مقامات ترکیه خواسته تا در امور داخلی این کشور مداخله نکنند. این حزب هشدار داده که استفاده ابزاری از موضوع حجاب می‌تواند به روابط دوجانبه آسیب بزند. در واقع مقامات جمهوری آذربایجان با استفاده از ظرفیت غیررسمی به ترکیه پاسخ دادند.
در جهان تشیع نیز تا این لحظه سیدمقتدی صدر رهبر جریان صدر عراق اقدامات جمهوری آذربایجان را محکوم کرده است که جای تقدیر دارد. در ایران اسلامی که بیشترین قرابت مذهبی و فرهنگی را با مردم جمهوری آذربایجان دارد تاکنون واکنش رسمی و غیررسمی قابل توجهی رخ نداده است.
واقعیت آن است که رفتار کینه‌توزانه دولت الهام علی‌اف در امور مرتبط با تشیع و ایران، نگرانی از نوع برخورد این کشور را با تذکر از ناحیه جمهوری اسلامی را نزد برخی دولتمردان ایرانی بوجود آورده است. در شرایطی که ایران در یک جنگ بزرگ با آمریکا و اسرائیل قرار دارد و کاخ سفید سیاست محاصره دریایی و زمینی ایران را دنبال می‌کند و دولت باکو نیز بارها کینه خود را با بستن خطوط ترانزیتی و معطل کردن هزاران خودرو و راننده ایرانی پشت مرزها به نمایش گذاشته است؛ طبیعی است که انتظار برخورد مستقیم و رسمی چندان معقول به نظر نرسد اما هیچ مانع و ملاحظه‌ای برای واکنش‌های مردمی و غیررسمی در میان نیست.
از این رو بهترین اقدام در این شرایط، حمایت مردم و شیعیان از مطالبه حجاب در آذربایجان است. همانطور که در جریان جنگ آذربایجان با ارمنستان که با ادعای بازپس‌گیری سرزمین‌های آذری صورت گرفت تقریبا تمامی محافل مذهبی و اجتماعی مرتبط با مسئله مانند ائمه جمعه شهرهای ترک‌نشین ایران و چهره‌های اردبیل و آذربایجان ایران و حتی زنجان از حق جمهوری آذربایجان حمایت کردند. حتی رهبر شهید انقلاب در یکی از بیانات خود از حق جمهوری آذربایجان حمایت کردند و در عین حال بر حقوق ارامنه نیز تأکید کردند.
اکنون شایسته است تا ظرفیت‌های مردمی در استانهای مرزی با جمهوری آذربایجان و بطور مشخص اردبیل و آذربایجان شرقی به میدان بیایند و حمایت خود را از حقوق شیعیان آذربایجان ابراز دارند. در این حوزه نقش برخی امامان جمعه محبوب در این مناطق بسیار مهم است که باید حمایت شوند. دولت باکو نشان داده است که نگرانی زیادی از نفوذ سخنان و محبوبیت شخصیت‌های دینی آذری ایران در داخل جمهوری آذربایجان دارد.
در بخش دیپلماسی غیررسمی نیز استفاده از روابط خوب دختر رئیس‌جمهور اسلامی ایران خانم پزشکیان با دختر الهام علی‌اف که می‌توانند به زبان آذری نیز باهم صحیت کنند قابل بررسی است.
در هر صورت می‌توان با هوشمندی واکنش‌های تأثیرگذاری در قبال وضعیت شیعیان جمهوری آذربایجان داشت. مقامات باکو توهم و اضطراب زیادی نسبت به نقش ایران دارند و حتی در همین بحران حجاب نیز ایران را عامل مشکلات و تصمیمات خود می‌دانند.
باید دانست جمهوری آذربایجان با اقدام اخیر خود پا در باتلاقی گذاشت که پیش از این نیز دولت‌های بزرگ‌تر و قوی‌تر از او در منطقه گذاشته بودند اما نتوانستند از آن نجات یابند.
..........................
پایان پیام